Czy od przekazania wspólnikowi lokalu trzeba zapłacić podatek

O wyjaśnienie zasad opodatkowania dywidend rzeczowych wypłaconych przez spółkę poprosiliśmy Izbę Skarbową w Katowicach, a o rozwiązanie problemu - Patrycję Lutak, doradcę podatkowego i dyrektor w kancelarii Paczuski & Taudul.

Izba Skarbowa w Katowicach odpowiedziała DGP

Kwestie związane z obowiązkiem wypłaty dywidendy zostały uregulowane w ustawie z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.). Przepisy prawa handlowego nie określają jednak, w jakiej formie ma być wypłacona dywidenda na rzecz wspólników spółki. Dopuszczalna jest zatem wypłata dywidendy zarówno w formie pieniężnej, jak i niepieniężnej.

Konsekwencje podatkowe po stronie spółki wypłacającej wspólnikowi dywidendę w formie pieniężnej i niepieniężnej są zróżnicowane. O ile wypłata dywidendy w formie gotówki na gruncie ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm., dalej: ustawa o CIT) jest dla spółki neutralna podatkowo, to cechy tej nie ma przeniesienie prawa własności aktywów spółki na wspólnika w związku z wypłatą dywidendy w formie rzeczowej. Wykaz zdarzeń uznanych przez ustawodawcę za przychody zawiera art. 12 ustawy o CIT. W jego treści nie została wprost wymieniona wypłata dywidendy w formie niepieniężnej jako zdarzenie rodzące przychód. Wskazać jednak należy, że katalog wymienionych w tym przepisie zdarzeń nie ma charakteru wyczerpującego (zamkniętego), lecz jedynie przykładowy. Jednocześnie zasady ustalania przychodu będącego następstwem zbywania rzeczy lub praw majątkowych (przenoszenia własności takich rzeczy lub praw majątkowych) wskazano w art. 14 ustawy o CIT. Użyte w tym przepisie pojęcie "zbycie" nie oznacza wyłącznie przeniesienia własności w drodze umowy sprzedaży. Może również przybrać inną formę, w tym m.in. postać zwolnienia dłużnika z ciążących na nim zobowiązań wobec innego podmiotu. Podjęcie przez zgromadzenie wspólników uchwały o wypłacie dywidendy skutkuje powstaniem po stronie spółki zobowiązania do zaspokojenia roszczeń udziałowca (akcjonariusza) o jej wypłatę. Wykonanie przez spółkę tego zobowiązania w formie przeniesienia prawa własności składnika majątku (nieruchomość) prowadzi do jego wygaśnięcia. W ten sposób spółka jako dłużnik zwolni się z długu, a prawo własności nieruchomości przejdzie na wspólników. W konsekwencji po stronie spółki powstanie przychód związany z jej zbyciem.

Reasumując, przeniesienie prawa własności nieruchomości w drodze dywidendy rzeczowej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych należy traktować na równi ze zbyciem tej nieruchomości. Wypłata dywidendy w formie niepieniężnej spowoduje po stronie spółki powstanie przychodu z odpłatnego zbycia rzeczy. Przychód ten pomniejszony o koszty jego uzyskania będzie miał wpływ na podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.

EKSPERT RADZI

@RY1@i02/2012/097/i02.2012.097.07100150b.802.jpg@RY2@

Patrycja Lutak, doradca podatkowy, dyrektor w Kancelarii Paczuski & Taudul

Przepisy polskiego prawa handlowego nie precyzują sposobu wypłaty dywidendy. W efekcie u podatników może powstać wątpliwość dotycząca sposobu opodatkowania wypłaty dywidendy w formie rzeczowej na gruncie polskich przepisów podatkowych.

Chcąc rozpocząć rozważania nad poprawnością stwierdzenia, że dywidenda rzeczowa powinna być traktowana podatkowo w sposób identyczny jak pieniężna, należy przytoczyć jej definicję. Zgodnie z nią, dywidenda to zysk przeznaczony do podziału między udziałowców lub akcjonariuszy w spółce z o. o., spółce akcyjnej lub spółce komandytowo-akcyjnej.

Zgodnie z praktyką biznesową dywidenda wypłacana jest w formie pieniężnej, jednak zdarzają się sytuacje, gdy preferowaną formą jej wypłaty jest przeniesienie na udziałowców majątku rzeczowego znajdującego się w posiadaniu spółki, do którego zaliczyć można środki trwałe, wartości niematerialne i prawne lub udziały i papiery wartościowe, których wartość odpowiada ustalonej wartości dywidendy.

Zgodnie z linią interpretacyjną prezentowaną przez organy podatkowe w takiej sytuacji przekazanie dywidendy niepieniężnej na rzecz udziałowca w formie np. nieruchomości jest jednoznaczne z pojawieniem się po stronie spółki wypłacającej dywidendę przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W przeważającej większości przypadków w wydawanych interpretacjach organy traktują taką wypłatę jako odpłatne zbycie majątku przez spółkę (por. interpretacja ministra finansów z 5 października 2011 r., nr IPPB3/423-638/11-2/GJ, oraz z 12 września 2011 r., nr IPTPB3/423-83/11-3/MF).

Powyższe stanowiska organów podatkowych nie znajdują potwierdzenia w wyrokach sądów administracyjnych, które w ogłaszanych orzeczeniach nie podzielają argumentacji organów podatkowych, wskazującej na obowiązek opodatkowania wypłaty dywidendy w formie niepieniężnej. Sądy stwierdzają m.in., że traktowanie dywidendy rzeczowej w sposób odmienny od dywidendy pieniężnej, tj. uznanie, że w przypadku jej wypłaty powstaje obowiązek podatkowy po stronie spółki wypłacającej dywidendę, prowadziłoby do jednoczesnego podwójnego opodatkowania jednej czynności po stronie spółki - spółka, gromadząc swój zysk, opodatkowuje go, a następnie musiałaby opodatkować dywidendę wypłacaną z wcześniej opodatkowanego zysku (np. wyrok WSA w Warszawie z 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 374/10).

Stanowisko uznające, że wypłata dywidendy rzeczowej nie powoduje powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu po stronie spółki wypłacającej prezentowane jest również w wyrokach wydanych przez WSA w Poznaniu (wyrok z 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Po 98/11), WSA w Warszawie (wyrok z 23 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1461/10) oraz NSA (z 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1384/10 i z 14 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1673/10).

Przeciwstawne stanowisko w kwestii interpretacji przepisów prawa podatkowego prezentowane przez organy podatkowe z jednej strony i sądy administracyjne z drugiej, pozostawia podatnika w niejasnej sytuacji, w której z jednej strony prezentowana jest opinia, zgodnie z którą wypłata dywidendy rzeczowej podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, natomiast z drugiej strony, iż taki obowiązek nie istnieje. Jednak wydaje się, że za sprawą najnowszych wyroków sądów administracyjnych, w tym dwu ostatnich wyroków NSA, może dojść do stworzenia spójnej linii orzecznictwa, akceptującej taką formę wypłat zysków udziałowcom.

Mimo wskazanych wątpliwości wypłata dywidendy udziałowcom w formie rzeczowej wydaje się być atrakcyjnym rozwiązaniem dla spółki, która mimo braku wystarczających środków pieniężnych jest w stanie przekazać udziałowcom wypracowany zysk.

Dodatkowo zastosowanie takiej formy wypłaty dywidendy może stanowić nową metodę optymalizacji podatkowej polegającej na przeniesieniu aktywów ze spółki zależnej do udziałowca.

Podstawa prawna

Art. 12 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Oprac. Łukasz Zalewski