Nowe przepisy dla SKOK budzą kontrowersje wśród praktyków

Od 1 stycznia 2015 r. spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe będą musiały stosować nowe zasady rachunkowości. Zmienią się m.in. zasady wyceny aktywów i pasywów czy struktura bilansu. To oznacza, że SKOK-i mają jeszcze niespełna sześć miesięcy na dostosowanie swoich systemów informatycznych do nowych zasad.

A jak twierdzi Wiktor Kamiński, zastępca dyrektora generalnego Krajowej SKOK będzie to bardzo kosztowne i pracochłonne. - Zmiany te wydają się bardzo trudne do wprowadzenia w założonym terminie - twierdzi ekspert. Ze zmianami w systemach informatycznych nie można więc zwlekać. Wiktor Kamiński wyjaśnia też, że pewne informacje czy zdarzenia gospodarcze były przez kasy ewidencjonowane w sposób adekwatny do dotychczas obowiązujących wymogów, a nowe rozporządzenie ministra finansów z 25 czerwca 2014 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych istotnie zmienia zakres informacji, które muszą być przez kasy ewidencjonowane. A zmian jest sporo. [patrz ramka]

Odpisy

Jak już pisaliśmy w ostatnim numerze, od 2015 r. SKOK-i będą musiały tworzyć wyższe niż dotąd odpisy aktualizujące. Będą bowiem odpisywać w koszty 20 proc. kredytu lub pożyczki, gdy klient spóźni się o trzy miesiące ze spłatą choć jednej raty, 50 proc. - przy zaległości sześciomiesięcznej i 100 proc. - przy zaległości rocznej.

Obecnie kasy tworzą odpisy w wysokości co najmniej 35 proc., gdy należność jest przeterminowana o trzy miesiące, natomiast w wysokości 100 proc. - gdy termin spłaty został przekroczony o 12 miesięcy.

Ale eksperci zwracają uwagę na inne zmiany, które też dotyczą odpisów aktualizujących. Chodzi o nowy przepis, zgodnie z którym dokonując odpisów w stosunku do należności, których spłata jest uzależniona od podmiotów innych niż dłużnik, przyporządkowuje się te należności do klas przeterminowania odpowiednich dla tych innych podmiotów.

- Dotychczasowe regulacje nie przewidywały takiej sytuacji - twierdzi Dawid Napierała, dyrektor zespołu doradztwa dla branży podmioty finansowe w Grant Thornton. Wyjaśnia, że zmiana ta będzie miała istotny wpływ na sprawozdania finansowe tych SKOK-ów, które skorzystały z popularnego w ostatnim czasie rozwiązania i sprzedały część udzielonych przez siebie pożyczek do innych instytucji w zamian za dłużne papiery wartościowe, należności bądź inne aktywa finansowe, których spłata w jakimś stopniu zależy od spłacalności pożyczek. Jeżeli te sprzedane pożyczki są przeterminowane o więcej niż rok, wartość otrzymanej zapłaty będzie zerowa.

- Konsekwencją może być obniżenie wartości funduszy własnych kas - uważa ekspert.

Aktywa finansowe

Zmienią się też zasady ujmowania aktywów finansowych. Jak wyjaśnia Dawid Napierała, nowe przepisy wprowadzają ich podział na cztery kategorie. A to będzie determinować zasady ich wyceny i ujmowania. Do tej pory wycena uzależniona była od formy prawnej inwestycji.

- Nowe rozwiązanie jest zgodne z zasadami rachunkowości przewidzianymi dla banków, a także z Międzynarodowym Standardem Rachunkowości nr 39 - twierdzi ekspert. Dzięki temu rachunkowość podmiotów prowadzących podobną działalność zostanie ujednolicona.

Jednak - według Dawida Napierały - regulacje międzynarodowe i bankowe przewidują, że kategorie aktywów służą ustalaniu ich wartości, natomiast autorzy rozporządzenia poszli o krok dalej i wymagają od SKOK-ów, aby swoje aktywa w bilansie oraz wyniki w rachunku zysków i strat prezentowały w podziale na ww. grupy.

- Uczyni to sprawozdania kas dość nieczytelnymi i abstrakcyjnymi dla przeciętnego użytkownika - zaznacza rozmówca.

Fundusz stabilizacyjny

Kolejnym przepisem budzącym kontrowersje wśród niektórych praktyków jest nakaz ujmowania w kosztach wpłat na fundusz stabilizacyjny utrzymywany przez Krajową SKOK.

- Do tej pory były one uznawane za aktywa i w związku z tym prezentowane w bilansie - wyjaśnia Dawid Napierała. I podkreśla, że część praktyków uważa, że środki te spełniają definicję aktywów zawartą w ustawie o rachunkowości, jednakże nowe przepisy szczegółowe dla SKOK każą ujmować jako obciążenie wyniku finansowego. Przepisy przejściowe przewidują, że wpłaty dokonane w latach wcześniejszych będą mogły być rozliczone poprzez wynik lat ubiegłych w ciągu 20 lat.

- Ta zmiana również będzie skutkowała pomniejszeniem funduszy własnych SKOK-ów - podkreśla ekspert.

Najważniejsze obszary, które ulegają zmianie, to:

- sposób wyceny aktywów i pasywów;

- sposób ewidencji zdarzeń gospodarczych;

- klasyfikacja pożyczek na cztery kategorie, w oparciu o kryteria okresu przeterminowania, ale także o inne, nowe kryteria, które do tej pory nie były stosowane, w związku z tym kasy nie były zobowiązane do ewidencjonowania pewnych informacji;

- tworzenie odpisów aktualizujących w oparciu o nowe kategorie kredytów i pożyczek i o nowe kryteria;

- nowy katalog zabezpieczeń pożyczek i kredytów, uprawniających do stosowania pomniejszeń podstawy naliczania odpisów aktualizujących;

- nowe zasady aktualizacji wartości zabezpieczeń, które są podstawą stosowania pomniejszeń;

- wprowadzenie limitów w stosowanych pomniejszeniach;

- stawki odpisów aktualizujących - dotychczas są to stawki 0 proc., 35 proc. i 100 proc., a zgodnie z nowym rozporządzeniem będą to stawki: 0 proc., 20 proc., 50 proc. i 100 proc. Zmienią się w związku z tym warunki zakwalifikowania należności do odpowiedniej grupy odpisów;

- sposób naliczania przeterminowania oraz rozwiązywania odpisów w przypadku pożyczek i kredytów, dla których zawarto ugody;

- struktura bilansu oraz rachunku zysków i strat, którą dostosowano do schematu sprawozdawczości bankowej.

Źródło: Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 25 czerwca 2014 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (Dz.U. poz. 880).