Po nowelizacji zwiększą się obowiązki podmiotów powiązanych

Projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT przewiduje m.in. zmiany dotyczące cen transferowych, a więc istotne dla podmiotów powiązanych. Co ma się zmienić?

W projekcie jest cały pakiet zmian. Ministerstwo Finansów proponuje obostrzenia w zakresie finansowania dłużnego, zwiększenie obowiązków związanych z przygotowaniem dokumentacji podatkowej dla spółek z siedzibą w Polsce, prowadzących działalność poprzez zakład zlokalizowany za granicą. Kolejne zmiany dotyczą: możliwości korygowania dochodów spółek na poziomie krajowym, a nie jedynie międzynarodowym, korekty umów, jakie są zawierane między spółkami prawa handlowego a spółkami nieposiadającymi osobowości prawnej, np. komandytowymi, w zakresie podziału zysków i strat. Podmioty powiązane dotknie też propozycja opodatkowania wypłat dywidend rzeczowych po stronie wypłacającego taką dywidendę.

Co te zmiany oznaczają dla podatników?

Zacznijmy od zmian dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji. Upraszczając sprawę, chodzi o sytuację, gdy spółka matka udziela pożyczek spółce zależnej, a kwota pożyczki przekracza trzykrotną wartość kapitału zakładowego pożyczkobiorcy. Odsetki od takiej pożyczki dotyczące kwoty przekraczającej trzykrotną wartość kapitału zakładowego nie mogą być kosztem podatkowym, ale dotyczy to jedynie podmiotów bezpośrednio ze sobą powiązanych. Ministerstwo proponuje, aby z kosztów wyłączyć odsetki od pożyczek udzielanych przez podmioty pośrednie. Co więcej, wartością zadłużenia, która ma wpływ na możliwość rozliczenia kosztów uzyskania przychodów, będzie suma zobowiązań finansowych i handlowych. Do tej pory spotkać się możemy z orzecznictwem, które uznaje zadłużenie jedynie jako zadłużenie finansowe.

Co w ten sposób osiągnie fiskus?

Przez tę zmianę spółka szybciej przekroczy wskaźnik zadłużenia (trzykrotność kapitału zakładowego) i nie będzie mogła odsetek od tej części pożyczki zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Czy podatnicy będą mieli jakieś możliwości optymalizacji?

Tak, pozostaną dwie metody optymalizacyjne. Pierwsza polega na tym, że przed dniem spłaty odsetek, czyli dniem, na który wylicza się wskaźnik zadłużenia wobec pożyczkodawcy, spółka córka będzie mogła wpłacić do spółki matki część kapitału pożyczki i tym samym zmniejszy swoje zobowiązanie wobec tej spółki. W efekcie spółka córka będzie mogła sobie część odsetek zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Druga metoda polega na zamianie typowej pożyczki wewnątrzgrupowej na pożyczkę obligacyjną. W momencie, kiedy dochodzi do emisji obligacji, wtedy emitent, który spłaca odsetki na rzecz obligatariusza, może całe odsetki zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Nie ma norm, które wyłączają tego typu koszt z kosztów podatkowych.

Kolejna propozycja MF dotyczy obowiązków dokumentacji...

Resort proponuje rozszerzyć obowiązek dokumentacji na spółki z siedzibą w Polsce, które prowadzą działalność za granicą w postaci zakładu. Dziś obowiązek dokumentacji, w której wykazuje się transakcje między podmiotami powiązanymi, dotyczy jedynie spółek zagranicznych, które mają zakład w Polsce.

Zmienią się też przepisy dotyczące szacowania dochodów. Kiedy organ będzie mógł podjąć takie działania?

Organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej będzie mógł skorygować dochody na poziomie krajowym, a nie tylko w przypadku transakcji ze spółkami z zagranicy. Intencją ustawodawcy jest, po pierwsze, zrównanie przywilejów podmiotów działających w różnych jurysdykcjach podatkowych poprzez korektę podwójnego ekonomicznego opodatkowania również na poziomie krajowym, z drugiej zaś strony, aby nie dochodziło do wydłużania terminu zapłaty podatku poprzez przerzucanie dochodów ze spółki, która rozlicza się w skali miesiąca, na rzecz spółki, która rozlicza się z CIT kwartalnie.

Jak pan ocenia tę zmianę?

Uważam, że zmiana ta z punktu widzenia obowiązków podatkowych i sprawozdawczych podmiotów powiązanych działających w grupach kapitałowych nie wpłynie na zwiększenie ich poziomu ryzyka podatkowego, tym samym będzie neutralna. Większość transakcji, które są kontrolowane i w wyniku których dochodzi do transferu zysków, dotyczy transakcji z podmiotami z siedzibą za granicą.

Wielu podatników zmartwi jednak zmiana dotycząca opodatkowania wypłaty dywidendy rzeczowej...

Zmiana polegać będzie na tym, że wypłacana dywidenda rzeczowa, np. nieruchomości, będzie stanowiła dla wypłacającego tę dywidendę przysporzenie, a więc będzie to przychód podatkowy. Wartość tego przysporzenia będzie określana na podstawie wartości zawartej w umowie, a jeśli będzie ona mniejsza niż wartość rynkowa, to będzie korygowana do wartości rynkowej. Co istotne, do tej pory sądy administracyjne stały na stanowisku, że wypłata dywidendy rzeczowej, tak jak i pieniężnej, nie stanowi przysporzenia dla wypłacającego. Jest to więc zmiana niekorzystna dla spółek.

Co z podziałem zysków i strat?

Modyfikacja tych przepisów dotyczy umów, które są zawierane przez spółki podatników CIT ze spółkami niemającymi osobowości prawnej. Oznacza to, że jeżeli między podmiotami powiązanymi dojdzie do dystrybucji zysków i strat w sposób inny niż między podmiotami niepowiązanymi, to organ podatkowy będzie miał możliwość korekty uzyskiwanych przychodów przez spółkę prawa handlowego z udziału w spółce nieposiadającej osobowości prawnej i korektę poniesionych kosztów przez tę spółkę. W ten sposób dojdzie do ograniczenia optymalizacji podatkowych polegających na tworzeniu grup kapitałowych, gdzie jedną ze stron jest spółka np. komandytowa.

Jak zatem ocenia pan te zmiany?

Na nowelizacji budżet państwa ma zyskać co roku ok. 291 mln zł. Większość tej kwoty będzie pochodzić ze spółek komandytowo-akcyjnych, które zostaną włączone do zakresu ustawy o CIT. Zwróćmy uwagę, że większość z planowanych zmian jest wynikiem rewizji wytycznych OECD ws. cen transferowych dokonanej w czerwcu 2010 r. Oczywiście dodatkową motywacją jest chęć zwiększenia wpływów budżetowych.

Pakiet zmian dotyczących cen transferowych nie zlikwiduje wszystkich możliwości optymalizacji, ale je utrudni

@RY1@i02/2012/210/i02.2012.210.071000200.802.jpg@RY2@

WOJCIECH GÓRSKI

Jarosław F. Mika, doradca podatkowy, partner w Taxonity

Rozmawiał Łukasz Zalewski