Wyłudzony od banku kredyt nie może być kosztem

Strata, jaką bank ponosi wskutek wyłudzenia od niego środków pieniężnych, ma charakter neutralny podatkowo i mieści się w zakresie ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Bank udziela kredytów osobom fizycznym oraz podmiotom gospodarczym. Aby ograniczyć wyłudzenia kredytów, stosuje wewnętrzne procedury bezpieczeństwa. Przede wszystkim bada tożsamość potencjalnych kredytobiorców. Mimo stosowania takich procedur oraz zachowania szczególnej ostrożności dochodzi czasami do udzielenia kredytu na podstawie sfałszowanych albo skradzionych dokumentów. Bank wszczyna wtedy wewnętrzną procedurę wyjaśniającą i zawiadamia organy ścigania. Jeśli nie da się ustalić sprawcy, policja umarza postępowanie. Bank traci więc możliwość odzyskania kwoty kredytu i odsetek.

Bank chciał wiedzieć, czy straty związane z wyłudzeniem kredytu w sytuacji, gdy organy podatkowe prawomocnie umorzą śledztwo, może zaliczyć do kosztów podatkowych.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z ogólną zasadą określoną w art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy.

Zdaniem sądu kwot utraconych przez bank wskutek wyłudzenia kredytu nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. WSA uzasadnił, że kosztem uzyskania przychodów nie może być każda nieobjęta zakresem art. 16 ust. 1 ustawy o CIT strata podatnika. Orzekł więc, że strata, jaką bank ponosi wskutek wyłudzenia od niego środków pieniężnych, ma charakter neutralny podatkowo i mieści się w zakresie ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd nie zgodził się więc ze stanowiskiem podatnika, który domagał się uznania straty za koszt. Wyjaśnił, że gdyby stanowisko skarżącego było prawidłowe, to dochodziłoby do kuriozalnych sytuacji, w których każdej stracie podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą należałoby nadać cechę "poniesienia w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła". W efekcie ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej byłoby przerzucone na Skarb Państwa, co zdaniem sądu jest niedopuszczalne.

Sąd zgodził się ze spółką, że trudno uznać, aby strata pieniędzy prowadziła do osiągnięcia konkretnych przychodów. Przyznał również rację organowi podatkowemu, który twierdził, że w efekcie wyłudzenia czynność w postaci udzielenia kredytu bankowego jest nieważna, a więc nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Następuje więc uszczuplenie finansów banku, które nie może służyć uzyskaniu przychodów, ani zachowaniu albo zabezpieczeniu ich źródła. W efekcie strata nie spełnia przesłanki celowości określonej w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Sąd nie zgodził się natomiast z organem podatkowym, że art. 16 ust. 1 pkt 66 omawianej ustawy wyłącza z kosztów wydatki poniesione na podstawie nieważnych umów. Z treści tego przepisu wynika, że dotyczy on wydatków poniesionych z tytułu czynności, które w ogóle nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

w Krakowie z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 174/12, nieprawomocny.

Opr. Łukasz Zalewski

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/102/i02.2012.102.07100030b.803.jpg@RY2@

Mirosław Siwiński, doradca podatkowy, Kancelaria prawna Witold Modzelewski

WSA w Krakowie uznając neutralność podatkową straty banku z tytułu wyłudzenie kredytu powołał się na art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Nie można jednak zgodzić się z sądem, że przepis ten posługuje się pojęciem ryzyka gospodarczego i straty z niego wynikającej nie pozwala zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. Jest to pogląd pozaprawny i jako taki świadczący o naruszeniu prawa materialnego. Sam fakt, że ustawodawca pozwala zarówno na rozliczanie strat, jak i zaliczanie do kosztów podatkowych wydatków, które choć mogły, to nie przyniosły przychodu, czyni pogląd WSA o bezwzględnej odpowiedzialności podatników za ryzyko gospodarcze bezpodstawnym, a tym samym dopuszczalne jest jego przerzucenie na Skarb Państwa. Zgodzić się trzeba jednak z sądem, że niewskazanie przez skarżącego związku z przychodem (wręcz zaprzeczenie) albo zachowaniem jego źródła (co WSA wykazuje poprzez zaprzeczenie ważności czynności) eliminuje taką stratę z kosztów.