Koniec roku to dobry czas na optymalizację podatkową

W celu zagwarantowania prawidłowości rozliczeń niezbędne jest właściwe przypisanie przychodów i kosztów do poszczególnych lat podatkowych.

Zgodnie z regułą ogólną, przychód do opodatkowania powstaje z chwilą wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, jednak nie później niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności. W konsekwencji, faktura wystawiona w 2012 roku nie musi przesądzać o tym, że przychód do opodatkowania powstanie w tym okresie. Jeżeli bowiem usługa zostanie wykonana jeszcze w 2011 roku, to niezależnie od wystawienia dokumentującej ją faktury, przychód powinien być rozpoznany co do zasady w 2011 r. Wyjątek od tej reguły dotyczy usług rozliczanych w okresach rozliczeniowych (np. dostawy mediów). W takim wypadku datą powstania przychodu jest ostatni dzień określonego przez strony okresu rozliczeniowego, nie rzadziej jednak niż raz w roku.

W przypadku kosztów bezpośrednich dotyczących danego roku podatkowego, ale poniesionych po jego zakończeniu, należy dokonać odpowiedniego ich przyporządkowania do zakończonego już roku podatkowego lub roku następnego w zależności, czy zostały poniesione przed czy po upływie terminu do sporządzenia sprawozdania finansowego lub złożenia zeznania.

Szczególną uwagę należy zwrócić na specyficzną regulację dotyczącą momentu rozpoznania kosztów pracowniczych. Koszty wynagrodzeń pracowniczych stanowią koszty uzyskania przychodów w miesiącu, za który są należne, pod warunkiem, że zostały wypłacone lub postawione do dyspozycji w terminie wynikającym z prawa pracy, umowy lub innego stosunku prawnego łączącego strony. Nie stanowią zaś kosztów podatkowych wynagrodzenia pracownicze niewypłacone, niedokonane lub niepostawione do dyspozycji zgodnie z odrębnymi przepisami. A zatem obecnie nie jest konieczne wypłacenie wynagrodzenia w roku 2011, by uznać je za koszt podatkowy tego roku.

Podobne zasady dotyczą rozliczania składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika. Stanowią one koszty uzyskania przychodów w miesiącu, za który są należne, pod warunkiem, że składki zostaną opłacone w terminie wynikającym z odrębnych przepisów (składki z tytułu należności wypłacanych lub postawionych do dyspozycji w miesiącu, za który są należne) lub nie później niż do 15.dnia tego miesiąca (składki z tytułu należności wypłacanych lub postawionych do dyspozycji w miesiącu następnym, w terminie wynikającym z przepisów prawa pracy, umowy lub innego stosunku prawnego łączącego strony).

Koniec roku podatkowego to dla podatnika również okazja do wdrożenia działań optymalizacyjnych, które pozwolą odpowiednio podwyższyć lub zmniejszyć wynik podatkowy kończącego się roku.

W świetle przepisów ustawy o CIT, wszelkiego rodzaju przedpłaty na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, nie stanowią przychodu. Stąd możliwe jest zoptymalizowanie przepływów pieniężnych poprzez zobowiązanie kontrahentów do uregulowania zobowiązań w drodze zaliczek, które będą przez podatnika rozpoznane jako przychód dopiero po dokonaniu całości zapłaty w kolejnym roku podatkowym. Mechanizm ten pozwala na odroczenie powstania przychodu podatkowego.

W przypadku, gdy podatnik posiada inwestycje, których nie zamierza kontynuować, może przed końcem roku podatkowego dokonać ich zbycia lub likwidacji, wówczas koszt podatkowy z tytułu zaniechanych inwestycji będzie kosztem roku, w którym dokonano ich zbycia lub likwidacji.

Inny obszar umożliwiający optymalizację podatkową związany jest z kosztami obsługi finansowania. Co do zasady, koszty odsetek i różnic kursowych rozpoznawane są w momencie zapłaty. Jednak przepisy podatkowe zrównują z zapłatą także inne metody regulowania zobowiązań (np. potrącenie). W efekcie, podatnicy mogą rozważyć np. odnowienie zobowiązań pożyczkowych i potrącenie istniejących zobowiązań z nowo zaciągniętymi - operacja taka może zostać dokonana bezgotówkowo i nie prowadzi do zwiększenia obciążeń finansowych podatnika (nowe zobowiązania równają się istniejącym). Efektem potrącenia jest realizacja dla celów podatkowych kosztów odsetek i różnic kursowych, które pomniejszą wynik bieżącego roku.

W przypadku, gdy podatnik w sposób nierównomierny generuje przychody i koszty korzystnym rozwiązaniem optymalizacyjnym może być zmiana roku podatkowego. Metoda ta może pozwolić np. na wykorzystanie straty podatkowej zagrożonej przedawnieniem, gdyż zmiana okresu rozliczeniowego pozwala na jednorazowe wydłużenie roku podatkowego nawet do 23 miesięcy, co umożliwi efektywne wykorzystanie strat podatkowych. Należy przy tym pamiętać, że zmiana roku podatkowego musi być zakomunikowana naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego w terminie 30 dni, licząc od zakończenia ostatniego roku podatkowego.

Jeśli rok 2011 jest ostatnim rokiem, w którym podatnik może rozliczyć wygenerowaną znaczną stratę podatkową, wówczas może rozważyć dokonanie transakcji typu sale and leaseback. Jednorazowy zysk uzyskany na takiej sprzedaży pozwoli na rozliczenie straty podatkowej, a jednocześnie, podatnik nadal będzie mógł korzystać w ramach leasingu zwrotnego z aktywa niezbędnego w jego działalności gospodarczej (np. nieruchomości).

Warto rozważyć dokonanie przeglądu zawartych umów pożyczek i wprowadzenie zmian w zakresie terminów spłaty odsetek lub klauzul kapitalizacyjnych. Podobnie w zakresie umów dotyczących tzw. usług ciągłych, wydłużenie lub skrócenie okresu rozliczeniowego pozwoli wpłynąć na wysokość przychodów lub kosztów podatkowych rozpoznawanych w kończącym się roku.

@RY1@i02/2011/234/i02.2011.234.21400030d.101.jpg@RY2@

Anna Chylak, starszy konsultant w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

Anna Chylak

doradca podatkowy, starszy konsultant w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

@RY1@i02/2011/234/i02.2011.234.21400030d.102.jpg@RY2@

Aleksander Kot, starszy menedżer w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

Aleksander Kot

starszy menedżer w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte