Trwają prace nad europejską dokumentacją cen transferowych

W 2010 roku Bułgaria oraz Rosja wprowadziły nowe bądź doprecyzowały istniejące przepisy i wytyczne dotyczące sporządzania szczególnej dokumentacji podatkowej dla transakcji zawieranych z podmiotami powiązanymi. Wprowadzone bądź uaktualnione wymogi dokumentacyjne w tych krajach są, co do zasady, zbieżne z zakresem dokumentacji, opisanym w rozdziale V wytycznych OECD w sprawie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych i administracji podatkowych, opublikowanych w 1997 roku. Bułgaria i Rosja są kolejnymi europejskimi państwami, w których istnieje obowiązek posiadania dokumentacji cen transferowych, wzorowany na postanowieniach wytycznych OECD.

Jak zauważa Arkadiusz Żurawicki, partner w spółce doradztwa podatkowego MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy, w kontekście wprowadzania przez poszczególne kraje europejskie szczegółowych regulacji dokumentacyjnych warto wspomnieć o pracach Połączonego Forum do Spraw Cen Transferowych (ang. Joint Transfer Pricing Forum - JTPF) w zakresie dokumentacji cen transferowych (dalej: forum).

Forum jest organem doradczym utworzonym przez Komisję Europejską w czerwcu 2002 r. Składa się z pracowników administracji podatkowej (po jednym z każdego z krajów UE) oraz 15 ekspertów ze środowiska biznesowego, specjalizujących się w zagadnieniach podatków międzynarodowych i cen transferowych.

Jak przypomina Arkadiusz Żurawicki, podstawowymi celami działania forum jest wypracowanie praktycznych rozwiązań (poza sferą ustawodawczą), mających dostarczać rozwiązania dla problemów, wynikających z istniejących zróżnicowanych regulacji i praktyk w krajach UE. Bardziej szczegółowo działania forum obejmują m.in.:

● prace dotyczące tzw. Konwencji Arbitrażowej i monitorowania jej wdrażania przez kraje UE oraz poprawy jej funkcjonowania,

● prace nad tworzeniem wytycznych i dobrych praktyk w zakresie cen transferowych (szczególnie dokumentacji oraz porozumień cenowych) i monitorowanie ich wdrażania przez kraje UE,

● kwestie związane z unikaniem podwójnego opodatkowania przy świadczeniu usług wewnątrzgrupowych,

● zagadnienia związane z cenami transferowymi w małych i średnich przedsiębiorstwach, porozumienia w zakresie podziału kosztów (tzw. Cost Contribution Agreements).

Efekty prac forum, jak zauważa Arkadiusz Żurawicki, nie są widoczne w formie dyrektyw, które muszą być bezpośrednio wdrażane do systemów prawnych państw UE.

- Efekty tych prac formułowane są najczęściej jako zalecenia i kodeksy postępowania (Code of conduct) w określonych obszarach z zakresu cen transferowych. Taka forma wdrażania zaleceń forum znana jest jako tzw. miękkie prawo i oznacza proponowanie pewnych reguł za pomocą instrumentów niewiążących prawnie, ale z celem pośredniego osiągnięcia efektów legislacyjnych i praktycznych - tłumaczy nasz rozmówca z MDDP.

Ekspert dodaje, że taki sposób działań forum został wybrany dlatego, że wprowadzenie regulacji unijnych w zakresie harmonizacji podatków bezpośrednich wymaga jednomyślności wszystkich krajów członkowskich. Zdaniem Arkadiusza Żurawickiego, konieczność osiągnięcia jednomyślności mogłaby znacznie wydłużyć proces realizowania zadań przez forum.

Jednym z kluczowych dokumentów przyjętym przez forum, a następnie zatwierdzonym 7 listopada 2005 r. przez Radę Unii Europejskiej i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie, był kodeks postępowania w sprawie dokumentacji cen transferowych dla przedsiębiorstw stowarzyszonych prowadzących działalność w UE.

