Zapłata dla wspólników jest neutralna podatkowo dla spółki

Wypłacone wspólnikowi wynagrodzenie w zamian za umorzone udziały jest neutralne podatkowo dla spółki niezależnie od formy wypłaty wynagrodzenia.

Majątek spółki stanowią głównie wierzytelności z tytułu pożyczek. Umowy te były zawarte ze spółkami osobowymi i kapitałowymi, których wspólnikami był wspólnik skarżącej oraz osoby z najbliższej rodziny, albo spółki kontrolowane przez te osoby. Wspólnicy poinformowali zarząd, że planują darowiznę całości udziałów na rzecz osób bliskich, następnie zmianę umowy spółki i automatyczne albo przymusowe umorzenie części udziałów spółki. Zgromadzenie wspólników podejmie uchwałę o umorzeniu przymusowym albo automatycznym, która będzie dotyczyła umorzenia udziałów wszystkich wspólników. Za tą uchwałą będą głosowali wszyscy wspólnicy. W wyniku umorzenia udziałów powstanie wierzytelność wspólnika wobec spółki o wypłatę należności z tytułu umorzenia udziałów. Spółka może rozliczyć się ze wspólnikiem poprzez wydanie mu wierzytelności z tytułu pożyczki.

Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wypłata wspólnikowi wynagrodzenia za przymusowe bądź dobrowolne umorzenie udziałów w formie przeniesienia przez spółkę na rzecz wspólnika wierzytelności z tytułu umów pożyczek tytułem wynagrodzenia należnego temu wspólnikowi jest dla spółki przychodem opodatkowanym CIT.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 199 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz.1037 z późn. zm.), udział może być umorzony bądź za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne), bądź też bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe). Przepisy o nabywaniu udziałów w celu ich umorzenia (art. 199 k.s.h.), są przepisami, które mają pierwszeństwo przed przepisami dotyczącymi zbycia udziału (art. 180 k.s.h.). Umorzenie za wynagrodzeniem oznacza, że wspólnik otrzyma wynagrodzenie za umorzony udział. Spółka dokonuje wypłaty z kapitału zakładowego, który musi zostać obniżony, albo z czystego zysku, czyli pieniędzmi, które spółka posiada. Sąd stwierdził więc, że przepisy k.s.h. nie dopuszczają więc możliwości wypłaty wynagrodzenia za nabywane udziały w celu ich umorzenia w innej postaci niż świadczenie pieniężne. Zawierając umowę nabycia udziałów przez spółkę za wynagrodzeniem strony umowy mogą jednak w sposób dowolny umówić się, co do sposobu zapłaty za nabyte udziały.

Odnosząc te ustalenia do przepisów podatkowych WSA wyjaśnił, że w art. 12 ust. 4 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) został określony zamknięty katalog przypadków, kiedy przysporzenie majątkowe nie stanowi przychodu podatkowego (wyłączenia przedmiotowe). Do przychodów nie zalicza się m.in. wartości umorzenia udziałów lub akcji w spółce, w tym kwot otrzymanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w celu ich umorzenia. Żaden z przepisów ustawy nie wskazuje jednak, aby zapłata za umorzone udziały w formie niepieniężnej powodowała powstanie po stronie spółki przychodu podatkowego. W konsekwencji - orzekł sąd - nie ma podstaw do różnicowania skutków podatkowych dotyczących wypłaty wynagrodzenia za przymusowe bądź dobrowolne umorzenie udziałów.

Skutkiem uchwały o umorzeniu udziałów będzie przepływ aktywów do udziałowców i obniżenie kapitału zakładowego lub zapasowego powodujące zmniejszenie majątku spółki. Wyplata wynagrodzenia za umarzane udziały nie będzie więc prowadzić do powstania przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 oraz art. 14 ustawy o CIT. Nie może być ona traktowana jako związana z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Spółka nie dostanie od wspólnika żadnego przysporzenia majątkowego, które powiększałoby jej majątek i które mogłoby być potraktowane jako osiągnięcie podlegającego opodatkowaniu przychodu podatkowego. Za przychód taki nie może być bowiem uważane nabycie własnych udziałów, które zostaną umorzone.

Oprac. Łukasz Zalewski

w Białymstoku z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 393/12.