Przekazana darowizna jest pozostałym kosztem operacyjnym

Zgodnie z art. 888 par. 1 kodeksu cywilnego, przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Do cech charakterystycznych umowy darowizny należy zobowiązanie się darczyńcy do jednostronnego i bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku na rzecz obdarowanego. Z definicji darowizny wynika również, że przesunięcie majątkowe musi nastąpić na rzecz podmiotu, który jest jego beneficjentem. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślane jest, że warunkiem umowy darowizny jest wola darczyńcy przysporzenia majątku obdarowanego kosztem majątku własnego. Innymi słowy, jedynym celem, który przyświeca darczyńcy, jest wzbogacenie obdarowanego (wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1357/08).

W księgach rachunkowych darowizna, niezależnie od tego, czy jest przekazywana w postaci środków pieniężnych, czy też majątku rzeczowego, ujmowana jest jako pozostały koszt operacyjny. Przypomnieć należy, iż w sytuacji, gdy darczyńca nabywając przedmiot, który następnie przekaże jako darowiznę, miał prawo odliczyć VAT naliczony, dokonując przekazania, będzie musiał naliczyć VAT należny zgodnie z art. 7 ust 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.). Ponadto wartość przekazanej darowizny nie może być co do zasady uznana jako koszt uzyskania przychodu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851). [przykład 1]

Zaznaczyć należy, iż zwolnieniu z VAT podlegają jedynie darowizny, których przedmiotem są produkty spożywcze, z wyjątkiem napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2 proc. oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5 proc., jeżeli są one przekazywane na rzecz organizacji pożytku publicznego w rozumieniu ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1118 ze zm.), z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez tę organizację (art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o VAT).

W przypadku sytuacji opisanej w pytaniu spółka będzie dokonywała świadczenia na rzecz gminy jako właściciela gruntu, na którym będzie plac zabaw, jednak beneficjentem będą mieszkańcy tej gminy. Celem urządzenia placu zabaw nie jest przecież wzbogacenie gminy, lecz stworzenie bezpiecznych i przyjaznych warunków do nauki i zabawy dla dzieci. W konsekwencji przekazanie wyposażania placu zabaw na rzecz gminy nie będzie umową darowizny z uwagi na fakt, iż bezpośredni odbiorca świadczenia spółki nie będzie miał statusu obdarowanego w rozumieniu art. 888 kodeksu cywilnego. Aby jednak działania takie bezspornie można było uznać za działania reklamowe, a nie darowiznę, należy skonstruować zapisy umowy w ten sposób, aby przekazanie wyposażenia było nierozerwalnie związane z realizowaną kampanią promocyjno-reklamową dotyczącą informowania o działalności firmy.

Warto zaznaczyć, iż podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1205/12. Zgodził się, iż budowa placów zabaw związana z akcją promocyjną dotyczącą pośrednio reklamowania produktów spółki i budowania relacji społecznych nie powinna być kwalifikowana jako darowizna i w ten sposób zaliczana do katalogu wskazanego w art. 16 ust. 1 wydatków, które nie mogą być zakwalifikowane jako koszt uzyskania przychodu.[przykład 2]

PRZYKŁAD 1

W ramach działalności

Spółka Gerda sp. z o.o. nabyła i przekazała jako darowiznę towary nabyte w ramach prowadzonej działalności 20 000 zł + 23 proc. VAT. Wartość przekazanych z magazynu towarów to 15 000 zł.

@RY1@i02/2014/183/i02.2014.183.00800040j.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu

1. Faktura za nabyte towary:

a) 20 000 zł: strona Wn konta Rozliczenie zakupu;

b) 4600 zł strona Wn konta VAT naliczony;

c) 24 600 zł strona Ma konta Rozrachunki z dostawcami.

2. PZ przyjęcie do magazynu nabytych towarów w kwocie 20 000 zł: strona Wn konta Towary, strona Ma konta Rozliczenie zakupu.

3. WZ wydanie towarów jako darowizna w kwocie 15 000 zł: strona Wn konta Pozostałe koszty operacyjne - inne, strona Ma konta Towary.

4. Naliczenie VAT od przekazanej darowizny w kwocie 3450 zł: strona Wn konta Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma konta VAT należny.

PRZYKŁAD 2

Kampania promocyjna

Spółka Gerda prowadziła kampanię reklamowo promocyjną, której jednym z elementów było przekazanie wyposażenia placu zabaw. Wartość przekazanego wyposażenia to 15 000 zł. Spółka, nabywając to wyposażenie, miała prawo odliczyć VAT naliczony.

@RY1@i02/2014/183/i02.2014.183.00800040j.102.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu

1. Zakup wyposażenia, które potem będzie przekazane w ramach akcji promocyjnej gminie:

a) 15 000 zł: strona Wn konta Rozliczenie zakupu;

b) 3450 zł: strona Wn konta VAT naliczony;

c) 18 450 zł: strona Ma konta Rozrachunki z dostawcami.

2. Przekazanie wyposażenia gminie w kwocie 15 000 zł: strona Wn konta Pozostałe koszty rodzajowe, strona Ma konta Rozliczenie zakupu.

W tym wypadku, mimo iż spółka odliczyła VAT naliczony, przekazanie wyposażenia nie jest opodatkowane. Przekazanie to bowiem ma ścisły związek z prowadzoną działalnością spółki (jako akcja promocyjną) i nie jest darowizną.

Karolina Pawlak

specjalistka z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. nr 121). Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).