W kosztach można rozliczyć straty z likwidacji środków trwałych

Zaliczeniu w koszty nie podlegają tylko straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, gdy utraciły one przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju prowadzonej działalności.

Podatnik zajmuje się sprzedażą kosmetyków w dużych centrach handlowych. W tym celu zawiera umowy najmu poszczególnych lokali na 3 - 5 lat. Taki okres jest narzucony przez wynajmującego i zupełnie niezależny od podatnika. Nieliczne umowy dopuszczają możliwości przedłużenia ich na 10 lat. Każdorazowo przed rozpoczęciem działalności podatnik ponosi nakłady na dostosowanie wynajmowanego lokalu do prowadzonej działalności. Po zakończeniu najmu nakłady te przechodzą bez wynagrodzenia na własność wynajmującego, ewentualnie najemca zobowiązany jest do doprowadzenia lokalu do stanu poprzedniego.

Podatnik wyjaśnił, że zwykle poczynione nakłady pozostają w danym lokalu, gdyż ponowne użycie wykorzystanych materiałów nie jest fizycznie możliwe. Ponadto doprowadzanie lokalu do stanu poprzedniego generowałoby kolejne koszty. Ponieważ czas trwania umowy najmu jest zazwyczaj krótszy niż okres amortyzacji inwestycji w obcych środkach trwałych, po zakończeniu umowy najmu pozostaje niezamortyzowanych ok. 50 proc. wartości nakładów.

Podatnik zapytał, czy po wygaśnięciu umowy najmu zawartej na okres krótszy niż 10 lat można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów stratę z tytułu niezamortyzowanej części inwestycji w obcym środku trwałym.

Organ podatkowy uznał, że podatnik nie ma prawa do kosztów. Przypomniał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm. - dalej: ustawa o CIT) kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Zatem aby uznać poniesiony wydatek za koszt uzyskania przychodów, musi on mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na powstanie przychodu z działalności gospodarczej bądź też na zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów w przyszłości. Ponadto, w ocenie organu, warunkiem zaliczenia do kosztów nieumorzonej wartości środka trwałego jest jego faktyczna likwidacja, np. w formie demontażu poniesionych nakładów.

Podatnik zaskarżył interpretację do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił jego skargę. Sąd zważył, że rozliczeniu w koszty nie podlegają straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, do powstania których dochodzi w sytuacji, gdy środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności.

Sąd zgodził się, że pojęcie likwidacji powinno być zinterpretowane w szerokim znaczeniu. Powinno obejmować nie tylko fizyczne unicestwienie środka trwałego, ale także przekazanie środka trwałego innemu podmiotowi, czy to w drodze darowizny czy sprzedaży, a także zmianę metody prowadzenia działalności, likwidację środka trwałego w związku z jego zużyciem technicznym, technologicznym lub moralnym oraz wycofanie go z ewidencji środków trwałych.

W ocenie sądu stanowisko organu podatkowego, wymagające do zaliczenia w tym przypadku straty do kosztów podatkowych warunku fizycznej likwidacji środka trwałego, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa podatkowego. Co więcej, prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej podatników w zależności od rodzaju środka trwałego, którego ewentualna likwidacja miałaby dotyczyć.

opracowała Aleksandra Tarka