Niezakończone prace rozwojowe wykazuje się w bilansie jako rozliczenia międzyokresowe

Firmy często przed rozpoczęciem produkcji lub zastosowaniem nowej technologii przeprowadzają różne prace lub badania. Jeżeli czynności takie prowadzone są na własne potrzeby, po ich zakończeniu zalicza się je do wartości niematerialnych i prawnych. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o rachunkowości muszą jednak być spełnione następujące warunki:

● produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone,

● techniczna przydatność produktu lub technologii została stwierdzona i odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie jednostka podjęła decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii,

● koszty prac rozwojowych zostaną pokryte, według przewidywań, przychodami ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania technologii.

Jeżeli więc zakończone prace rozwojowe zostaną zakwalifikowane do wartości niematerialnych i prawnych, będą podlegać amortyzacji. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o rachunkowości okres dokonywania odpisów kosztów prac rozwojowych nie może przekraczać pięciu lat.

Jeżeli jednak zakończone prace nie dały zamierzonych efektów lub nie znajdują pokrycia w cenie gotowych produktów, wydatki odnoszone są w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych. Wówczas księgowanie będzie wyglądało następująco: Koszty prac rozwojowych, które nie zakończyły się sukcesem, w sprawozdaniu finansowym wykazywane są w rachunku zysków i strat.

Z kolei rozliczenie kosztów prac rozwojowych zakończonych powodzeniem, w wyniku których powstała wartość niematerialna i prawna, ewidencjonuje się zapisem:

Natomiast w bilansie zostaną ujęte w pozycji aktywów A.I.1 - Koszty zakończonych prac rozwojowych.

Wycena w tym przypadku następuje zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem wartość bilansową tego składnika stanowi koszt wytworzenia pomniejszony o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także odpisy aktualizujące.

Z kolei art. 28 ust. 8 ustawy o rachunkowości określa koszt wytworzenia. Stanowi go ogół kosztów poniesionych przez jednostkę do dnia bilansowego lub przyjęcia do używania. W tym m.in.: niepodlegający odliczeniu VAT oraz podatek akcyzowy, a także koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu ich finansowania i związane z nimi różnice kursowe, pomniejszony o przychody z tego tytułu.

Klasyfikując koszty warto też spojrzeć na regulacje Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 38 Wartości niematerialne. Standard wskazuje, że składnik wartości niematerialnych powstały w wyniku prac rozwojowych ujmuje się tylko wtedy, gdy jednostka gospodarcza jest w stanie udowodnić:

● możliwość, z technicznego punktu widzenia, ukończenia składnika wartości niematerialnych tak, aby nadawał się do użytkowania lub sprzedaży,

● zamiar ukończenia składnika wartości niematerialnych oraz jego użytkowania lub sprzedaży,

● zdolność do użytkowania lub sprzedaży składnika wartości niematerialnych,

● sposób, w jaki składnik wartości niematerialnych będzie wytwarzał prawdopodobne przyszłe korzyści ekonomiczne. Między innymi jednostka powinna udowodnić istnienie rynku na produkty powstające dzięki składnikowi wartości niematerialnych lub na sam składnik, albo - jeśli składnik ma być użytkowany przez jednostkę - użyteczność składnika wartości niematerialnych,

● dostępność stosownych środków technicznych, finansowych i innych, które mają służyć ukończeniu prac rozwojowych oraz użytkowaniu lub sprzedaży składnika wartości niematerialnych,

● możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych w czasie prac rozwojowych, które można przyporządkować temu składnikowi wartości niematerialnych.

Należy jednak pamiętać, że kosztów prac rozwojowych nie można ewidencjonować jako wartości niematerialnych i prawnych na etapie ich realizacji. W takim momencie ujmowane są w pozycji 645 - Rozliczenia międzyokresowe kosztów czynne.

Koszty niezakończonych prac rozwojowych wykazuje się w aktywach bilansu zależnie od terminu ich zakończenia. Jeżeli nastąpi to w ciągu następnego roku, należy je wykazać w pozycji B.IV. - Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Z kolei, gdy zakończenie prac nastąpi w okresie dłuższym niż 12 miesięcy, licząc od dnia bilansowego - w pozycji A.V.2. - Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe - inne rozliczenia międzyokresowe.

Ważne W sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy o rachunkowości, przyjmując zasady (politykę) rachunkowości, jednostki mogą stosować krajowe standardy rachunkowości, a w przypadku ich braku - międzynarodowe standardy rachunkowości. W kwestii prac rozwojowych można skorzystać więc z uregulowań MSR 38 - Wartości niematerialne

@RY1@i02/2010/026/i02.2010.026.086.014a.001.jpg@RY2@

Ujęcie prac rozwojowych w sprawozdaniu

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 3 ust. 1 pkt 14, art. 10 ust. 3, art. 28 art. 33 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).