Jakie operacje handlowe wymagają sporządzania dokumentacji podatkowej

Pierwszym krokiem w procesie zarządzania ryzykiem cen transferowych jest identyfikacja podmiotów powiązanych, z którymi dokonywane są transakcje. Rodzaje powiązań, które powodują obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych, są wymienione w art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Najogólniej można podzielić powiązania między podmiotami na powiązania krajowe i międzynarodowe oraz powiązania o charakterze kapitałowym i osobowym.

Krajowe i zagraniczne

Przez podmioty krajowe rozumie się podatników podatku dochodowego mających siedzibę (zarząd) lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przez podmioty zagraniczne rozumie się zaś osoby fizyczne lub prawne mające miejsce zamieszkania albo siedzibę (zarząd) za granicą. Warto zwrócić uwagę, że zgodnie z obecnymi przepisami podmiotem krajowym może być tylko podatnik podatku dochodowego, nie ma natomiast takiego wymogu w definicji podmiotu zagranicznego.

Na to, czy podmioty można uznać za powiązane, może mieć wpływ to, czy w ramach transakcji biorą udział wyłącznie podmioty krajowe, czy również podmioty zagraniczne.

Nie tylko w linii prostej

Powiązania te występują, jeżeli podmiot krajowy bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem zagranicznym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego przedsiębiorstwa, a także w sytuacji odwrotnej, tj. kiedy to podmiot zagraniczny bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego podmiotu krajowego.

Powiązania występują także, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów. Tym samym powiązania kapitałowe między podmiotami nie muszą występować tylko w linii prostej (między spółką babką - matką - córką itp.). Możliwe jest bowiem występowanie powiązań w liniach bocznych. Powiązane mogą być nawet podmioty będące daleko od siebie w strukturze kapitałowej danej grupy.

Jeżeli spółka A. posiada udział 100 proc. w spółkach B i C, B posiada po 25 proc. udziałów w spółkach D i E, a spółka C posiada po 10 proc. udziałów w spółkach F i G, to wszystkie spółki będą ze sobą wzajemnie powiązane kapitałowo.

Powiązania krajowe występują wtedy, gdy podmiot krajowy bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale innego podmiotu krajowego, albo te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów.

Kapitałowe...

Dwa podmioty są z sobą powiązane kapitałowo, jeżeli jeden z nich posiada w drugim bezpośrednio lub pośrednio udział nie mniejszy niż 5 proc. albo gdy te same osoby (prawne lub fizyczne) równocześnie bezpośrednio lub pośrednio posiadają udział w ich kapitale. Określając wielkość udziału pośredniego, przyjmuje się zasadę, że jeżeli jeden podmiot posiada w kapitale drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział w kapitale innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale tego innego podmiotu w tej samej wysokości. Jeżeli wartości te są różne, za wysokość udziału pośredniego przyjmuje się wartość niższą.

Przy określaniu wysokości udziału pośredniego przyjmuje się, że dany podmiot posiada udział odpowiadający najmniejszej wysokości udziału bezpośredniego. [przykłady 1, 2 i 3]

...i osobowe

O powiązaniach osobowych między podmiotami mówimy wtedy, gdy te same osoby (fizyczne lub prawne) biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu lub kontroli tych podmiotów, albo gdy jeden podmiot bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu drugim podmiotem lub w jego kontroli. W przypadku podmiotów krajowych o powiązaniach można mówić także w przypadku istnienia powiązań o charakterze rodzinnym lub wynikających ze stosunku pracy albo majątkowych pomiędzy podmiotami krajowymi lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze oraz jeżeli którakolwiek osoba łączy funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze w tych podmiotach.

