Urząd może zakwestionować wartość darowizny rzeczowej, jeśli jej wycena wyraźnie odbiega od ceny rynkowej

Tak. Z treści pytania wynika, że spółka jest spółką kapitałową (czyli z o.o. lub akcyjną), gdyż spółki osobowe nie składają zeznań rocznych.

Wartość darowizny rzeczowej podlegającej odliczeniu od podstawy opodatkowania ustala się w oparciu o treść art. 14 ustawy o CIT. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej.

Zgodnie z powołanym przepisem pierwszeństwo ma cena określona przez strony umowy darowizny. Prawo podatkowe akceptuje w pewnych granicach cywilistyczną zasadę swobody umów. Ingerencja organu podatkowego w ustaloną wartość darowizny uzasadniona jest dopiero wówczas, gdy wartość określona w umowie darowizny znacznie odbiega od wartości rynkowej określanej na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca transakcji.

W przypadku zaistnienia tej przesłanki organ podatkowy jest uprawniony do wezwania stron transakcji do zmiany jej wartości lub podania przyczyn, które uzasadniają rozbieżność między wartością transakcji a ceną rynkową.

W wyroku z 25 czerwca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Białymstoku (sygn. akt SA/Bk 1366/01) stwierdził, że "podanie przez podatnika przyczyny, która uzasadnia przyjęcie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, wyłącza możliwość ustalenia wartości rzeczy za pomocą opinii biegłego (argument a contrario z art. 14 ust. 3 zd. 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych)." W dalszej części uzasadnienia sąd stwierdził, że racjonalne wyjaśnienie przyczyny przyjęcia w umowie ceny niższej od rynkowej uniemożliwia ustalenie podstawy opodatkowania według wartości rynkowej, a pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie NSA. Wyjaśnienie podane przez strony transakcji podlega wnikliwej ocenie przez organy podatkowe, a ewentualne stanowisko odmienne wymaga uzasadnienia.

Dopiero brak podania przyczyn czy niedokonanie zmiany wartości zobowiązuje organ podatkowy do określenia wartości transakcji w oparciu o opinię biegłego. Koszty opinii biegłego ponosi zbywca, jeśli wartość określona w ten sposób odbiega co najmniej o 33 proc. od wartości wyrażonej w umowie.

sf

Art. 18 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 14 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

doradca podatkowy, FPA Group