IS w Katowicach o zbyciu wierzytelności...

Nr IBPB-1-2/4510-350/16/AK

z 18 maja 2016 r.

Spółka świadczy usługi elektronicznej wymiany informacji między firmami. Klienci korzystający z jej usług płacą wynagrodzenie, które spółka zalicza do przychodów. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 3 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.; dalej: ustawa o CIT) za przychody związane z działalnością gospodarczą uważa się m.in. należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane.

Zdarza się jednak, że klienci nie regulują należności za usługi spółki. Spółka podejmuje kroki w celu wyegzekwowania należności, ale nie zawsze są one skuteczne. Zamierza nawiązać współpracę z podmiotami zajmującymi się obrotem nieściągalnymi wierzytelnościami. Spółka będzie więc zawierała umowy cesji wierzytelności. Ponieważ jest ryzyko, że nie zostaną one nigdy spłacone, spółka będzie je sprzedawała za cenę poniżej wartości nominalnej. W efekcie będzie ponosiła stratę, ale mniejszą, niż gdyby spółka zatrzymała te wierzytelności.

Spółka chce również sprzedać wierzytelności przedawnione. Zgodnie z art. 117 par. 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.), po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Upływ terminu przedawnienia nie skutkuje jednak wygaśnięciem danej wierzytelności, ale wierzyciel nie może żądać od organów państwa użycia przymusu w celu zapłaty zobowiązania przez dłużnika.

Spółka chciała wiedzieć, czy stratę z tytułu sprzedaży przedawnionych wierzytelności może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, skoro wcześniej zaliczyła je do przychodów.

Spółka uważała, że ma takie prawo. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, chyba że wierzytelność ta wcześniej, na podstawie art. 12 ust. 3, została zarachowana jako przychód należny. Z art. 16 ust. 1 pkt 20 ustawy o CIT wynika jednak, że nie można zaliczyć do kosztów wierzytelności odpisanych jako przedawnione. Zdaniem spółki ten ostatni przepis nie pozwala jednak zaliczyć do kosztów podatkowych wierzytelności w momencie jej przedawnienia. Natomiast art. 16 ust. 1 pkt 39 dotyczy straty, która powstała na skutek sprzedaży wierzytelności. Chodzi w nim o czynność prawną związaną z wierzytelnością, a nie wierzytelności.

Zdaniem spółki z analizy przepisów wynika, że może ona zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów straty poniesione w wyniku sprzedaży przedawnionej wierzytelności. Spółka na poparcie swojego stanowiska przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2015 r. (sygn. akt II FSK 3113/12). Sąd wyjaśnił, że art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT dotyczy również wierzytelności uprzednio odpisanych jako przedawnione, pod warunkiem że zostały wcześniej zarachowane jako przychód należny na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy. Sąd nie widział żadnych racji gospodarczych, które przemawiałyby za wyłączeniem z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT wierzytelności przedawnionych. Podobne stanowisko zajęły: Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 8 stycznia 2015 r. (sygn. akt I SA/Wr 2017/14) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 stycznia 2014 r. (sygn. akt III SA/Wa 1703/13).

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach nie zgodził się ze spółką. Organ wyjaśnił na początku, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, po wyłączeniu zastrzeżonych w ustawie, są kosztami uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami lub służą zachowaniu bądź zabezpieczeniu źródła przychodów.

Odnosząc się do spornego art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, organ wskazał, że wprowadzono w nim ograniczenie, zgodnie z którym straty z odpłatnego zbycia wierzytelności nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Jednak kosztem mogą być straty z odpłatnego zbycia wierzytelności, jeżeli wierzytelność ta została uprzednio zaliczona na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy do przychodów należnych.

Istotne jest jednak również to, czy podatnik przed sprzedażą nie ujął już kosztu podatkowego z tytułu niespłaconej wierzytelności w innej formie oraz czy wierzytelność nie jest przedawniona. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 20 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako przedawnione. Przepis ten stanowi, że jeżeli nastąpiło przedawnienie wierzytelności, to wierzyciel nie może zaliczyć tej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów.

Zdaniem organu art. 16 ust. 1 pkt 20 ustawy o CIT ogranicza więc zaliczenie do kosztów wierzytelności, które się przedawniły. Dyrektor przyznał, że co prawda w art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawodawca nie podzielił wierzytelności na przedawnione lub nie, ale taki podział w ustawie istnieje. Aby więc skorzystać z uprawnienia, jakie daje art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy, trzeba najpierw badać, czy dana wierzytelność spełnia warunek określony w art. 16 ust. 1 pkt 20. Przepisy ustawy należy bowiem czytać łącznie.

W efekcie organ stwierdził, że straty z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów, o ile nie są przedawnione.

@RY1@i02/2016/102/i02.2016.102.07100060a.802.jpg@RY2@

Linia interpretacyjna

Oprac. Łukasz Zalewski