Kiedy przedsiębiorcom opłaca się stosować indywidualne stawki amortyzacji

księgowa w Auxilium oddział Bielsko-Biała

@RY1@i02/2010/056/i02.2010.056.086.0003.001.jpg@RY2@

Lidia Socha-Kuś, księgowa w Auxilium oddział Bielsko-Biała

Sytuacje, w których dopuszczalne będzie zastosowanie indywidualnych stawek amortyzacji, określone zostały w art. 16j ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z jego treścią, podatnicy mogą indywidualnie ustalać stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, które po raz pierwszy zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych danego podatnika. Należy zwrócić uwagę, że indywidualne stawki amortyzacyjne mogą być stosowane tylko do używanych lub ulepszonych środków trwałych.

Indywidualnie ustalane stawki amortyzacyjne nie mogą być stosowane do środków trwałych samodzielnie wytworzonych przez podatnika. W takim przypadku nie zostanie bowiem spełniona przesłanka dotycząca nabycia środka trwałego.

W określonych sytuacjach przedsiębiorcy może zależeć na wykazaniu mniejszych dochodów. Zastanawia się wówczas, w jaki sposób legalnie zwiększyć koszty, aby nie narazić się aparatowi podatkowemu? Jednym z takich sposobów jest podwyższenie stawek amortyzacyjnych. Zastosowanie podwyższonych stawek amortyzacyjnych to jeden ze sposobów na szybsze rozliczenie w kosztach podatkowych wydatków o charakterze inwestycyjnym, wtedy gdy działalność gospodarcza jest dochodowa.

W sytuacji, w której firma przynosi straty, można obniżyć stawkę amortyzacji i w tym kontekście przenosić koszty na przyszłe okresy niż generować straty, które są trudne do podatkowego zrekompensowania.

W zakresie obniżania stawek wynikających z Wykazu stawek amortyzacyjnych obie ustawy o podatku dochodowym (zarówno ustawa o CIT, jak i ustawa o PIT) nie wprowadzają ograniczeń w możliwości zastosowania tego zabiegu kosztowego. Wynika z nich, że podatnicy mogą obniżać podane w wykazie stawki dla poszczególnych środków trwałych - bez znaczenia pozostaje w tej kwestii rodzaj środków trwałych podlegających amortyzacji (art. 22i ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 16i ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych).

Obniżenie stawki następuje, począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Ponieważ podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych miesięcznie, kwartalnie lub jednorazowo na koniec roku, obniżenie stawki amortyzacyjnej może nastąpić nie później niż w momencie dokonania pierwszego w danym roku odpisu amortyzacyjnego.

Tym samym, jeżeli środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji w latach poprzednich, to w danym roku podatkowym obniżenie stawki amortyzacyjnej może nastąpić:

● przy amortyzacji dokonywanej miesięcznie - w styczniu,

● przy amortyzacji dokonywanej kwartalnie - na koniec I kwartału,

● na koniec roku - w przypadku amortyzacji dokonywanej jednorazowo na koniec roku podatkowego.

Ustawodawca nie przewidział możliwości obniżania stawek w sytuacji, gdy w danym roku dokonano już odpisu amortyzacyjnego przy zastosowaniu stawki z wykazu. Oznacza to, że nie jest dopuszczalna korekta odpisów amortyzacyjnych, które zostały dokonane przy zastosowaniu prawidłowo ustalonych stawek.

Tak, raz przyjęta zasada ustalona w momencie zaewidencjonowania środka trwałego obowiązuje przez cały okres amortyzacji danego składnika. Trzeba jednak wskazać, że okres amortyzacji nie może być krótszy niż:

● dla środków trwałych zaliczanych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych:

- 24 miesiące - gdy ich wartość początkowa nie przekracza 25 tys. zł,

- 36 miesięcy - gdy ich wartość początkowa jest wyższa od 25 tys. zł i nie przekracza 50 tys. zł,

- 60 miesięcy w pozostałych przypadkach.

● dla środków transportu, w tym samochodów osobowych - 30 miesięcy,

● dla budynków (lokali) niemieszkalnych, dla których stawka amortyzacyjna z Wykazu stawek amortyzacyjnych wynosi 2,5 proc. - 40 lat pomniejszone o pełną liczbę lat, które upłynęły od ich oddania po raz pierwszy do używania do wprowadzenia do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez podatnika, z tym że okres amortyzacji nie może być krótszy niż dziesięć lat,

- dla budynków (lokali) i budowli, innych niż wymienione powyżej - dziesięć lat, z wyjątkiem trwale związanych z gruntem budynków handlowo-usługowych wymienionych w rodzaju 103 Klasyfikacji Środków Trwałych i innych budynków niemieszkalnych wymienionych w rodzaju 109 Klasyfikacji trwale związanych z gruntem oraz kiosków towarowych o kubaturze poniżej 500 metrów sześciennych, domków kempingowych i budynków zastępczych - dla których okres amortyzacji nie może być krótszy niż trzy lata.

W przypadku natomiast dokonywania odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych okres ich dokonywania nie może być krótszy niż:

● od licencji i sublicencji na programy komputerowe oraz od praw autorskich - 24 miesiące,

● od licencji na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych - 24 miesiące,

● od poniesionych kosztów zakończonych praw rozwojowych - 12 miesięcy,

● od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych - 60 miesięcy.

Podstawową stawką amortyzacyjną jest stawka roczna 20 proc. Jeżeli jednak podatnik wprowadzi po raz pierwszy do ewidencji środków trwałych samochód używany lub ulepszony, będzie uprawniony do indywidualnego ustalenia stawki amortyzacyjnej.

W takim przypadku okres amortyzacji nie może być krótszy niż 30 miesięcy. Używany samochód osobowy w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym to taki, który zanim został nabyty przez podatnika, był wykorzystywany co najmniej przez okres sześciu miesięcy. Okoliczność tę podatnik powinien udowodnić. Z kolei o ulepszonym samochodzie osobowym można mówić w sytuacji, gdy przed wprowadzeniem takiego samochodu do ewidencji, podatnik poniósł na jego ulepszenie wydatki stanowiące co najmniej 20 proc. jego wartości początkowej.

Przepis ustawy wskazuje, że podatnicy mogą nie dokonywać odpisów amortyzacyjnych od składników majątku, których wartość początkowa określona zgodnie z art. 16g nie przekracza 3,5 tys. zł.

Oznacza to, iż jeśli wartość początkowa środka trwałego wynosi np. 3 tys. zł, wydatki poniesione na jego zakup w całości mogą być jednorazowo zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Zaliczenia tego dokonuje się w miesiącu oddania danego środka do używania. W takim przypadku zatem zastosowanie do rozliczenia kosztów rocznych stawek amortyzacyjnych nie będzie konieczne.

Art. 16j ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).