Przez powiązania o charakterze rodzinnym rozumie się małżeństwo oraz pokrewieństwo lub powinowactwo do drugiego stopnia. Z punktu widzenia prawa cywilnego stopień pokrewieństwa oblicza się według liczby urodzeń od wspólnego przodka (nie biorąc pod uwagę urodzin tego przodka). Takie pokrewieństwo w linii prostej występuje np. między dziadkiem i wnukiem, a w linii bocznej między bratem i siostrą. Między daną osobą a jej siostrzeńcem występuje już pokrewieństwo trzeciego stopnia. Powinowactwo zaś jest więzią łączącą dana osobę z krewnymi małżonka. Stopień powinowactwa jest taki sam jak stopień pokrewieństwa małżonka z daną osobą. Przykładowo teść i teściowa są dla danej osoby powinowatymi pierwszego stopnia (ponieważ są rodzicami małżonka, tj. krewnymi małżonka pierwszego stopnia).

Należy pamiętać, że powiązania o charakterze rodzinnym, majątkowym lub wynikające ze stosunku pracy dotyczą tylko powiązań krajowych. Jeżeli więc np. dana osoba zasiada w zarządzie podmiotu zagranicznego, a jej małżonek w zarządzie podmiotu krajowego, to podmioty te nie są podmiotami powiązanymi w rozumieniu omawianych przepisów. [przykłady 4 i 5]

WAŻNE

Przepisy dotyczące krajowych podmiotów powiązanych i ewentualnego szacowania dochodów w transakcjach między nimi nie mają zastosowania do świadczeń między podmiotami tworzącymi podatkową grupę kapitałową

WAŻNE

Powiązania o charakterze rodzinnym, majątkowym lub wynikające ze stosunku pracy dotyczą tylko powiązań krajowych

PRZYKŁAD 1

Udział 5-proc...

Jeżeli podmiot A posiada udział 100 proc. w podmiocie B, a podmiot B posiada 5 proc. udziału w podmiocie C, to należy przyjąć, że podmiot A posiada pośrednio 5 proc. udziału w podmiocie C, co oznacza, że podmioty A i C są powiązane kapitałowo.

PRZYKŁAD 2

...lub mniejszy

Jeżeli podmiot A posiada udział 100 proc. w podmiocie B, a podmiot B posiada 3 proc. udziału w podmiocie C, to należy przyjąć, że podmiot A posiada pośrednio 3 proc. udziału w podmiocie C, co oznacza, że podmioty A i C nie są powiązane kapitałowo.

PRZYKŁAD 3

Decyduje wielkość

Jeżeli podmiot A posiada udział 100 proc. w podmiocie B, a podmiot B posiada 3 proc. udziału w podmiocie C, C zaś posiada 30 proc. udziału w podmiocie D, to powiązane są ze sobą podmioty A i B oraz C i D. Podmioty A i B nie są natomiast powiązane ani z C, ani z D z uwagi na fakt, że B posiada w C udział mniejszy niż 5 proc.

PRZYKŁAD 4

Powinowactwo bliskie...

Podmioty krajowe A i B, które nie są powiązane kapitałowo, będą podmiotami powiązanymi, np. jeżeli:

● ta sama osoba fizyczna zasiada w zarządzie podmiotu A i B

● ta sama osoba fizyczna jest w zarządzie podmiotu A i radzie nadzorczej podmiotu B,

● dana osoba fizyczna jest w zarządzie podmiotu A, a jej małżonek w zarządzie lub radzie nadzorczej podmiotu B.

PRZYKŁAD 5

...i dalekie

Podmioty A i B, które nie są powiązane kapitałowo, nie będą podmiotami powiązanymi, np. jeżeli dana osoba fizyczna jest w zarządzie podmiotu A, a siostrzeniec jej małżonka w zarządzie (radzie nadzorczej) podmiotu B (powinowactwo trzeciego stopnia).

@RY1@i02/2013/125/i02.2013.125.071000600.804.jpg@RY2@

Remigiusz Fijak doradca podatkowy, menedżer

Remigiusz Fijak

 doradca podatkowy, menedżer

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).