Jak rozliczać wydatki leasingowe

W ostatnim czasie przedmiotem wielu sporów podatników z fiskusem były rozliczenia związane z leasingiem. Spory te zazwyczaj kończyły się dopiero na sali sądowej. Biorąc pod uwagę wyroki sądów administracyjnych, firmy - czyli leasingobiorcy - mogą korzystniej rozliczać np. czynsz inicjalny. Z kolei leasingodawcy nie będą naliczać VAT od refakturowania usługi ubezpieczenia leasingu na korzystającego.

Czynsz inicjalny oraz czynsz zerowy (stosując inne nazewnictwo przygotowawcza i administracyjna opłata leasingowa), a także opłata manipulacyjna to tzw. opłaty wstępne, które ponosi leasingobiorca przed zawarciem umowy leasingu. Jeśli leasingobiorca ich nie zapłaci, to nie dojdzie do zawarcia umowy. Podatnicy mają jednak problem z rozliczeniem tych opłat, co znajduje odzwierciedlenie w liczbie spraw rozstrzyganych przez sądy.

Jak więc podatnik powinien rozliczyć opłaty z tytułu umowy leasingowej, by nie narazić się kłopoty. Na pewno warto przyjrzeć się uzasadnieniu jednego z najnowszych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (19 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1731/08). Rozstrzygnął on sprawę spółki, która w styczniu 2007 r. zawarła umowy leasingu operacyjnego na ciągniki siodłowe i naczepy. W umowach, które zawarto na 60 miesięcy liczone od czasu wydania ciągników (przedmiotów leasingu) do używania, ustalono trzy rodzaje opłat na rzecz finansującego. Pierwszą była przygotowawcza opłata leasingowa, drugą - rata leasingowa, a trzecią - administracyjna opłata leasingowa.

Problem, jaki musiał rozstrzygnąć sąd, dotyczył momentu zaliczenia powyższych opłat do kosztów uzyskania przychodów. Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 4d w związku z art. 15 ust. 4e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Skład orzekający uznał, że rata przygotowawcza dotyczy okresu od dnia podpisania umowy do dnia wydania przedmiotu leasingu do używania, tym samym stanowiąc wynagrodzenie finansującego za czynności przygotowawcze do wydania przedmiotu leasingu. Co więcej, wydatek, jakim była opłata wstępna, dotyczył okresu krótszego niż rok podatkowy (umowy zostały podpisane w styczniu, natomiast przedmioty leasingu zostały wydane w kwietniu i maju). Biorąc te ustalenia pod uwagę, sąd nie zgodził się z twierdzeniami organu podatkowego, który przyjął, że sporne koszty opłat wstępnych dotyczą okresu 60 miesięcy.

NSA odniósł się także do przepisu art. 15 ust. 4e ustawy o CIT. Zgodnie z nim, co do zasady, za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku). Sąd podkreślił jednak, że przepis ten nie stanowi argumentu przemawiającego za proporcjonalnym rozliczeniem opłaty inicjalnej w czasie trwania umowy leasingu (chciał tego organ podatkowy), ponieważ nawiązanie do zasad rachunkowości nie uzasadnia ujmowania w księgach rachunkowych kosztów raty inicjalnej jako czynnych rozliczeń międzyokresowych.

- O rozliczeniu danego kosztu podatkowego w czasie decyduje bowiem w tym przypadku treść art. 15 ust. 4d ustawy o CIT, a nie zasady rachunkowości - orzekł sąd.

NSA zgodził się więc z orzeczeniem sądu I instancji, czyli WSA w Warszawie. Z wyroku wynika, że wstępna opłata leasingowa ma charakter opłaty samoistnej, nieprzypisanej do poszczególnych rat leasingowych. Od jej zapłaty uzależniona jest realizacja umowy leasingu, co - zdaniem sądu - oznacza, że nie dotyczy ona okresu, na jaki umowa została zawarta.

- Opłata inicjalna odnosi się nie tyle do samego trwania usługi leasingu, ile do prawa do skorzystania z niego - uznał sąd. A zatem rata przygotowawcza, czy stosując inne nazewnictwo opłata inicjalna, jest kosztem jednorazowym, związanym z zawarciem umowy i wydaniem przedmiotu leasingu, oraz powinna być zaliczona do kosztów jednorazowo, bez konieczności rozliczania jej w czasie.

Identyczne stanowiska zajmowały także wojewódzkie sądy administracyjne. W jednym z najnowszych wyroków z 27 stycznia 2010 r. WSA w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 1003/09) orzekł, że opłata inicjalna (przygotowawcza rata leasingowa), jest kosztem jednorazowym związanym z zawarciem umowy leasingu, a w konsekwencji i wydaniem samego przedmiotu leasingu.

Wcześniej identyczne wyroki, w tym odnoszące się do opłaty zerowej, wydały: WSA we Wrocławiu z 5 października 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 633/09), WSA w Warszawie z 17 czerwca 2008 r. (sygn. akt III SA/Wa 24/08), WSA w Białymstoku z 1 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Bk 614/08) i inne.

Biorąc pod uwagę jednoznaczne orzecznictwo sądów, firmy powinny zaliczać wydatki na opłaty wstępne związane z umowami leasingu do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia.

Leasingodawcy toczą natomiast spory dotyczące opodatkowania podatkiem od towarów i usług usługi refakturowania ubezpieczenia leasingu na korzystającego.

Problem dotyczy następującej sytuacji. Leasingodawca ubezpieczał przedmiot leasingu, np. samochód osobowy, a następnie refakturował ubezpieczenie na leasingobiorcę. Organy podatkowe, a także do niedawna niektóre sądy administracyjne (np. WSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 881/08), twierdziły, że usługę ubezpieczenia należy traktować jako element składowy usługi leasingu, a w konsekwencji nakazywały opodatkować VAT również usługę leasingu. Takie stanowisko było niekorzystne dla leasingodawców, ponieważ nie mogli oni oferować leasingobiorcom ubezpieczenia na takich warunkach jak np. ubezpieczyciele. Leasingodawcy byli zmuszeni doliczać VAT, natomiast polisa wykupiona u ubezpieczyciela nie była podwyższana o VAT.

Niekorzystną linię orzeczniczą przełamał WSA w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1888/09). Orzekł on, że usługę ubezpieczenia oraz usługę leasingu należy traktować jako usługi odrębne. W rezultacie sąd uznał, że refakturowanie usługi ubezpieczenia leasingu na korzystającego jest zwolnione z VAT.

● czynsz inicjalny,

● czynsz zerowy,

● opłata manipulacyjna,

● wydatki na doradztwo - np. finansowe,

● inne, związane pośrednio lub bezpośrednio z zabezpieczeniem lub zachowaniem źródła przychodu albo z przychodem.

Przygotowawcza rata leasingowa jest wynagrodzeniem dla leasingodawcy za czynności, które umożliwią wydanie przedmiotu leasingu

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Art. 15 ust. 4d w związku z art. 15 ust. 4e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Art. 29 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).