Jak rozliczyć wypłatę dywidendy dla udziałowców

Pod koniec roku niektóre spółki mogą się przygotowywać do szacowania kwot dywidendy, jaka może zostać wypłacona udziałowcom, do której mają uprawnienia w związku z posiadanymi akcjami. Przychody z dywidend są opodatkowane w sposób ryczałtowy, co oznacza, że to spółka wypłacająca dywidendę jest płatnikiem tego podatku. A zatem odbiorca dywidendy otrzymuje należność pomniejszoną o należny 19-proc. podatek.

Dla celów podatkowych ważne jest, że podatkowi podlega tylko i wyłącznie dywidenda faktycznie wypłacona lub pozostawiona do dyspozycji odbiorcy. Należności z dywidend są opodatkowane w sposób ryczałtowy i nie łączy się ich z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych. Opodatkowanie wypłaty zysku przez spółkę swoim udziałowcom (akcjonariuszom) w postaci dywidendy jest różne w zależności od statusu prawnego udziałowca spółki wypłacającej, tj. od tego, czy wspólnik jest osobą fizyczną, czy osobą prawną. W niektórych przypadkach możliwe jest zastosowanie zwolnienia od podatku wypłacanej dywidendy, szczególnie gdy odbiorcą dywidendy jest inny podmiot opodatkowany podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Umowa spółki może określać, że dywidenda może być wypłacona w formie gotówkowej lub rzeczowej - o tym decydują wspólnicy. Wypłata dywidendy w formie niepieniężnej powoduje jednak problem z rozliczeniem podatkowym. W sporze z fiskusem spółki stoją na stanowisku, że wypłata takiej dywidendy jest jednostronnym świadczeniem, któremu nie towarzyszy żadna korzyść majątkowa. Natomiast według fiskusa po stronie spółki powstanie przychód do opodatkowania, ponieważ przeniesienie prawa własności przedmiotu dywidendy jest równoznaczne ze zbyciem aktywów.

Korzystne dla spółek stanowisko potwierdził m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 25 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/Ke 120/10). W ocenie sądu świadczeniu od spółki na rzecz wspólnika nie będzie bowiem odpowiadać żadne świadczenie ze strony wspólnika, a więc przekazanie dywidendy w formie niepieniężnej wspólnikom uprawnionym do dywidendy nie spowoduje powstanie po stronie spółki obowiązku podatkowego w CIT. Spór ten zostanie rozpoznany jeszcze przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wyrok NSA z 1 września 2011 r. (sygn. akt I FSK 1212/10) w zakresie opodatkowania VAT wynagrodzenia wypłaconego udziałowcowi w formie rzeczowej z tytułu transakcji umorzenia udziałów w spółce. Sąd stwierdził, że o ile umorzenie udziałów w spółce kapitałowej za gotówkę nie podlega VAT, to w przypadku wynagrodzenia w postaci rzeczowej, dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel, a zatem należy odprowadzić od tego VAT. Jeśli ten pogląd się utrzyma, może mieć również przełożenie na opodatkowanie dywidendy rzeczowej.

Przepisy ustawy o CIT określają, że dywidenda może być zwolniona z podatku. Warunkiem zwolnienia jest posiadanie określonego procentowo udziału w kapitale spółki wypłacającej dywidendę (nie mniej niż 10 proc. udziałów/akcji, których okres posiadania wynosi co najmniej 2 lata).

Od początku 2011 roku obowiązują zmodyfikowane przepisy, które określają, że zwolnieniu podlegać będą tylko przychody z dywidend wynikające z udziałów (akcji) posiadanych na własność. Zwolnienie może być zastosowane w przypadku innego tytułu niż własność, ale w sytuacji gdy użytkownik oraz właściciel udziałów (akcji), mimo zawarcia umowy o ich przeniesieniu, spełnialiby warunki uprawniające do zwolnienia w odniesieniu do udziałów (akcji) posiadanych na własność.

Podmioty, które korzystają ze zwolnień podatkowych z tytułu otrzymywanych dywidend, muszą dostarczyć spółkom, jako potencjalnym płatnikom podatku z tytułu dywidendy, dokumentację świadczącą o spełnieniu ustawowych warunków do zwolnienia podatkowego, tj. certyfikatów rezydencji lub zaświadczeń o istnieniu zagranicznego zakładu. Oprócz tego zwolnienie może być zastosowanie pod warunkiem złożenia polskiej spółce pisemnego oświadczenia przez spółkę otrzymującą dochody z dywidend, że nie korzysta ona ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów. W przypadku nieprzedłożenia odpowiednich dokumentów płatnik (polska spółka) będzie miał obowiązek nie stosować zwolnienia i pobrać podatek w wysokości 19 proc., na ogólnych zasadach.

