Przychód z transakcji powstaje w dacie otrzymania zapłaty

Przychody z realizacji przez spółkę nierzeczywistych instrumentów pochodnych (dodatni wynik z transakcji) powstają w dacie faktycznego otrzymania płatności z tego tytułu, tj. gdy zostają zapłacone wynikające z nich należności. Jeśli chodzi o koszty uzyskania przychodów z realizacji instrumentów pochodnych (ujemny wynik z transakcji), to spółka jest uprawniona do potrącenia kosztów wynikających z rozliczenia instrumentu pochodnego (ujemny wynik z transakcji) w dacie poniesienia wydatku.

Spółka wystąpiła o interpretację podatkową, przedstawiając, że prowadzi działalność podstawową w zakresie wydobycia rud oraz produkcji metali. Sprzedawane produkty narażone są na wahania cen rynkowych sprzedawanych produktów notowanych na giełdach światowych oraz zmienność kursów walutowych. W celu zmniejszenia ryzyka spółka zawiera z bankami, brokerami transakcje na instrumentach pochodnych. Spółka chciała potwierdzić, czy przychody z wykonania transakcji należy rozpoznawać w dacie fatycznego otrzymania płatności z wykonania transakcji oraz czy koszty wykonania transakcji (ujemny wynik na transakcji) należy rozpoznawać w dacie rozliczenia określonej umową.

Minister finansów uznał to za nieprawidłowe i stwierdził, że do rozliczenia należy stosować zasadę, że przychodami podatkowymi są przychody należne, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane.

NSA rozpoznał skargę ministra finansów od wyroku sądu pierwszej instancji, który uchylił interpretację. Sąd podtrzymał wyrok i przyznał rację spółce. Sąd uznał, że w wyniku realizacji instrumentów pochodnych nierzeczywistych datą powstania przychodu rozumianego jako zrealizowany dodatni wynik na transakcjach z kontraktów jest moment otrzymania zapłaty. Natomiast strata poniesiona na realizacji nierzeczywistych instrumentów pochodnych nie ma charakteru kosztu bezpośredniego w rozumieniu, lecz stanowi koszt pośredni potrącany w dacie poniesienia, tj. ujęcia w ewidencji księgowej.

z 1 lutego 2011 r. (II FSK 1724/09, prawomocny).