Zagraniczna firma nie zawsze płaci polski CIT

Zgodnie z polskim prawem podatkowym, dochody uzyskane przez zagraniczne spółki w naszym kraju podlegają w Polsce opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Nie oznacza to jednak, że zasada ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Jak wskazuje Monika M. Dziedzic, partner w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy, liczne odstępstwa wprowadzają w tym zakresie zawarte przez Polskę umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, które przewidują m. in., że dochody uzyskane przez zagraniczne podmioty w ramach ich zwykłej działalności (tzw. zyski z przedsiębiorstw) są zwolnione w Polsce z podatku dochodowego, o ile nie są generowane przez tzw. zakład. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania nie przewidują jednak (w zdecydowanej większości) zwolnienia z podatku w Polsce tzw. dochodów biernych, takich jak dywidendy, odsetki czy należności licencyjne. W przypadku spółek zagranicznych, których działalność w Polsce często ma charakter czysto inwestycyjny (posiadanie udziałów, finansowanie) oznacza to konieczność płacenia, nierzadko wysokiego CIT.

Zgodnie z polskimi przepisami wewnętrznymi, dywidendy wypłacane przez polskie spółki podlegają zasadniczo opodatkowaniu 19-proc. CIT (tzw. podatek źródła). Niższe stawki podatku – 5, 10 lub 15 proc. przewidują umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Do poboru podatku, już w momencie wypłaty, zobowiązana jest spółka wypłacająca dywidendę; ona też odpowiada za wpłacenie podatku do urzędu skarbowego. W praktyce zagraniczna spółka otrzymuje więc dywidendę pomniejszoną o należny CIT – od 5 do 19 proc.

Jak podkreśla Monika M. Dziedzic ze spółki doradztwa podatkowego, dla przedsiębiorców z Unii Europejskiej korzystne regulacje w tym zakresie zawierają przepisy unijne, które przewidują możliwość zwolnienia z podatku u źródła również w odniesienie do dochodów biernych. W przypadku dywidend możliwość taka wynika z przepisów Dyrektywy unijnej nr 90/435/EWG z 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (dyrektywa kapitałowa). Dyrektywa ta została implementowana do krajowych przepisów prawnych poszczególnych państw należących do Unii Europejskiej – w tym również Polski – i ma ona zastosowanie do dywidend wypłacanych pomiędzy spółkami mającymi siedzibę na terenie państw należących do UE. Dodatkowo – na zasadzie wzajemności – stosuje się ją do dywidend wypłacanych na rzecz spółek z siedzibą w państwach należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz w Szwajcarii.

Na podstawie dyrektywy kapitałowej, dywidendy wypłacane na rzecz spółek mających siedzibę w UE, EOG lub Szwajcarii mogą być, pod pewnymi warunkami, zwolnione z podatku u źródła. Zakładając, że zarówno spółka wypłacająca, jak i otrzymująca dywidendę są rezydentami podatkowymi w swoich krajach, dla zastosowania zwolnienia muszą być spełnione dwa warunki.

Po pierwsze, spółka, która otrzymuje dywidendę, musi posiadać co najmniej 10 proc. udziałów w kapitale polskiej spółki, tj. spółki wypłacającej dywidendę (w przypadku dywidend wypłacanych na rzecz spółek z siedzibą w Szwajcarii udział ten powinien wynosić 25 proc.). Przepisy stanowią też, że okres posiadania udziałów powinien być nieprzerwany i nie krótszy niż dwa lata. Monika M. Dziedzic wyjaśnia jednak, że wymóg dwuletniego okresu nie musi być spełniony w chwili wypłaty dywidendy. Wystarczy, by udziałowiec polskiej spółki posiadał minimum 10 proc. udziałów i doręczył spółce wypłacającej dywidendę odpowiedni certyfikat rezydencji podatkowej wraz z oświadczeniem, że zamierza posiadać udziały przez co najmniej dwa lata.

– Wówczas spółka wypłacająca dywidendę nie musi pobierać podatku. Regulacja pozwalająca na zwolnienie z podatku dywidend wypłacanych przed upływem dwuletniego okresu posiadania udziałów jest wynikiem orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 17 października 1996 r. w sprawie Denkavit. Do ustawy o CIT została ona wprowadzona dopiero w 2005 roku – wyjaśnia ekspert z MDDP.

Co w sytuacji, gdy zagraniczna spółka skorzysta ze zwolnienia z podatku, lecz nie dochowa warunku dotyczącego posiadania udziałów i zbędzie je przed upływem dwóch lat od ich nabycia? Czy oznacza to, że polska spółka, która wypłaca dywidendę odpowiada – jako płatnik – przed fiskusem? Monika M. Dziedzic odpowiada, że polska spółka nie ponosi w tym wypadku ryzyka. Ustawodawca wskazał bowiem, że w takiej sytuacji to podatnik, a więc spółka zagraniczna, jest zobowiązana do zapłaty podatku wraz odsetkami.

Drugim wspomnianym warunkiem pozwalającym na zastosowanie zwolnienia jest posiadanie przez spółkę wypłacającą dywidendę certyfikatu rezydencji podatkowej spółki zagranicznej, na rzecz której zysk jest przekazywany.

– Certyfikat rezydencji powinien być wydany przez organ administracji podatkowej danego państwa. Z treści certyfikatu powinno wyraźnie wynikać, że podmiot otrzymujący dywidendę podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w kraju, którego władze wydały certyfikat – podkreśla Monika M. Dziedzic.

Polskie regulacje dotyczące opodatkowania odsetek i wypłat z tytułu należności licencyjnych uzyskiwanych przez spółki z Unii Europejskiej tak jak w przypadku dywidend, również są oparte na przepisach prawa unijnego. Monika M. Dziedzic mówi, że przewidują one zwolnienie z podatku u źródła odsetek oraz należności licencyjnych wypłacanych pomiędzy spółkami powiązanymi kapitałowo.

Jak zauważa nasza rozmówczyni, Polska jest obecnie w okresie przejściowym w zakresie dostosowywania przepisów krajowych do prawa unijnego. Dlatego też zwolnienie z podatku u źródła nie ma jeszcze zastosowania. Już teraz jednak, przy spełnieniu pewnych warunków, podatnicy z Unii Europejskiej zapłacą podatek według niższej, 5-proc. stawki, podczas gdy standardowa stawka dla takich dochodów przewidziana przez polskie prawo wynosi 20 proc. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania wprowadzają niższe stawki od 5 do 15 proc., a niekiedy nawet zwolnienia.

Monika M. Dziedzic wskazuje, że polska regulacja dotycząca możliwości zastosowania niższej stawki podatku u źródła (a docelowo zwolnienia) zawiera pewne obostrzenia w odniesieniu do dochodów z odsetek. Niższa stawka (zwolnienie) nie ma bowiem zastosowania do wypłat, które – nawet jeśli stanowią wynagrodzenie za możliwość korzystania z kapitału – zostaną uznane za dochody z udziału w zyskach (takie jak dywidendy).