Jak zauważa Arkadiusz Żurawicki, dokument ten prezentuje koncepcję stworzenia znormalizowanej i częściowo scentralizowanej unijnej dokumentacji cen transferowych (European Union Transfer Pricing Documentation - EUTPD). Realizacja koncepcji EUTPD ma osiągnąć przede wszystkim cel w postaci uproszczenia wymogów związanych z dokumentacją cen transferowych w transakcjach transgranicznych w ramach rynku wewnętrznego Unii Europejskiej i, w konsekwencji, zmniejszenia kosztów zapewnienia przez podmioty działające w grupach międzynarodowych zgodności z regulacjami poszczególnych krajów UE w zakresie przygotowywania dokumentacji cen transferowych.

Arkadiusz Żurawicki podkreśla, że koncepcja EUTPD obejmuje przygotowanie dokumentacji cen transferowych składającej się z dwóch zasadniczych elementów, tj.:

● dokumentacji podstawowej, przygotowanej na poziomie grupy kapitałowej oraz

● dokumentacji specyficznej dla danego kraju (dokumentacji lokalnej), stanowiącej uzupełnienie dokumentacji podstawowej.

Dokumentacja podstawowa powinna, zgodnie z zaleceniami forum, zostać przygotowana w języku ogólnie zrozumiałym przez zainteresowane państwa członkowskie, bez konieczności posiadania dokumentacji podstawowej w języku lokalnym. Niemniej jednak, jak zauważa Arkadiusz Żurawicki, administracja podatkowa miałaby prawo zażądać od podatnika tłumaczenia jej na język lokalny.

Poza wytycznymi w zakresie elementów, jakie powinna zawierać EUTPD, kodeks postępowania zawiera wskazówki dla podmiotów przygotowujących dokumentacje oraz dla administracji podatkowych w zakresie kontroli dokumentacji. Dodatkowo zawiera ogólne wytyczne w zakresie stosowania danych porównawczych, źródłem których są wyniki finansowe podmiotów działających w różnych krajach UE (tzw. wyszukiwania paneuropejskie). Jak wskazuje Arkadiusz Żurawicki, zdaniem forum dane takie nie powinny być automatycznie odrzucane przez lokalne administracje podatkowe wyłącznie ze względu na brak danych o podmiotach lokalnych. Jednocześnie forum wskazuje na konieczność zachowania dużej ostrożności przy wykorzystywaniu komercyjnych baz danych przy wyszukiwaniu podmiotów porównywalnych wskazując, że zawsze najważniejszym kryterium przy wyszukiwaniu danych porównawczych pozostaje ich porównywalność do analizowanej transakcji, a nie szeroka dostępność informacji finansowych.

Powinna odzwierciedlać rzeczywistość gospodarczą realizowanej transakcji, przedstawiać ogólny opis grupy oraz przyjęty w niej system kalkulacji cen transferowych. Dodatkowo powinna zawierać ogólną strategię działalności grupy, opis transakcji zawieranych w ramach grupy, ogólny profil funkcjonalny stron poszczególnych transakcji, wykaz zawartych w ramach grupy kapitałowej uprzednich porozumień cenowych (lub innych orzeczeń dotyczących cen transferowych w zakresie, w jakim dotyczy to podmiotów grupy, mających siedzibę w UE) oraz zobowiązanie do gotowości przekazania dodatkowych informacji na żądanie organów podatkowych.

W założeniu forum dokumentacja ta dla danego kraju ma stanowić uzupełnienie dokumentacji podstawowej o elementy specyficzne dla podmiotu lokalnego i transakcji z podmiotami powiązanymi zawieranych przez ten podmiot. W szczególności powinna zawierać szczegółowy opis działalności podmiotu krajowego, jego strategii gospodarczej, przedstawienie transakcji zawieranych z podmiotami powiązanymi (obejmujący w szczególności wartości transakcji), szczegółową analizę transakcji zawieranych w ramach grupy kapitałowej (obejmującą analizę pełnionych funkcji, ponoszonego ryzyka oraz zaangażowanych aktywów i wartości niematerialnych), uzasadnienie wyboru metody kalkulacji cen transferowych, opis sposobu zastosowania tej metody oraz informacje na temat danych porównawczych dla danej transakcji.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl