Co sprawdzić przed podpisaniem umowy z doradcą lub księgowym

Podatnik ponosi odpowiedzialność za rozliczenia podatkowe. Nawet jeśli powierzy je osobom uprawnionym do doradztwa podatkowego lub do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, a potem okaże się, że osoby te popełniły błędy, to fiskus zgłosi się do podatnika. Grożą mu negatywne skutki w postaci naliczenia odsetek i ewentualnie kar karnych skarbowych. Aby uniknąć takich sytuacji podatnik musi więc przed podpisaniem umowy upewnić się, że osoba, której powierza swoje sprawy podatkowe, jest kompetentna i posiada odpowiednie zabezpieczenia przed skutkami swoich błędów.

Konieczne uprawnienia

Odpłatne świadczenie usług doradztwa podatkowego jest zastrzeżone wyłącznie dla osób, które posiadają uprawnienia, a więc: doradców podatkowych, adwokatów, radców prawnych i biegłych rewidentów (mogą świadczyć usługi w ograniczonym zakresie). Wynika to wprost z art. 3 i 4 ustawy z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 41, poz. 213). [Przykład 1]

Dla doradców podatkowych i osób uprawnionych do doradztwa zastrzeżone są czynności określone w art. 2 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym. Jest to m.in. udzielanie podatnikom porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; prowadzenie, w imieniu i na rzecz podatników ksiąg podatkowych i innych ewidencji; sporządzanie zeznań i deklaracji podatkowych oraz reprezentowanie podatników w postępowaniu przed organami administracji publicznej i w zakresie sądowej kontroli decyzji.

Osoby, które planują podpisać umowę z doradcą, muszą wiedzieć, że osoba która nie posiada uprawnień do doradztwa podatkowego, nie może legalnie świadczyć usług. Za świadczenie doradztwa podatkowego bez uprawnień grozi kara do 50 tys. zł. Co więcej, takie osoby nie spełniają wymogów, które musi spełniać każdy doradca podatkowy.

Zgodnie z art. 6 ustawy o doradztwie podatkowym, na listę doradców podatkowych wpisuje się osobę fizyczną, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: ma pełną zdolność do czynności prawnych, korzysta z pełni praw publicznych, jest nieskazitelnego charakteru i swoim dotychczasowym postępowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu doradcy podatkowego, posiada wyższe wykształcenie, odbyła w Polsce dwuletnią praktykę zawodową oraz zdała państwowy egzamin na doradcę podatkowego.

Przed podpisaniem umowy z doradcą podatkowym warto więc sprawdzić, czy osoba ta posiada stosowne uprawnienia. Jak to zrobić?

Każdy doradca podatkowy posiada legitymację wydawaną przez samorząd zawodowy, a więc - Krajową Izbę Doradców Podatkowych. Co więcej, Krajowa Rada Doradców Podatkowych wydaje certyfikaty doradcom potwierdzające posiadane przez nich uprawnienia zawodowe. Izba prowadzi również listę osób uprawnionych do doradztwa podatkowego. Wystarczy więc wejść na stronę internetową izby (www.kidp.pl) i sprawdzić, czy osoba została na nią wpisana.

Doradcy podatkowi mają również obowiązek przynależenia do samorządu doradców podatkowych. Podlegają też odpowiedzialności dyscyplinarnej: za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków zawodowych, za czyny sprzeczne z zasadami etyki zawodowej oraz nieprzestrzeganie ustawowych obowiązków i wykonywanie czynności doradztwa podatkowego z naruszeniem zasad, o których mowa w ustawie o doradztwie.

Powyższe elementy, wpisane w zawód doradcy podatkowego, mają na celu zapewnić prawidłowe wykonywanie zawodu. Doradcy mają więc nadzór w postaci samorządu oraz sądu dyscyplinarnego i jeśli uchybią wymaganiom, mogą nawet zostać pozbawieni swoich uprawnień.

Elementy te są bardzo ważne dla klientów doradców. Decydując się na współpracę z doradcą, klient otrzymuje bowiem pewnego rodzaju gwarancję, że osoba świadcząca usługi spełnia surowe wymogi dotyczące zachowania i poziomu wiedzy.

Wymogi dla księgowych

Osoby z certyfikatem księgowego również muszą spełnić określone wymogi. Jak wynika z art. 76b ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.), osoby z certyfikatem muszą mieć pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzystać z pełni praw publicznych, nie mogą być skazane prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwo skarbowe oraz za czyn określony w rozdziale 9 ustawy o rachunkowości. Dodatkowo, muszą spełnić co najmniej jeden z warunków, dotyczących praktyki i wykształcenia.

Osoby posiadające certyfikat mogą świadczyć takie usługi jak m.in.: prowadzenie ksiąg rachunkowych, wycena aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego, sporządzanie sprawozdań finansowych, prowadzenie ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych, sporządzanie zeznań i deklaracji podatkowych, w zakresie określonym odrębnymi przepisami.

Część czynności, do których uprawnione są osoby z certyfikatem księgowego, pokrywa się więc z czynnościami doradztwa podatkowego.

