Czy dochody przeznaczone na udzielenie pożyczki są opodatkowane

Organy podatkowe stwierdzają, że pożyczka udzielona innemu podmiotowi jest przeznaczeniem dochodu na cel inny niż działalność uprawniająca do zwolnienia. Pożyczone środki pieniężne stają się bowiem źródłem finansowania działalności gospodarczej prowadzonej przez innego przedsiębiorcę. Stanowisko takie prezentuje przykładowo dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 29 marca 2012 r. (nr IPPB5/423-137/12-2/RS) czy dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 5 stycznia 2012 r. (nr IBPBI/2/423-1231/11/CzP). W tej ostatniej organ podatkowy wskazał, że przeniesienie własności pieniędzy, w ramach umowy pożyczki, na rzecz spółki prowadzącej działalność gospodarczą, jest równoznaczne z przeznaczeniem dochodu na inny cel niż działalność statutowa. Środki pieniężne stały się bowiem źródłem finansowania działalności gospodarczej prowadzonej przez innego przedsiębiorcę.

Stanowisko takie zajął również NSA w wyroku z 12 marca 2009 r. (sygn. akt II FSK 1781/07). Sąd podkreślił, że przeznaczenie i wydatkowanie dochodu powinno charakteryzować się tożsamością celu, na który podatnik najpierw dochód przeznaczył, a następnie wydatkował. Z uregulowania pozwalającego na znacznie późniejsze niż moment uzyskania wydatkowanie dochodu nie można wywodzić braku bezpośredniego związku między wydatkowaniem dochodu a celem określonym w ustawie. Niemożliwe jest zatem uznanie, że ten sam dochód, zwolniony z opodatkowania ze względu na zadeklarowanie jego przeznaczenia na cel statutowy, może być wydatkowany dwukrotnie: raz na udzielenie pożyczek w ramach działalności niestatutowej, a następnie na działalność statutową. Udzielając bowiem pożyczek na cel statutowy, można przeznaczyć dopiero dochód pochodzący z oprocentowania tych pożyczek.

Z problemami może się również wiązać lokowanie środków pieniężnych na rachunkach bankowych, w tym na lokatach terminowych. Nie jest bowiem jasne, czy przechowywanie środków pieniężnych na lokacie stanowi lokowanie tych środków w rozumieniu ustawy o CIT. W interpretacji dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 18 stycznia 2012 r. (nr IPPB5/423-1069/11-2/AM) organ podatkowy wskazał, że samo przechowywanie dochodów na rachunkach bankowych nie skutkuje utratą zwolnienia. W przypadku korzystania z rachunków bankowych w celu przechowywania, posiadania, umieszczania wolnych środków pieniężnych nie mamy do czynienia z lokowaniem (inwestowaniem) dochodów. Jeżeli podatnik, posiadając wolne środki na rachunku bankowym, nie dokonuje ich wydatkowania, a jest to jedynie forma przetrzymywania tych środków do momentu ich faktycznego wydatkowania na cele statutowe (działalność naukową), to przechowywanie dochodów na rachunkach bankowych nie skutkuje utratą zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych. Odmienne stanowisko (dotyczące lokat) wyraził ten sam organ w interpretacji z 29 marca 2012 r. (nr IPPB5/423-137/12-2/RS). Organ ten wskazał, że z przepisów ustawy o CIT wynika jednoznaczne powiązanie zwolnienia podatkowego z rzeczywistym i bezpośrednim wydatkowaniem dochodu na cele statutowe. Pośrednie etapy alokacji dochodu poza wskazanymi wprost w ustawie o CIT, choćby były obliczone na zwiększenie dochodu i jego przeznaczenie w przyszłości na cele statutowe, nie są objęte przedmiotowym zwolnieniem od podatku dochodowego. Tym samym lokowanie środków na lokatach bankowych może prowadzić do utraty prawa do zwolnienia.

Organy podatkowe wskazują również, że omawiane zwolnienie nie przysługuje w przypadku lokowania dochodów w tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania z siedzibą za granicą, bowiem zwolnienie obejmuje wyłącznie lokowanie środków w funduszach inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Polski. Powyższe stanowisko zaprezentował dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, w interpretacji z 18 stycznia 2012 r. (nr IPPB5/423-1069/11-2/AM). Organ podatkowy podkreślił, że ustawa o funduszach inwestycyjnych określa zasady tworzenia i funkcjonowania towarzystw i funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Polski. Instytucje wspólnego inwestowania z siedzibą za granicą nie prowadzą działalności na podstawie polskich przepisów, ale przepisów państwa macierzystego. W konsekwencji tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania z siedzibą za granicą nie mieszczą się w zakresie lokowania dochodów umożliwiającego skorzystanie ze zwolnienia.

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.071000700.802.jpg@RY2@

Piotr Chmieliński radca prawny, doradca podatkowy, menedżer zespołu podatku dochodowego w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Piotr Chmieliński

radca prawny, doradca podatkowy, menedżer zespołu podatku dochodowego w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy