Przedmiot leasingu trzeba wykazać w sprawozdaniu finansowym

Minął niecały rok od opublikowania znowelizowanego krajowego standardu rachunkowości nr 5 - Leasing, najem, dzierżawa. Na które zagadnienia pana zdaniem powinni zwrócić uwagę sporządzający sprawozdanie finansowe za 2012 rok.

Takich tematów jest kilka, ale można je podzielić na trzy zasadnicze. Po pierwsze identyfikacja leasingu, czyli umiejętność odróżnienia leasingu od innych umów, po drugie wycena, tj. ustalenie kwot, w których należy wykazać leasing w sprawozdaniu finansowych, i wreszcie po trzecie właściwy sposób prezentacji w sprawozdaniu finansowym. Nie należy też zapominać o ujawnieniu wymaganych danych w informacji dodatkowej.

Na czym polega problem z identyfikacją, przecież umowa leasingu została opisana w kodeksie cywilnym?

Tak, ale są także inne umowy, które spełniają kryteria leasingu dla celów rachunkowości. Leasingiem jest umowa, która przekazuje prawo do używania przedmiotu przez czas oznaczony w zamian za wnoszenie opłat. Taką definicję będą więc spełniać także umowy najmu i dzierżawy pod warunkiem ich zawarcia na czas oznaczony. W skrajnym przypadku umowa dzierżawy, na przykład lokalu, może skutkować obowiązkiem jego ujęcia w bilansie.

Jak to możliwe?

Ustawa o rachunkowości podaje kilka kryteriów kwalifikacji umów leasingu do leasingu finansowego, a więc takiego, który powinien być ujmowany przez korzystającego w bilansie. Wystarczy spełnienie któregokolwiek z nich. Dwa pierwsze są dość oczywiste, zakładają przekazanie prawa własności po zakończeniu umowy. Trzecie kryterium porównuje okres umowy do okresu ekonomicznego życia przedmiotu leasingu. Gdy okres ten przekracza 75 proc., mamy do czynienia z leasingiem finansowym, a więc z obowiązkiem ujęcia takiego lokalu (a w zasadzie prawa do jego używania) w bilansie. Ciekawe jest także czwarte kryterium. Porównuje się w tym przypadku sumę opłat pomniejszonych o dyskonto z wartością przedmiotu. W tym wypadku gdy suma tych opłat przekracza 90 proc. wartości przedmiotu, także spełnione jest niezbędne kryterium do uznania leasingu za finansowy.

W których częściach sprawozdania finansowego należy zaprezentować taką umowę leasingu finansowego?

Z punktu widzenia leasingobiorcy - najczęściej jako środek trwały oraz zobowiązanie finansowe. Środek trwały, gdyż umowa taka przekazuje kontrolę nad korzyściami ekonomicznymi przez okres dłuższy niż jeden rok. Zobowiązanie - ponieważ leasingobiorca przyjął na siebie obowiązek do wnoszenia opłat leasingowych. W zależności od tego, czy opłaty te trzeba wnieść w ciągu najbliższych dwunastu miesięcy od dnia bilansowego czy później, zobowiązanie powinno zostać podzielone na część krótkoterminową i długoterminową.

A co z opłatami leasingowymi, czy można je odnosić w koszty?

Tak, ale tylko częściowo. Kosztem leasingobiorcy jest wyłącznie część odsetkowa, czyli inaczej koszt obsługi zaciągniętego zobowiązania. Część kapitałowa pomniejsza natomiast kwotę zobowiązania leasingowego. Inaczej wygląda to w przypadku leasingu operacyjnego, a więc tego, który nie spełnia kryteriów kwalifikacji, o których rozmawialiśmy wcześniej. W leasingu operacyjnym cała kwota jest kosztem dla leasingobiorcy. Z kolei wykorzystywany przedmiot leasingu nie jest wykazywany w bilansie. Dlatego też leasing operacyjny nazywany jest czasami pozabilansową formą finansowania działalności.

Warto też pamiętać, że kosztem leasingobiorcy w przypadku leasingu finansowego będzie także amortyzacja przedmiotu leasingu.

Jak w takim razie ustalić koszty odsetek oraz koszty amortyzacji w przypadku leasingu finansowego?

Koszty odsetek są ilorazem stopy procentowej leasingu oraz salda zobowiązania pozostałego do spłaty. Oznacza to, że w miarę upływu czasu część odsetkowa zmniejsza się, gdyż naliczamy odsetki od coraz mniejszego zobowiązania, przeznaczając z kolei więcej na spłatę zobowiązania. Zwykle kwota odsetek jest podana w harmonogramie spłat opłat leasingowych. Odnośnie do amortyzacji to przedmiot leasingu należy amortyzować przez krótszy z dwóch okresów: ekonomicznego życia lub okresu leasingu. Najczęściej jest to okres ekonomicznego życia, gdyż większość umów leasingu przekazuje prawo własności po ich zakończeniu. Jeżeli jednak umowa leasingu finansowego kończy się oddaniem przedmiotu leasingodawcy, to wtedy okresem leasingu jest okres wynikający z umowy.

Czy leasing rodzi jakieś obowiązki przy sporządzaniu informacji dodatkowej?

Tak, rozmiar obowiązków zależy od tego, czy jednostka przyjęła do stosowania KSR nr 5. Jeżeli nie, to należy wyłącznie ujawnić wartość środków trwałych używanych na podstawie umów leasingu operacyjnego. Jeżeli tak, to należy stosować wymogi przedstawione w rozdziale XI KSR 5. W takim wypadku najważniejszą informacją jaką należy dodatkowo ujawnić to przyszłe opłaty leasingowe z podziałem na różne okresy.

Czemu ma to służyć?

Jest to szczególnie ważne z punktu widzenia leasingu operacyjnego, który - jak wspomniałem - nie jest ujawniany w bilansie. Na podstawie informacji o przyszłych opłatach leasingowych czytelnik sprawozdania finansowego może oszacować, jaka byłaby wartość środków trwałych oraz zobowiązań, jeżeli leasingowane aktywa byłyby wprowadzone do bilansu. W przypadku niektórych firm, np. sieci sklepów, taka informacja mogłaby całkowicie zmienić obraz sytuacji finansowej i majątkowej przedsiębiorstwa.

@RY1@i02/2012/190/i02.2012.190.00800030b.802.jpg@RY2@

Wojciech Górski

Dr Marcin Pielaszek - biegły rewident, adiunkt w Katedrze Rachunkowości Menedżerskiej w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie

Rozmawiała Agnieszka Pokojska