Ubezpieczenie firm

Zarówno doradcy podatkowi, jak i osoby z certyfikatem księgowym muszą posiadać obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC). Jest to więc dodatkowe zabezpieczenie dla klientów doradców i biur rachunkowych. Ubezpieczenie nie przenosi odpowiedzialności z klienta na doradcę lub biuro. Jest zabezpieczeniem, dzięki któremu klient ma szansę na uzyskanie odszkodowania za błędy popełnione przez doradcę lub księgowego. W przypadku osób, które świadczą usługi doradcze lub księgowe bez uprawnień, klient takiej ochrony nie ma. W razie błędu osoby nieposiadającej uprawnień może jedynie dochodzić odszkodowania na drodze cywilnej. Jest to jednak trudniejsze niż uzyskanie odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. [Przykład 2]

Wyjaśnijmy, że obecnie minimalna suma gwarancyjna ubezpieczenia OC doradców podatkowych wynosi równowartość w złotych 10 tys. euro. Wynika ona z rozporządzenia ministra finansów z 4 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotów wykonujących doradztwo podatkowe (Dz.U. nr 211, poz. 2065).

Z kolei w przypadku innych osób minimalne sumy gwarancyjne zostały określone w par. 4 rozporządzenia ministra finansów z 16 grudnia 2008 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorców wykonujących działalność z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 234, poz. 1576).

Osoby, które zamierzają zawrzeć umowę z doradcą lub osobą z certyfikatem księgowego, powinny jednak zapytać nie tylko o podstawowe ubezpieczenie OC, ale również ubezpieczenia dodatkowe. Jeśli bowiem doradca lub księgowy mają się zajmować sprawami, których wartość daleko przekracza kwotę minimalnej sumy gwarancyjnej, to warto podpisać umowę z podmiotem, który posiada dużo wyższe ubezpieczenie.

Cena i umowa

Osoby decydujące się na współpracę z doradcą lub księgowym powinny, poza sprawdzeniem uprawnień zawodowych i ubezpieczenia OC, zwrócić uwagę na oferowane ceny za usługi. Jeśli cena jest zbyt niska, powinno to skłaniać klienta do zbadania, jakie są przyczyny zaoferowania tak niskiej ceny. Paradoksalnie, po wyjaśnieniu wszystkich kwestii może się np. okazać, że tak niski poziom wynagrodzenia jest jedynie wabikiem, który ma przyciągnąć klientów do danego biura (kancelarii). Może się również okazać, że osoba nie posiada uprawnień do doradztwa lub certyfikatu księgowego. [Przykład 3]

Ważne

Za rozliczenie z fiskusem pełną odpowiedzialność ponosi podatnik, nawet w sytuacji, gdy powierzy je profesjonaliście, czyli doradcy podatkowemu lub osobie uprawnionej do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych

PRZYKŁADY

1 Co zrobić z osobą bez uprawnień zawodowych do świadczenia usług doradczych

Odpłatne świadczenie usług doradczych jest zarezerwowane dla doradców podatkowych i podmiotów, które są uprawnione do świadczenia takich usług na mocy ustawy o doradztwie podatkowym. Osoby, które nie posiadają uprawnień, a świadczą usługi doradztwa podatkowego, robią to nielegalnie.

Podatnik, który wie, kto i gdzie świadczy usługi, a nie jest do tego uprawniony, ma dwa wyjścia. Może sam zawiadomić policję i jako podstawę prawną wskazać art. 81 ustawy o doradztwie podatkowym. Zgodnie z tym przepisem kto, nie będąc uprawniony, wykonuje czynności doradztwa podatkowego, podlega grzywnie do 50 tys. zł. Tej samej karze podlega członek zarządu osoby prawnej, która wykonuje czynności doradztwa podatkowego, nie będąc podmiotem uprawnionym.

Drugą możliwością jest poinformowanie (nawet anonimowe) najbliższego oddziału regionalnego Krajowej Izby Doradców Podatkowych. Adresy oddziałów oraz kontakty do nich są dostępne na stronie Krajowej Izby Doradców Podatkowych (www.kidp.pl).

Podatnik może również skorzystać z obu tych możliwości jednocześnie.

2 Jakie są konsekwencje braku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

Zgodnie z art. 44 ustawy o doradztwie podatkowym doradca ma obowiązek posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. W przypadku gdy nie przedłużył dotychczasowej polisy, grożą mu sankcje dyscyplinarne, włącznie ze skreśleniem z listy doradców podatkowych.

Co więcej, jak wynika z art. 44b ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym, w przypadku niedopełnienia obowiązku ubezpieczenia w okresie braku ochrony ubezpieczeniowej wynikającej z niedopełnienia tego obowiązku doradca podatkowy nie może wykonywać czynności doradztwa podatkowego.

Z kolei skutek dla klienta jest taki, że w przypadku błędu biura kierowanego przez doradcę podatkowego nie będzie mógł skorzystać z odszkodowania z ubezpieczenia. Sytuacja jest więc niekorzystna dla obu stron. Podatnik powinien więc przypomnieć doradcy o obowiązku ubezpieczenia, a w razie odmowy przedłużenia polisy zawiadomić samorząd zawodowy doradców podatkowych oraz zagrozić zerwaniem umowy. Kontynuacja umowy byłaby dla niego niekorzystna.

3 Czy w umowie z doradcą podatkowym powinny być określone sankcje

Umowa między doradcą podatkowym a podatnikiem jest podstawowym dokumentem o współpracy. Określa on prawa i obowiązki obu stron. W przypadku gdy nie ma w nim sankcji, jedna ze stron umowy może nie dopełnić swoich obowiązków. Warto więc w umowie określić sankcje za złamanie postanowień umowy. Nałożenie sankcji zmobilizuje drugą stronę umowy do jej respektowania.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 2, 3, 4 ustawy z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 41, poz. 213). Art. 76a, art. 76b ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.). Par. 2 i 4 rozporządzenia ministra finansów z 4 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotów wykonujących doradztwo podatkowe (Dz.U. nr 211, poz. 2065). Par. 4 rozporządzenia ministra finansów z 16 grudnia 2008 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorców wykonujących działalność z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 234, poz. 1576).