Wartość początkowa decyduje o wysokości odpisu

Amortyzacji podlegają stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania m.in. lokale będące odrębną własnością o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu.

Przepisy przewidują, że za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych uważa się:

● w razie nabycia w drodze kupna – cenę ich nabycia,

● w razie częściowo odpłatnego nabycia – cenę ich nabycia powiększoną o wartość przychodu,

● w razie wytworzenia we własnym zakresie – koszt wytworzenia,

● w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób – wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości.

Za cenę nabycia środka trwałego uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania.

Zawarty katalog wydatków związanych z zakupem ma charakter otwarty. W szczególności cena nabycia powinna być:

● powiększona o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania, do których zalicza się w szczególności: koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, opłat notarialnych, skarbowych i innych oraz odsetki i prowizje,

● pomniejszona o podatek od towarów i usług, z wyjątkiem gdy – zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług – podatnikowi nie przysługuje prawo obniżenia kwoty podatku należnego o podatek – naliczony lub zwrot różnicy podatku należnego,

● powiększona o cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy.

Ustaloną w ten sposób cenę nabycia koryguje się o różnice kursowe naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania.

Samochód jest jedną z tych rzeczy ruchomych, która wykorzystywana jest lub może być w nieomal każdej działalności gospodarczej. Z zakupem samochodu osobowego wiążą się dodatkowe koszty. Podatnicy często mają problem, czy dany wydatek można zaliczyć bezpośrednio w koszty czy podwyższa on wartość początkową środka trwałego.

Opłaty związane z rejestracją pojazdu podwyższają wartość początkową środka trwałego. Dzieje się tak dlatego, że amortyzacji podlegają kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania środki transportu. Natomiast na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny. W konsekwencji brak rejestracji uniemożliwia dopuszczenie pojazdu do ruchu. Tym samym nie jest on zdatny do używania. W związku z tym wydatki z tych tytułów należy uznać za zwiększające wartość początkową samochodu jako poniesione przed przekazaniem go do używania.

Podobnie wypowiadają się organy podatkowe, kwalifikując wydatki na rejestrację jako zwiększające wartość początkową samochodu. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie w interpretacji z 23 lutego 2006 r., sygn. nr P-2/415/5/06, stwierdził, że nie można uznać za samochód zdatny i kompletny do używania, który jest niezarejestrowany i nie jest dopuszczony do ruchu. Zatem opłaty ponoszone przy rejestracji samochodu (za dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne, kartę pojazdu, nalepkę kontrolną) są składową wartości początkowej tego samochodu.

Natomiast wydatki poniesione na ubezpieczenie samochodu (AC, OC, NW) nie są zaliczone do wartości początkowej środka trwałego, gdyż nie są związane z uznaniem samochodu za zdatny do używania, lecz z jego bieżącą eksploatacją. Wyjątkiem tutaj będzie koszt ubezpieczenia związany z transportem samochodu na teren kraju, który może stanowić część wartości początkowej. Takie stanowisko potwierdzają również organy podatkowe. W piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź- -Widzew z 6 kwietnia 2005 r. nr IX-005/62/Z/K/05, czytamy, że odwołując się do wykładni systemowej i ustalenia zakresu zwrotu koszt nabycia rzeczy z odpowiednim uwzględnieniem pojęcia kosztu w rozumieniu w szczególności przepisów art. 22 ust. 1 i art. 22g ust. 3 oraz art. 23 ustawy o PIT, należy przyjąć, że kosztem nabycia rzeczy, o którym mowa w art. 24 ust. 6 ustawy, jest kwota należna zbywcy oraz koszty związane z zakupem poniesione do dnia rozpoczęcia używania rzeczy. Za koszt nabycia samochodu należy uznać wydatki na: podatek akcyzowy, przegląd techniczny samochodu (o ile był to tzw. pierwszy przegląd w kraju), zaświadczenie dotyczące zwolnienia z VAT, tłumaczenie dokumentów, opłata za tablice rejestracyjne, ubezpieczenie samochodu, ale przy założeniu, że było to tzw. ubezpieczenie samochodu w drodze.

Zazwyczaj wartość początkową budynków i lokali ustala się w przypadku nabycia ich w drodze kupna według ceny nabycia. Za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności m.in. o koszty opłat notarialnych, skarbowych i innych, oraz pomniejszoną o podatek od towarów i usług. Gdy podatek od towarów i usług nie stanowi podatku naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku, to VAT może powiększyć wartość początkową środków trwałych, jakimi są lokale lub budynki.

Jeżeli nie można ustalić ceny nabycia środków trwałych lub ich części nabytych przez podatników przed dniem założenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, wartość początkową tych środków przyjmuje się w wysokości wynikającej z wyceny dokonanej przez podatnika. Przy wycenie uwzględnia się ceny rynkowe środków trwałych tego samego rodzaju z grudnia roku poprzedzającego rok założenia ewidencji oraz stan i stopień ich zużycia.