Ujęcie przychodów i kosztów w tym samym okresie

Zasada współmierności przychodów i kosztów jest jedną z głównych zasad rachunkowości. Jej celem jest ujęcie przychodów i odpowiadających im kosztów w tym samym okresie. Zasada ta, poza pewnymi wyjątkami, jest realizowana również w prawie podatkowym poprzez potrącanie kosztów w roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody.

Mimo że podatek dochodowy jest rozliczany rocznie, zasadę współmierności należy również stosować, dokonując rozliczeń w trakcie roku podatkowego w celu wyliczenia zaliczek na podatek. Potwierdził to przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 24 lipca 2013 r. (sygn. akt III SA/Wa 540/13). Wyrok ten dotyczył spółki działającej w branży wydawniczej.

Wydawcy często sprzedają książki lub prasę za pośrednictwem kolporterów na podstawie umów kolportażu. Umowy te należą do umów nienazwanych. Polegają one na wydaniu do dystrybucji książek lub prasy z prawem do zwrotu niesprzedanych egzemplarzy i ustaleniu wynagrodzenia wydawcy na podstawie sprzedanych przez niego egzemplarzy.

W momencie wydania książek kolporterowi nie jest możliwe ustalenie przychodu z tytułu sprzedanych książek, ponieważ nie wiadomo, ile książek wydawca finalnie sprzeda kolporterowi. Wydawca rozpoznaje przychód co do zasady w momencie rozliczenia zwrotu towarów. Na równi ze zwrotem książek traktuje się zniszczenie czy oddanie na makulaturę niesprzedanych towarów przez kolportera na polecenie wydawcy.

Koszty bezpośrednie dotyczące wydania danego nakładu powinny być potrącone w momencie uzyskania przychodu z jego sprzedaży, podobnie jak w przypadku każdej innej działalności produkcyjnej.

W sytuacji gdy przychody ze sprzedaży książek są rozpoznawane w dłuższym okresie, koszty ich wydania należałoby podzielić przez liczbę egzemplarzy i ujmować proporcjonalnie do liczby sprzedanych książek w danym okresie. Nawet jeżeli w przyszłości nastąpiłby dodruk danej książki, nie wpłynie to na prawidłowość dotychczasowego rozliczenia kosztów bezpośrednich. Kosztami poniesionymi w celu uzyskania przychodów ze sprzedaży dodatkowych egzemplarzy będą koszty dodruku.

W przypadku gazet i czasopism kosztem podatkowym jest koszt poniesiony na wydanie całego nakładu, ponieważ niesprzedane egzemplarze nie mają już wartości handlowej. Koszty wydania niesprzedanych egzemplarzy należy uznać za poniesione w celu uzyskania przychodów, gdyż wydawca nie ma możliwości dokładnego określenia liczby egzemplarzy, które znajdą nabywców.

Zasada współmierności jest częściowo realizowana również w przypadku kosztów pośrednich związanych z funkcjonowaniem firmy, szczególnie tych, które dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy. Ustawodawca określił, że wydatki te są zaliczane do kosztów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą, jeżeli nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego.

Występowanie wyjątków od powyższej zasady wynika z przepisów szczególnych dotyczących momentu ujęcia niektórych wydatków w kosztach podatkowych, nawet jeżeli można je bezpośrednio powiązać z konkretnymi przychodami. Jako przykład wskazać można wynagrodzenia ze stosunku pracy oraz wydatki rozliczane poprzez odpisy amortyzacyjne. Jeżeli wydawca poniesie wydatki na nabycie licencji, która spełnia kryteria do uznania jej za wartość niematerialną i prawną, nie będzie mógł ich włączyć do kosztów produkcji i rozpoznać w momencie uzyskania przychodów. Wydatki te stanowią koszty jedynie poprzez odpisy amortyzacyjne, których wysokość zazwyczaj nie jest współmierna z przychodami z tytułu sprzedaży książki w danym okresie.

Zasadę współmierności należy stosować do rozliczeń w trakcie roku podatkowego w celu wyliczenia zaliczek na podatek

@RY1@i02/2013/155/i02.2013.155.071000200.802.jpg@RY2@

Katarzyna Kozakowska doradca podatkowy w MDDP

Katarzyna Kozakowska

doradca podatkowy w MDDP