Elementy uznaniowe w sprawozdaniu finansowym mają istotny wpływ na wynik finansowy danego roku

Zamykanie ksiąg rachunkowych oraz sporządzanie rocznego sprawozdania finansowego obejmuje nie tylko księgowanie faktur, inwentaryzowanie majątku czy też sporządzania sprawozdania finansowego, ale także, a może i przede wszystkim, podejmowanie decyzji odnośnie wszelkiego rodzaju elementów uznaniowych zawartych w sprawozdaniu.

Najliczniejszą grupę elementów uznaniowych w sprawozdaniu finansowym stanowią wszelkiego rodzaju szacunki. Są one zazwyczaj związane z wyceną poszczególnych pozycji aktywów i pasywów jednostki. W obrębie aktywów szacunki najczęściej dotyczą odpisów z tytułu utraty wartości, trwałej utraty wartości aktywów trwałych i amortyzacji, która ma miejsce wówczas, gdy według przewidywań kierownictwa jednostki dany składnik aktywów nie przyniesie w przyszłości spodziewanych korzyści ekonomicznych. Jeżeli jednostka posiada np. należność od upadłego dłużnika, zapasy niezdatne do użytku lub sprzedaży z uwagi na ich przeterminowanie, to sprawa z zasady jest jednoznaczna i te pozycje aktywów podlegają odpisom aktualizującym. Sytuacja komplikuje się wówczas, gdy dostępne informacje nie są wystarczająco precyzyjne, a tym samym ocena konieczności tworzenia odpisu i przede wszystkim jego wysokości staje się trudniejsza. W sytuacji, gdy wspomniane zapasy nie byłyby przeterminowane a jedynie zalegały na magazynach już od znacznego czasu a należności wykazane od nieupadłych dłużników byłyby przeterminowane w istotnym stopniu, wówczas od umiejętności oceny sytuacji przez kierownika jednostki oraz rzetelności szacunku zależy, czy tego typu pozycje zostaną wykazane w prawidłowych kwotach. Oczywistą konsekwencją utworzenia lub rozwiązania odpisów aktualizujących wartość aktywów będzie odpowiednio pogorszenie lub poprawa wyniku finansowego za dany rok obrotowy.

Szacunki pasywów dotyczą przede wszystkim różnego rodzaju rezerw i rozliczeń międzyokresowych i stanowią one jedne z najbardziej uznaniowych elementów sprawozdań finansowych. Klasycznym przykładem rezerwy o wysokim stopniu uznaniowości jest rezerwa na naprawy gwarancyjne, która ma za zadanie przewidzieć przyszłe skutki finansowe realizacji reklamacji klientów. W przypadku zbyt niskiej rezerwy będącej skutkiem nieprawidłowej kalkulacji, koszty gwarancji w wysokości niepokrytej przez rezerwę obciążą wynik finansowy roku zgłoszenia reklamacji. Nastąpi zatem przeniesienie kosztu pomiędzy rokiem sprzedaży a rokiem w którym faktycznie poniesiono koszty związane z reklamacją.

Nie ulega wątpliwości, iż największą trudnością związaną z elementami uznaniowymi sprawozdań finansowych jest konieczność przewidywania zdarzeń przyszłych. W istocie rzeczy fakt czy jednostka będzie w stanie w przyszłości sprzedać zalegający zapas i za jaką cenę determinuje jego wartość na dzień bilansowy. Podobnie spodziewana przyszła wpłata od dłużnika determinuje wartość należności wykazanej w bilansie. Z kolei wysokość rozpoznanej w bieżącym roku obrotowym rezerwy zależeć będzie od zakładanych wskaźników usterkowości i kosztów napraw gwarancyjnych. Logicznym zatem wydaje się być, iż im dłuższy horyzont czasowy i większa liczba zmiennych tym trudniejsze staje się przeprowadzenie wiarygodnego szacunku.

Reasumując, nie należy bagatelizować wpływu, jaki elementy uznaniowe wywierają na rzetelność i jasność sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki poprzez ich oddziaływanie na wycenę aktywów i pasywów jednostki a także kształtowanie przychodów i kosztów. Kierownik jednostki, podejmując decyzje związane z szacunkami mającymi wpływ na sprawozdanie finansowe, powinien mieć stale na uwadze zachowanie wiernego obrazu sytuacji majątkowej i finansowej jednostki.

@RY1@i02/2011/234/i02.2011.234.21400020b.101.jpg@RY2@

Piotr Niedziela, menedżer w dziale Audytu Deloitte

Piotr Niedziela

menedżer w dziale Audytu Deloitte