Kredyt ewidencjonuje się w momencie wykorzystania

Podmioty w swojej działalności korzystają z różnych form finansowania. Przykładowo - udzielane przez różne podmioty pożyczki stanowiące zobowiązania finansowe ewidencjonuje się na kontach zespołu 2, tj. 252 - Zaciągnięte pożyczki.

W przypadku kredytu bankowego będzie on drugostronnie uwidoczniony na koncie 160 - Kredyty bankowe. Ujmuje się na nim kredyty zaciągnięte w bankach krajowych i zagranicznych. Nie ma też znaczenia przeznaczenie środków zdobytych w ten sposób, czy fundusze przeznaczone będą na finansowanie nabycia, czy budowę środków trwałych.

Jeżeli spółka otrzyma na konto środki mniejsze od wartości kredytu, jaka zgodnie z umową będzie podlegać spłacie, różnicę między tymi kwotami musi rozliczyć w czasie. Należy to uczynić za pośrednictwem konta 650 - Rozliczenia międzyokresowe kosztów finansowych. Dokonywane odpisy będą natomiast odnoszone w ciężar konta 756 - Koszty finansowe.

Przeznaczenie pozyskanych środków jest niezwykle ważne. Przykładowo, jeżeli są one przeznaczone na zakup lub budowę środka trwałego, ewidencja wynika z zasad wyceny takich aktywów. W tym przypadku ewidencja będzie przebiegała w inny sposób. Zgodnie z art. 28 ust. 8 ustawy o rachunkowości obejmuje ona m.in. koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu jego finansowania do dnia przyjęcia do używania tego środka trwałego. Oznacza to, że wszystkie koszty poniesione do dnia przyjęcia środka trwałego do używania związane z kredytem, tj. prowizja, ubezpieczenie kredytu czy odsetki, zwiększają jego wartość początkową.

Inaczej jest w przypadku kredytu w rachunku bieżącym - który nie jest przyznawany na konkretny cel. Jednostka gospodarcza podpisując umowę o kredyt w rachunku bieżącym uzyskuje możliwość zaciągania kredytu w dowolnym momencie do wysokości określonej w umowie z bankiem. Kredyt taki nie musi też być w całości, a nawet w ogóle wykorzystany. Jednostka z reguły opłaca na rzecz banku oprócz odsetek od faktycznego zadłużenia także prowizję od kwoty niewykorzystanego kredytu.

W księgach rachunkowych kredyt taki nie jest wyodrębniany na osobnym koncie księgowym. Ewidencjonuje się go na koncie 130 - Rachunek bankowy. Zadłużenie powstaje na rachunku bankowym w momencie zapłaty zobowiązań jednostki i wtedy jest wykazywane w sprawozdaniu finansowym jako kredyt krótkoterminowy.

Jednostka ma obowiązek ujawnienia w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego umowy z bankiem o kredyt, nawet jeśli nie jest ona realizowana.

Podmiot powinien też ująć w bilansie kwotę kredytu lub debetu, która została wykorzystana przez firmę. Wynika to przede wszystkim z art. 28 ust. 1 pkt 8 ustawy o rachunkowości, który na dzień bilansowy nakazuje wyceniać zobowiązania w kwocie wymagalnej zapłaty.

Kredyt lub debet na koncie bankowym stanowi krótkookresową pożyczkę, która w księgach rachunkowych ewidencjonowana jest na koncie 130 - Rachunek bankowy. Saldo kredytowe tego konta księgowego oznacza stan aktualnego zadłużenia.

W bilansie ujemne saldo konta 130 wykazuje się w pasywach jako zobowiązania krótkoterminowe wobec pozostałych jednostek w pozycji B.III.2a) - kredyty i pożyczki.

Warto przypomnieć, że w sprawozdaniu wszystkie zobowiązania wykazuje się w podziale na długo- i krótkoterminowe, jak również dotyczące jednostek powiązanych lub pozostałych.

Za zobowiązania krótkoterminowe są uważane te, których okres wymagalności przypada w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego, czyli od 31 grudnia (jeżeli rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym). Z tego względu nie ma żadnych wątpliwości, że debet na koncie bankowym powinien zostać ujęty w podanej wyżej pozycji.

Należy pamiętać, że do tej kategorii należą również kredyty i pożyczki krótkoterminowe, nawet jeżeli po dniu bilansowym zostanie zawarta umowa o przesunięciu terminów zapłaty, zmieniająca charakter zobowiązania na długoterminowy. Podobnie będzie, jeżeli jednostka nie dotrzymuje terminów spłat. W takiej sytuacji przy kwalifikacji do krótko- lub długoterminowych należności decydująca jest data spłaty zawarta w umowie.

Ponadto do krótkoterminowych zobowiązań zalicza się też wszelkie raty zobowiązań długoterminowych, które trzeba uregulować w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. Będzie tak np. w przypadku rat leasingowych, pożyczek czy kredytów.

Jeżeli chodzi zaś o odsetki, będą one księgowane jako koszt finansowy. Można to odzwierciedlić w księgach rachunkowych następującym zapisem: strona Wn konta 756 - Koszty finansowe. W sprawozdaniu finansowym wykazywane są natomiast w rachunku zysków i strat (przykładowo w wersji porównawczej w pozycji H.I. - Odsetki).

Od kredytu w rachunku bieżącym pobierana jest często prowizja. W księgach rachunkowych ewidencjonuje się je jako koszty finansowe (np. zapisem strona Wn konta 756 - Koszty finansowe, strona Ma konta 130 - Rachunek bankowy). Natomiast w sprawozdaniu finansowym wykazuje się w rachunku zysków i strat w pozycji K.I (wariant kalkulacyjny) lub w pozycji H.I (wariant porównawczy) - jako Koszty finansowe.

Analogicznej ewidencji księgowej podlegają odsetki od wykorzystanych środków na rachunku bankowym w ramach przyznanego przez bank limitu.

Konto 130 - Rachunek bankowy - może wykazywać saldo:

● debetowe (Wn) - oznacza wartość środków, którymi dysponuje jednostka na koniec okresu sprawozdawczego. W bilansie saldo Wn wykazuje się w aktywach w pozycji B.III.1. - Środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym.

● kredytowe (Ma) - czyli zadłużenie na rachunku bieżącym z tytułu wykorzystania przyznanego debetu (kredytu). W bilansie saldo Ma wykazuje się w pasywach w pozycji B.III.2a) - Zobowiązania krótkoterminowe wobec pozostałych jednostek - kredyty i pożyczki.

@RY1@i02/2011/186/i02.2011.186.086.014a.001.jpg@RY2@

Przyznanie kredytu w rachunku

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 28 ust. 1 pkt 8 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).