W jaki sposób można ustalić wartość rynkową gwarancji wewnątrzgrupowych

@RY1@i02/2011/206/i02.2011.206.071000600.802.jpg@RY2@

Aneta Błażejewska-Gaczyńska, partner w Ernst & Young

Polskie przepisy o cenach transferowych jedynie ogólnie wskazują, że jeżeli podmiot powiązany otrzyma gwarancję lub poręczenie, ceną rynkową w tej transakcji powinno być wynagrodzenie, jakie ustaliłyby za porównywalną usługę podmioty niezależne.

Podstawowy problem polega na tym, że w praktyce trudno zidentyfikować na rynku porównywalne transakcje gwarancji między podmiotami niezależnymi, które mogłyby stanowić punkt odniesienia. Przepisy nie zawierają praktycznych wskazówek, jak wyceniać gwarancje w takich przypadkach.

Skoro nie można znaleźć rynkowych danych porównawczych dotyczących gwarancji, pozostaje odpowiednie wykorzystanie dostępnych instrumentów finansowych i na ich bazie ustalenie racjonalnych ekonomicznie wartości.

Z pomocą przychodzi analiza istoty umowy gwarancji. Sensem ekonomicznym takiej umowy jest zabezpieczenie przez gwaranta spłaty długu przez otrzymującego gwarancję na rzecz jego wierzycieli - zazwyczaj zewnętrznych banków. Zabezpieczenie ze strony gwaranta sprawia, że poprawia się wiarygodność kredytowa otrzymującego gwarancję. Zmniejsza ono ryzyko kredytowe dla banku, który może zwrócić się do gwaranta o spłatę długu, jeśli nie został on uregulowany przez otrzymującego gwarancję. Jaki jest tego efekt? Otrzymujący gwarancję może uzyskać lepsze warunki (niższe oprocentowanie) zabezpieczonej gwarancją pożyczki (bądź w ogóle uzyskać finansowanie) w porównaniu do pożyczki niezabezpieczonej.

Opłatę gwarancyjną można zatem wyznaczyć przez ustalenie korzyści z gwarancji, a dobrym punktem odniesienia może być porównanie rynkowego oprocentowania pożyczki zabezpieczonej i niezabezpieczonej.

Jeśli chodzi o oprocentowanie pożyczki zabezpieczonej, to będzie nim zazwyczaj faktyczne oprocentowanie uzyskane od zewnętrznego banku dla pożyczki objętej gwarancją. Z kolei ustalenie rynkowego oprocentowania analogicznej pożyczki niezabezpieczonej jest bardziej złożone. Jeśli podatnik oprócz pożyczki zabezpieczonej gwarancją korzysta z innych pożyczek o porównywalnych warunkach od zewnętrznych banków, to można dokonać wewnętrznego porównania oprocentowania. Jeśli podatnik nie zawiera takich transakcji, to niezbędne jest przeprowadzenie analizy porównawczej (benchmarking) bazującej na zewnętrznych danych rynkowych dla niezabezpieczonych pożyczek. Przy porównywaniu oprocentowania należy uwzględnić wszystkie kluczowe czynniki wymieniane przez polskie przepisy lub wynikające z praktyki, w tym rating kredytowy, walutę, kwotę pożyczki, datę transakcji, datę spłaty, sposób naliczania odsetek, branżę pożyczkobiorcy itp. W praktyce występują różnice między porównywanymi pożyczkami, co wymaga dodatkowych korekt w celu zapewnienia porównywalności danych (np. konwersja waluty, oprocentowania stałego/zmiennego). Często przy tego typu analizach niezbędne jest wyznaczenie ratingu kredytowego podatnika (przed otrzymaniem gwarancji) - jest on bodaj najważniejszym czynnikiem wpływającym na wartość rynkową opłaty gwarancyjnej.

Należy pamiętać, że różnica między oprocentowaniem pożyczki zabezpieczonej i niezabezpieczonej wyznacza maksymalny poziom opłaty gwarancyjnej - otrzymujący gwarancję nie byłby zainteresowany zawarciem transakcji, gdyby korzyści (w postaci niższego oprocentowania) były niższe od łącznego kosztu gwarancji. Korzyści te powinny być odpowiednio podzielone między gwaranta i otrzymującego gwarancję. Podziału tego dokonuje się przy uwzględnieniu siły przetargowej obu stron transakcji.

EM