Obrót bitcoinami da się księgować

W tygodniku Firma i Prawo (nr 135) w artykule "Bitcoiny kłopotem dla rządów, ale szansą dla firm" pisaliśmy o wirtualnej walucie pod kątem podatkowo - gospodarczym. Zgłębiając tą tematykę dowiedzieliśmy się, że w powszechnej opinii ewidencja bitcoinów może sprawiać problem. Tymczasem tak nie jest. Zanim jednak pokażemy jak wirtualną walutę zaksięgować kilka słów czym jest.

Bitcoin pełni funkcje elektronicznej waluty, a system płatności umożliwia wysyłanie i odbieranie jednostek tejże waluty. Został on wprowadzony w 2009 roku przez osobę (bądź grupę osób) o pseudonimie Satoshi Nakamoto. Zarówno sama jednostka waluty, jak i cały system występują pod jedną nazwą: Bitcoin. Każdy bitcoin dzieli się na 100 000 000 mniejszych jednostek, zwanych czasem satoshi.

Na gruncie polskiego prawa waluty bitcoin nie można traktować na równi z prawnym środkiem płatniczym, nie funkcjonuje ona bowiem jako instrument rynku pieniężnego w rozumieniu odrębnych przepisów. Definicję środków pieniężnych zawierają przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz.U. z 2005 r. nr 1, poz. 2 ze zm.), gdzie wskazano, iż znakami pieniężnymi Rzeczypospolitej Polskiej są banknoty i monety opiewające na złote i grosze (art. 31 tej ustawy). Natomiast znaki pieniężne emitowane przez NBP są prawnymi środkami płatniczymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (art. 32 tej ustawy). Z kolei w ustawie z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1232) w art. 1 ust. 1 określono zasady wydawania i używania elektronicznych instrumentów płatniczych, w tym instrumentów pieniądza elektronicznego, oraz prawa i obowiązki stron umów o elektronicznym instrumencie płatniczym.

Bitcoin jako system wirtualnej waluty nie jest uregulowany w przepisach prawa. Waluta ta nie ma żadnego centralnego organu ani jakiejkolwiek instytucji sprawującej nad nią nadzór. A zatem bitcoin nie jest walutą uznawaną za prawny środek płatniczy. Nie jest również stosowany w rozliczeniach międzynarodowych w sensie prawnym, ponieważ nie posługują się nim żadne instytucje publiczne. Nie funkcjonuje jako instrument rynku pieniężnego.

Z punktu widzenia prawa bilansowego należy obrót bitcoinami potraktować jako obrót inwestycjami finansowymi - celem ich nabycia jest zrealizowanie zysku poprzez przyrost ich wartości.

Oznacza to, iż zakup bitcoinów należy ująć na koncie Inwestycje krótkoterminowe lub Inwestycje długoterminowe w zależności od horyzontu czasowego, na jaki jednostka chce się zaangażować w tę inwestycję.

W chwili sprzedaży należy ująć kwotę należną jako przychód finansowy. System rozliczeniowy funkcjonuje w ten sposób, iż dokonanie sprzedaży wirtualnej waluty powoduje uznanie rachunku bankowego.Zatem księgowanie będzie następujące:

wstrona Wn konta Rachunek bankowy,

wstrona Ma konta Przychody finansowe.

Należy jednoczenie ująć w księgach rachunkowych rozchód tej waluty. System rozliczania transakcji nie pozwala na zidentyfikowanie, czy sprzedana została waluta nabyta jako pierwsza czy jako ostatnia, zatem w tym wypadku należy zastosować postanowienia art. 35 ust 8 ustawy o rachunkowości wskazującego, iż rozchód inwestycji jednorodnych bądź uznanych za jednorodne należy rozliczyć za pomocą jednej z uproszczonych metod rozchodu:

wFIFO - pierwsze weszło pierwsze wyszło;

wLIFO - ostatnie weszło, pierwsze wyszło;

wAVCO - średnioważonego kosztu.

Wybraną metodę należy stosować konsekwentnie przez cały rok, a jej zmiana w kolejnych latach jest zmianą polityki rachunkowości.

Specyfika transakcji dokonywanych za pośrednictwem "wymiany giełdowej BITCOIN" uniemożliwia pozyskanie dokumentów określających dane stron (transakcje są anonimowe). W praktyce można uzyskać jedynie elektroniczne potwierdzenia przelewu z konta nabywcy na konto giełdy i potwierdzenia otrzymania zapłaty za sprzedane bitcoin. Jeśli z tych dokumentów będzie wynikać zakup bitcoinów lub ich sprzedaż (ich ilość, cena zakupu, cena sprzedaży itp.), to dokumenty te będą mogły stanowić podstawę do ujęcia operacji w księgach rachunkowych.

PRZYKŁAD

Strata

Z wyciągów bankowych wynika, iż spółka ABC nabyła w czerwcu 10 BTC o wartości 18 450 zł. W lipcu sprzedała 6 BTC, uzyskując środki pieniężne o wartości 11 370 zł.

@RY1@i02/2014/144/i02.2014.144.00800010a.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Wyciąg bankowy potwierdzający nabycie bitcoinów na kwotę 18 450 zł: strona Wn konta Inwestycje krótkoterminowe, strona Ma konta Rachunek bankowy;

2. Wyciąg bankowy potwierdzający sprzedaż 6 bitcoinów na kwotę 11 370 zł: strona Wn konta Rachunek bankowy, strona Ma konta Przychody finansowe;

3. PK rozchód sprzedanych bitcoinów wg kursu średnioważonego na kwotę 11 070 zł (6 x 1845 zł): strona Wn konta Koszty finansowe, strona Ma konta Inwestycje krótkoterminowe.

Katarzyna Trzpioła

Katedra Rachunkowości UW

Podstawa prawna:

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).