Nierozstrzygnięta jak dotąd pozostaje kwestia rozliczenia w kosztach odsetek od kredytu zaciągniętego na wypłatę dywidendy oraz innych wydatków z tym związanych. Naczelny Sąd Administracyjny ma wydać w tej sprawie uchwałę w składzie siedmiu sędziów jeszcze w tym roku. Dotychczas bowiem orzecznictwo nie jest jednolite. Rozliczenie w kosztach wydatków na spłatę kredytu zaciągniętego na dywidendę nie jest również jednolite w interpretacjach organów podatkowych. Do niedawna organy podatkowe twierdziły, że spółka nie może zaliczyć wydatków związanych ze spłatą dywidendy do kosztów podatkowych. Wypłata dywidendy nie jest bowiem wydatkiem umożliwiającym powstanie źródła przychodu i nie jest też związana z utrzymaniem bądź zabezpieczeniem źródła przychodów. Jednak w interpretacji z dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 7 lutego 2011 r. (nr IPPB3/423-76/09-7/11/S/GJ) organ podatkowy uznał, że kredyt bankowy zaciągnięty na wypłatę udziału w zysku zabezpieczy płynność finansową i bieżącą działalność spółki. Odsetki od takiego kredytu są więc wydatkiem ponoszonym w celu zachowania i zabezpieczenia źródła przychodu. Ostatecznie problem ten powinien wkrótce zostać rozstrzygnięty w uchwale NSA.

Uchwała ta będzie mieć więc istotne znaczenie dla tych spółek, które mimo że wypracowały zysk za dany rok, to nie dysponują wystarczającymi środkami na wypłatę dywidendy ze środków własnych swoim udziałowcom. W tym celu, aby płynność spółki nie została naruszona, często wypłatę dywidendy przeprowadza się ze środków pochodzących ze źródeł zewnętrznych, w tym z kredytu bankowego.

Ponieważ udział spółki austriackiej w kapitale spółki polskiej jest niższy niż 10 proc., to nie można zastosować zwolnienia podatkowego dla wypłaconej dywidendy. Jednak zgodnie z art. 22a ustawy o CIT można uwzględnić umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Z art. 10 polsko-austriackiej umowy dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę w Polsce podmiotowi z siedzibą w Austrii mogą być opodatkowane w tym drugim państwie. Jednak dywidendy takie mogą być opodatkowane także w Polsce, a więc w kraju, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma swoją siedzibę, a zatem zgodnie z polskimi przepisami. Podatek tak ustalony nie może przekroczyć:

a) 5 proc. kwoty dywidend brutto, jeżeli osobą uprawnioną jest spółka, której bezpośredni udział w kapitale spółki wypłacającej dywidendy wynosi co najmniej 10 proc.,

b) 15 proc. kwoty dywidend brutto we wszystkich pozostałych przypadkach.

Zatem polska spółka pobierze podatek w wysokości 15 proc., ponieważ udział spółki austriackiej w kapitale spółki polskie jest niższy niż 10 proc., czyli w kwocie 3 tys. zł.

Spółka ABC powinna otrzymać 20 tys. zł dywidendy, zgodnie z liczbą posiadanych udziałów. Spółka DEF jako płatnik zryczałtowanego podatku od dochodów z dywidend i innych udziałów w swoich zyskach potrąca z tej kwoty 19-proc. podatek. Oznacza to, że spółka ABC otrzyma kwotę dywidendy netto w wysokości 16,2 tys. zł [20 tys. zł - (20 tys. zł x 19 proc.)]. Spółka ABC otrzymuje więc kwotę należnej dywidendy już po odprowadzeniu podatku.

Przychodów z dywidend i innych przychodów z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych spółka ABC nie wykazuje w swoim zeznaniu rocznym CIT-8 (poz. 27). Do podstawy opodatkowania nie wlicza się generalnie przychodów wymienionych w art. 21 i 22 ustawy (tj. przychodów opodatkowanych stawką ryczałtową, w tym odsetek, praw autorskich lub praw pokrewnych). Jednak przychody uzyskane poza Polską (w tym dywidendy) uwzględnia się w poz. 28 CIT-8.

to część zysku spółki kapitałowej wykazana w sprawozdaniu finansowym, przeznaczona do podziału między udziałowców lub akcjonariuszy na podstawie uchwały walnego zgromadzenia wspólników.

Spółka XYZ - spółka wypłacająca dywidendę

Spółka PQR - spółka otrzymująca dywidendę

● Podatek od wypłaconej dywidendy spółka XYZ jako płatnik rozlicza w deklaracji CIT-6R oraz składa informację CIT-7 o wysokości pobranego podatku.

● Spółka wypłacająca dywidendę przekazuje temu podmiotowi informację CIT-7. Druk ten należy przekazać w terminie do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatek został pobrany.

● Spółka wypłacająca dywidendę składa również do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika deklarację CIT-6R w terminie do końca pierwszego miesiąca następującego po roku podatkowym, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku.

● Druków tych nie składa się tylko w przypadku, gdy odbiorca dywidendy może skorzystać ze zwolnienia podatkowego.

● Spółka wypłacająca dywidendę przekazuje podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu w sprawach opodatkowania osób zagranicznych informację IFT-2/IFT-2R, w terminie do końca trzeciego miesiąca roku następującego po roku podatkowym, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku. Obowiązek przekazania tej informacji występuje niezależnie od tego, czy wypłata dywidendy korzystała ze zwolnienia z opodatkowania.

● W przypadku gdy podatek od dywidendy został pobrany, spółka wypłacająca dywidendę składa do urzędu skarbowego właściwego do opodatkowania osób zagranicznych również deklarację CIT-10Z w terminie do końca pierwszego miesiąca roku następującego po roku podatkowym.

@RY1@i02/2011/215/i02.2011.215.071001100.805.jpg@RY2@

@RY1@i02/2011/215/i02.2011.215.071001100.806.jpg@RY2@

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 194 - 195, art. 349 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.). Art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Art. 10, art. 21, 22, art. 26, art. 26a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).