Rok obrotowy nie zawsze można zmienić

Moment rozpoczęcia roku podatkowego w spółce osobowej zależeć może od składu wspólników. Ustawa o rachunkowości w art. 3 pkt 9 określa, że rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy lub inny okres trwający 12 kolejnych pełnych miesięcy kalendarzowych, stosowany również do celów podatkowych. Rok obrotowy lub jego zmiany określa statut lub umowa, na podstawie której utworzono jednostkę.

Przepis ten daje też możliwość wydłużenia albo skrócenia pierwszego roku obrotowego w działalności spółki:

wjeżeli jednostka rozpoczęła działalność w drugiej połowie przyjętego roku obrotowego, to można księgi rachunkowe i sprawozdanie finansowe za ten okres połączyć z księgami rachunkowymi i sprawozdaniem finansowym za rok następny;

wjeśli jednostka rozpoczęła działalność w pierwszej połowie przyjętego roku obrotowego, to pierwszy rok obrotowy powinien trwać krócej niż 12 miesięcy i kończyć się z ostatnim dniem przyjętego roku obrotowego.

Ważne jest, iż przyjęty dla celów rachunkowych rok obrotowy jest jednocześnie rokiem podatkowym przyjętym do rozliczeń z tytułu podatku dochodowego. Zgodnie z art. 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, chyba że ustawa podatkowa stanowi inaczej. I ten fakt należy wziąć pod uwagę, ustalając w umowie lub statucie spółki moment rozpoczęcia roku obrotowego lub jego zmiany.

Generalnie można stwierdzić, iż w przypadku osób prawnych istnieje w tym zakresie dowolność: rok podatkowy (obrotowy) może rozpocząć się w dowolnym momencie roku kalendarzowego. Natomiast w przypadku osób fizycznych i spółek osobowych z udziałem osób fizycznych takiej swobody już nie ma, ponieważ opodatkowanie dochodów osób fizycznych reguluje ustawa z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). A ta nie zawiera odrębnych regulacji prawnych co do określenia roku podatkowego, czyli dla podatników PIT rokiem podatkowym zawsze jest rok kalendarzowy.

W szczególnej sytuacji w 2014 roku znalazły się spółki komandytowo-akcyjne (SKA). Są to spółki osobowe zgodnie z przepisami ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.). Dotychczas ich dochody opodatkowane były nie w spółce, ale u wspólników. Przychody wspólnika będącego osobą fizyczną, spółki komandytowo-akcyjnej, prowadzącej działalność gospodarczą zaliczane były do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 5b ust. 2 ustawy o PIT). Zgodnie z art. 8 ustawy o PIT przychody (i koszty) z udziału w SKA u każdego podatnika będącego komplementariuszem SKA określane były proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku, natomiast przychodami (będącymi równocześnie dochodami) akcjonariusza z tytułu udziału w takiej spółce były wypłacone mu przez spółkę dywidendy. W przypadku wspólników będących osobami prawnymi zastosowanie w analogiczny sposób miał art. 7 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.). Z uwagi na to, że SKA nie była podatnikiem podatku dochodowego (ani od osób fizycznych, ani od osób prawnych), lecz podatnikami byli jej poszczególni wspólnicy, to na nich spoczywał obowiązek stosowania odpowiednich przepisów ustawy o CIT oraz ustawy o PIT. SKA powinna zatem prowadzić księgi rachunkowe w taki sposób, aby umożliwić prawidłową realizację obowiązków podatkowych przez wspólników takiej spółki.

Jednak od 1 stycznia 2014 r. sytuacja się zmieniła i spółki komandytowo-akcyjne jako jedyne spółki osobowe stały się podatnikami CIT. Jednak zmiana statusu spółki (jako podatnika) nie wpłynęła na możliwość wyboru w tej spółce momentu rozpoczęcia roku obrotowego (podatkowego).

Jeśli wspólnikami są osoby fizyczne (choćby nawet jedna), to w świetle przepisów ustawy o CIT na potrzeby rachunkowości i podatkowe w tej spółce musi być wybrany rok kalendarzowy jako rok obrotowy. Natomiast jeśli wszyscy wspólnicy są osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi niemającymi osobowości prawnej (z wyjątkiem spółek osobowych), to istnieje swoboda wyboru momentu rozpoczęcia roku obrotowego.

Tak więc istniejąca przed 31 grudnia 2013 r. SKA, mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Polski, w której co najmniej jednym ze wspólników była osoba fizyczna (podatnik PIT), począwszy od 1 stycznia 2014 r., podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym na podstawie przepisów ustawy o CIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r.

PRZYKŁAD 1

Zamknięcie ksiąg

Wspólnikami SKA są ABC sp. z o.o. i NBT SA. W umowie spółki postanowiono, iż rok obrotowy trwa od 1 sierpnia do 31 lipca. Spółka rozpoczęła działalność 1 września 2013 r., zatem jej pierwszy rok obrotowy trwa do 31 lipca 2014 r. i do tego dnia przychody i koszty spółki są rozliczane na wspólników. Od 1 sierpnia 2014 r. rozpoczyna się zaś drugi rok obrotowy i dochody za ten rok są opodatkowane w spółce jako u podatnika CIT. Na 31 lipca 2014 r. spółka powinna zamknąć księgi rachunkowe i sporządzić sprawozdanie finansowe.

PRZYKŁAD 2

Inny skład

Wspólnikami SKA są ABC sp. z o.o. i Jan Markowski. W umowie SKA musi być zapis, iż rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, ponieważ jednym ze wspólników jest osoba fizyczna. Spółka rozpoczęła działalność 1 września 2013 r., zatem jej pierwszy rok obrotowy trwał do 31 grudnia 2013 r. Do tego dnia przychody i koszty spółki były rozliczane na wspólników i u nich opodatkowane. Natomiast od 1 stycznia 2014 r. rozpoczyna się drugi rok obrotowy i dochody za ten rok są opodatkowane w spółce jako u podatnika CIT. Na 31 stycznia 2013 r. SKA powinna zamknąć księgi rachunkowe i sporządzić sprawozdanie finansowe.

W przypadku zmiany roku obrotowego pierwszy po zmianie rok obrotowy powinien być dłuższy niż 12 kolejnych miesięcy. Jednak i w tym wypadku należy wziąć pod uwagę ograniczenia dotyczące wspólników będących osobami fizycznymi.

PRZYKŁAD 3

Nowy wspólnik

W SKA wspólnikami były ABC sp. z o.o. i NTR SA. Przyjętym rokiem obrotowym w spółce był okres rozpoczynający się 1 marca 2014 r. i kończący 28 lutego 2015 r. W maju 2014 roku zmienił się skład wspólników i nowym wspólnikiem komplementariuszem został Jan Jankowski. Ze względu na zmianę wspólnika w tym wypadku konieczne jest dokonanie zmiany roku obrotowego tak, aby był on tożsamy z rokiem kalendarzowym. Na 31 grudnia 2014 r. spółka komandytowo-akcyjna powinna zamknąć księgi rachunkowe i sporządzić sprawozdanie finansowe. Następnie otwarcie ksiąg rachunkowych powinno nastąpić na 1 stycznia 2015 r. i tym samym rozpocznie się 12-miesięczny rok obrotowy.

@RY1@i02/2014/110/i02.2014.110.00800040f.802.jpg@RY2@

dr Katarzyna Trzpioła katedra rachunkowości UW

dr Katarzyna Trzpioła

katedra rachunkowości UW

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.)