Fiskus coraz głębiej sięga do kieszeni pracownika

Dodatkowe świadczenia pozapłacowe zapewnia pracownikom niemal każdy pracodawca. Do najbardziej popularnych benefitów należą: abonamenty medyczne czy karty sportowe, imprezy integracyjne czy okolicznościowe (takie jak firmowa wigilia) czy udostępnienie samochodów służbowych do celów prywatnych. Pracodawcy często dofinansowują posiłki, zapewniają transport do zakładu pracy, ubrania służbowe, wykupują polisy ubezpieczeniowe.

Benefity te mają na celu motywację pracowników, zwiększenie ich efektywności, jak i retencję personelu. Sam fakt, że beneficjentem świadczenia jest pracownik, u którego często powstaje przychód z tytułu nieodpłatnego lub częściowo odpłatnego świadczenia, nie przesądza automatycznie o możliwości zaliczenia przez pracodawcę wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Niezależnie od kwalifikacji świadczenia dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych, każdorazowo podatnik powinien być w stanie wykazać związek danego wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą i uzyskiwanymi przychodami.

Warto przyjrzeć się świadczeniom pozapłacowym na przykładzie imprez integracyjnych, zwłaszcza, gdy uczestniczą w nich nie tylko pracownicy, lecz także ich osoby towarzyszące.

Impreza z szefem i żoną

Organy podatkowe konsekwentnie odmawiają możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków dotyczących osób towarzyszących pracownikom. Restrykcyjne stanowisko w tej kwestii przyjmują również sądy administracyjne. Przykładowo WSA we Wrocławiu w wyroku z 3 grudnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Wr 881/10) uznał, że wskazana przez podatnika zależność między obecnością osób towarzyszących a zwiększeniem motywacji pracowników jest jedynie hipotetyczna, a ewentualna korzyść - niewymierna. Podobne stanowisko prezentowane jest przez władze skarbowe również w odniesieniu do innych świadczeń zapewnianych rodzinom pracowników, zarówno stanowiących uzupełnienie świadczenia dla pracownika (np. abonament medyczny dla członków rodziny) jak i odrębne świadczenie (np. finansowanie szkoły dla dzieci).

Można wprawdzie polemizować z takim podejściem, gdyż niewątpliwie u podłoża tego rodzaju benefitów leży stosunek pracy, a ich celem jest zintegrowanie pracownika z firmą i zwiększenie jego lojalności. Niemniej jednak, w świetle aktualnej linii interpretacyjnej i orzecznictwa koszty niedotyczące bezpośrednio pracownika powinny pozostać poza wynikiem podatkowym.

Co więcej, nawet koszty imprez integracyjnych, w których uczestniczą wyłącznie pracownicy, znajdują warunkową akceptację organów podatkowych. Minister Finansów w wydawanych interpretacjach indywidualnych podkreśla, że kosztowy charakter wydatków uzależniony jest od udowodnienia przez podatnika integracyjnego i motywacyjnego charakteru wydarzenia. Gdy spotkanie ma charakter wyłącznie rozrywkowy, towarzyski i konsumpcyjny (przebywanie pracowników ze sobą lub konsumpcja jest celem samym w sobie -interpretacja z 23 stycznia 2012 r. wydana przez dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, nr ILPB3/423-505/11-2/JG), nie można uznać, że ma ono związek z przychodem podatnika. Restrykcyjne podejście w tej kwestii zaprezentował również WSA w Gliwicach w wyroku z 27 czerwca 2011 r. (sygn. akt I SA/Gl 269/11) uznając, że wydatki na wycieczkę wybranej grupy pracowników nie mogą zostać zaliczone w ciężar kosztów, gdyż strona w ocenie sądu nie przedstawiła dowodów świadczących o pracowniczym czy motywacyjnym charakterze wyjazdu.

Działania kontrolne

Jednocześnie interpretacje indywidualne wydawane w odniesieniu do świadczeń pracowniczych zawierają zastrzeżenie, że pełna weryfikacja prawidłowości rozpoznania kosztu uzyskania przychodu może być dokonana jedynie w toku postępowania podatkowego lub kontrolnego, a nie w trybie interpretacyjnym. Zatem nawet uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia nie gwarantuje podatnikowi, że przyjęte podejście nie będzie w przyszłości kwestionowane.

W odniesieniu do imprez integracyjnych pojawia się czasem argument, że ich koszty mogą pomniejszać wynik podatkowy, o ile nie stanowią reprezentacji w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy o CIT. Należy podkreślić, że tego rodzaju teza nie jest zasadna, gdyż zgodnie z powszechnie przyjętym rozumieniem pojęcia "reprezentacja" jest ona kierowana do innych podmiotów gospodarczych, a zatem świadczenia pracownicze nie powinny być postrzegane przez jej pryzmat. Jednak oceniając charakter danego wydatku, nie można zapominać o generalnej zasadzie rozpoznawania kosztów uzyskania przychodów, stąd też wyłączenie przykładowo wydatków na alkohol wydaje się racjonalne.

Koszty świadczeń pozapłacowych mogą stanowić koszty uzyskania przychodu, o ile wydatki nie są zawarte w negatywnym katalogu w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, dotyczą one bezpośrednio i wyłącznie pracowników, a podatnik jest w stanie w sposób jednoznaczny udowodnić ich związek z przychodami

@RY1@i02/2012/102/i02.2012.102.21400040r.803.jpg@RY2@

Magdalena Bartos doradca podatkowy, menedżer w Ernst & Young

Magdalena Bartos

doradca podatkowy, menedżer w Ernst & Young