Związki komunalne spierają się z fiskusem o ulgę w CIT

Coraz więcej jednostek samorządu terytorialnego toczy spór z organami podatkowymi. Dotyczy to nie tylko poszczególnych gmin, lecz także związków międzygminnych. Ostatnio niektóre związki zaczęły występować do ministra finansów o opinie w sprawie skutków podatkowych związanych z zastosowaniem zwolnienia przy restrukturyzacji przedsiębiorstw zajmujących się transportem publicznym. Chodzi przede wszystkim o te, które zostały powołane w celu zaspokajania potrzeb z zakresu lokalnego transportu zbiorowego, wykonywanego na obszarze danego regionu. Problem związany jest z opodatkowaniem nabycia przez związek akcji przedsiębiorstwa transportowego, które są w posiadaniu poszczególnych gmin tworzących związek.

Bez daniny

Gminy tworzące związek w celu poprawy jakości transportu lokalnego próbują uczynić związek akcjonariuszem większościowym przedsiębiorstwa. Posiadanie większościowego pakietu akcji umożliwi związkowi koordynację transportu lokalnego w regionie i przyczyni się do lepszego wykonywania statutowych zadań związku. W tym celu gminy mogą związkowi te akcje albo przekazać w ramach darowizny, albo sprzedać.

Problem podatkowy dotyczący tej restrukturyzacji związany jest z art. 17 ust. 1 pkt 4g ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Na podstawie tego przepisu zwolnione z podatku są dochody związków jednostek samorządu terytorialnego w części przeznaczonej dla tych jednostek. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1b tej regulacji zwolnienie podatkowe obejmuje także dochody wydatkowane na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów.

Według samorządowców w przypadku zakupu akcji od gmin dochód przeznaczony na taką transakcję będzie zwolniony z CIT właśnie na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4g ustawy o CIT. Uważają, że poprzez nabycie od gmin tworzących związek akcji spółki akcyjnej związek rozporządzi dochód bezpośrednio na rzecz jednostek samorządu terytorialnego będących uczestnikami związku. Oznacza to, że warunek do zastosowania zwolnienia zostanie spełniony - dochód będzie przeznaczony dla jednostek samorządu terytorialnego tworzących związek.

Sprzedaż akcji i darowizna

Korzystne dla samorządowców stanowisko przedstawiła jakiś czas temu Izba Skarbowa w Warszawie w interpretacji z 20 czerwca 2011 r. (nr IPPB5/423-255/11-3/AS). Stwierdziła, że z art. 17 ust. 1 pkt 4g ustawy o CIT wynika, że dochody związków jednostek samorządu terytorialnego są zwolnione jedynie w części przeznaczonej dla jednostek będących członkami związku. Nie są natomiast zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych te dochody, które związek przeznacza na inne cele lub na potrzeby własne. Oznacza to, że temu zwolnieniu podlega uzyskany przez związek dochód i to jedynie w części przeznaczonej dla wchodzących w jego skład gmin. Dochód związku nieprzeznaczony dla wchodzących w jego skład jednostek podlega opodatkowaniu. "Dla możliwości skorzystania z preferencji zwolniona z podatku równowartości dochodu musiałaby odpowiadać wydatkom (kosztom) ponoszonym przez związek w celu wykonywania zadań publicznych gmin" - wyjaśnił dyrektor stołecznej izby.

W tym roku Izba Skarbowa w Katowicach w dwóch interpretacjach z 5 marca 2013 r. (nr IBPBI/2/423-1497/12/BG i IBPBI/2/423-1498/12/BG) wyraziła pogląd, że dochód związku komunalnego uzyskany w wyniku otrzymania nieodpłatnie akcji spółki od jednostek samorządu terytorialnego (gmin) nie może korzystać ze zwolnienia, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4g ustawy o CIT, ponieważ dochód ten ze swej istoty nie może zostać przeznaczony dla gmin. Zwolnienie przysługuje tylko w przypadku zakupu akcji od gmin tworzących związek.

W przypadku umowy darowizny, na podstawie której gminy (uczestnicy związku) podarują związkowi akcje spółki akcyjnej, nie sposób dopatrywać się możliwości przeznaczenia i wydatkowania dochodu na rzecz członków - wyjaśniła izba. Reguła wynikająca z art. 17 ust. 1 pkt 4g ustawy o CIT stanowi formę ulgi podatkowej, stanowiącej wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania. Tym samym powinna być interpretowana w sposób niezwykle precyzyjny i ścisły zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu. Niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej - podkreślił dyrektor katowickiej Izby.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 17 ust. 1 pkt 4g ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Art. 64 ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/206/i02.2013.206.088001000.802.jpg@RY2@

Mikołaj Jabłoński specjalista ds. podatkowych, Z. Jerzmanowski i Wspólnicy

W mojej ocenie stanowisko organów podatkowych, że już w momencie otrzymania od jednostek samorządu terytorialnego (np. gmin) akcji związek uzyskuje dochód, który nie może korzystać ze zwolnienia z CIT, jest błędny.

Przede wszystkim bez znaczenia dla oceny możliwości zastosowania zwolnienia z podatku pozostaje to, że dochodem związku są akcje (udziały) w spółce. Żaden przepis ustawy o CIT nie ogranicza możliwości zastosowania omawianego zwolnienia w zależności od tego, co jest przedmiotem dochodu. Organy podatkowe opierają swoje stanowisko na kwestiach technicznej możliwości przeznaczenia dochodu dla jednostek samorządu terytorialnego. Takie działanie uznać należy za naruszające art. 17 ust. 1 pkt 4g ustawy o CIT jako oparte na wykładni rozszerzającej tego przepisu.

Przyjęcie takiego sposobu interpretacji, jaki został zaprezentowany przez organ podatkowy, oznaczałoby, iż ustawodawca - wbrew celom, którymi się kierował - przewidział dla podmiotów komercyjnych korzystniejsze warunki funkcjonowania (wyłączenie z przychodów wkładów przeznaczonych na utworzenie kapitału zakładowego na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o CIT), niż dla podmiotów, których działalność jest społecznie użyteczna.

Co więcej, gdyby związek został przez jednostki samorządu terytorialnego wyposażony w środki pieniężne, za które następnie nabyłby od nich akcje, operacja ta dla związku (pod warunkiem nabycia akcji za ich cenę rynkową) okazałaby się podatkowo neutralna, choć de facto prowadziłaby do skutku identycznego z nieodpłatnym przekazaniem akcji (udziałów) przez jednostki samorządu terytorialnego na rzecz związku, która to operacja według organu podatkowego wywołuje konieczność opodatkowania przysporzenia. Tak diametralnie różna ocena przedstawionych dwóch sposobów (źródeł) nabycia akcji (udziałów) jest nielogiczna.