Umowa obliguje do odpowiedniej ewidencji

Do ewidencji księgowej pożyczki stosuje się konto 24 "Rozrachunki z tytułu pożyczek i kredytów", wydzielając odpowiednie konto w analityce.

Pożyczkę w walucie obcej należy wycenić na podstawie kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wpływu na rachunek walutowy.

Pożyczka nie stanowi przychodu podatkowego w momencie jej otrzymania i kosztu po dokonaniu spłaty. Jednak w przypadku waluty obcej konieczna jest jej wycena w złotych. Przy spłacie pożyczki powstają bowiem różnice kursowe, które należy uwzględnić w ewidencji księgowej.

W przypadku otrzymania pożyczki w walucie obcej od kontrahenta zagranicznego przedsiębiorca ujmuje ją w księgach rachunkowych w dacie uznania rachunku walutowego zapisem:

a) Otrzymanie pożyczki od kontrahenta: strona Wn konta 13-1 "Rachunek walutowy - w euro", strona Ma konta 24 "Rozrachunki z tytułu pożyczek i kredytów";

b) Spłata odsetek: strona Wn konta 75 "Koszty finansowe - odsetki", strona Ma konta 13-1 "Rachunek walutowy - w euro";

c) Spłata kapitału: strona Wn konta 24 "Rozrachunki z tytułu pożyczek i kredytów", strona Ma konta 13-1 " Rachunek bankowy - w euro".

Gdy moment naliczenia i zarachowania odsetek różni się od momentu ich zapłaty, np. naliczenie odsetek na dzień oddania środka trwałego do używania lub na dzień bilansowy, odsetki ujmuje się na koncie 13-4 "Kredyty bankowe", w pozostałych przypadkach można ujmować bezpośrednio na koncie 75-1 "Koszty finansowe" w momencie ich spłaty. [przykład 1]

Odsetki w bilansie

Odsetki od zaciągniętej pożyczki ujmuje się w księgach rachunkowych zgodnie z zasadą memoriału zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Zasada ta zobowiązuje jednostki do wykazywania należnych odsetek w wysokości określonej w umowie pożyczki, dotyczących danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty. Zobowiązanie z tytułu otrzymanej pożyczki wycenia się, w świetle art. 28 ust. 1 pkt 8 ustawy o rachunkowości, nie rzadziej niż na dzień bilansowy w kwocie wymagającej zapłaty, tzn. wraz z odsetkami.

Wobec tego należne odsetki za dany rok obrotowy powinny być zarachowane nie później niż na dzień bilansowy w księgach rachunkowych, zapisem:

- strona Wn konta 75-1 "Koszty finansowe",

- strona Ma konta 24-1 "Rozrachunki z tytułu pożyczek i kredytów" (w analityce wydzielone konto).

Zaciągnięte przez przedsiębiorców pożyczki prezentuje się w bilansie w zależności od terminów ich spłaty w podziale na zobowiązania krótkoterminowe oraz długoterminowe. Pożyczki zaliczane do zobowiązań krótkoterminowych to te pożyczki lub ich części, które wymagają spłaty w roku następującym po dniu bilansowym. Natomiast do zobowiązań długoterminowych zalicza się te pożyczki, które według umowy wymagają spłaty w roku lub latach następujących po dniu bilansowym. Zobowiązanie zaciągnięte na okres 3 lat zostanie wykazane w pasywach bilansu w wierszu B.II.2 lit. a "Kredyty i pożyczki". [przykład 2]

Obowiązki podatnika VAT

Należy pamiętać, że czynność udzielenia pożyczki przez podmiot zagraniczny na rzecz polskiego podatnika stanowi dla niego import usług podlegający opodatkowaniu na terytorium kraju. Do rozliczenia tej transakcji w zakresie podatku od towarów i usług obowiązany jest pożyczkobiorca, jako nabywca tych usług. Jednocześnie usługa ta będzie korzystała ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku od towarów i usług. W sytuacji, gdy pożyczkodawca będzie świadczyć na rzecz pożyczkobiorcy usługę polegającą na udzieleniu pożyczki, z tytułu której będzie podatnikiem podatku od towarów i usług i która to usługa jest przedmiotowo zwolniona z tego podatku, zastosowanie znajdzie wyłączenie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 4 lit. b ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

PRZYKŁAD 1

Na trzy lata

Na podstawie umowy zawartej z kontrahentem zagranicznym przedsiębiorca zaciągnął pożyczkę w wysokości 150 000 euro oprocentowaną 4 proc. w skali roku. Umowa została zawarta na okres 3 lat z obowiązkiem zapłaty odsetek po upływie każdego kwartału. Środki finansowe wpłynęły na rachunek walutowy 15 kwietnia 2014 r. Pożyczkobiorca jest czynnym podatnikiem VAT. Pożyczkodawca wystawił fakturę za odsetki 30 kwietnia 2014 r. w wysokości 230 euro, które zostały zapłacone 15 maja 2014 r. Kontrahent zagraniczny nie jest rezydentem. Jak ująć pożyczkę i odsetki w ewidencji księgowej oraz w bilansie?

@RY1@i02/2014/168/i02.2014.168.00800020d.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1) Wpływ pożyczki na rachunek walutowy 627 825 zł (150 000 euro x 4,1855 zł tj. średni kurs euro z 14 maja 2014 r. Tabela nr 72/A/NBP/2014);

2) Przelew odsetek w kwocie 962,04 zł (230 euro x 4,1828 zł, t.j. średni kurs euro z 14 maja 2014 r. Tabela nr 92/A/NBP/2014).

PRZYKŁAD 2

W pasywach

Saldo konta 24-1 "Rozrachunki z tytułu pożyczek i kredytów" jednostka wykaże w pasywach bilansu w zobowiązaniach krótkoterminowych wobec pozostałych jednostek w wierszu B.III.2 lit. a) "Kredyty i pożyczki" w kwocie: 101 512 euro (kwota pożyczki łącznie z odsetkami), którą należy wycenić zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości, po obowiązującym na dzień bilansowy średnim kursie NBP.

Halina Zabrocka

specjalistka z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Art. 4 ust. 2, art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.). Art. 43 ust. 1 pkt 38 lit. b 7a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.). Art. 2 pkt 4 lit. b ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. nr 86, poz. 959 ze zm.).