Czy spółki osobowe stracą na atrakcyjności

Najnowszy projekt nowelizacji ustaw dotyczących podatków dochodowych z sierpnia 2012 roku, przygotowany przez Ministerstwo Finansów zakłada m.in. doprecyzowanie przepisów dotyczących dokumentowania transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi. Projekt rozszerza obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej dla umowy (statutu) spółki niemającej osobowości prawnej (z wyłączeniem spółek kapitałowych w organizacji), umowy wspólnego przedsięwzięcia (np. konsorcjum) oraz umów o podobnym charakterze zawieranych pomiędzy podmiotami powiązanymi. Zmiana ma uszczelnić obecny system podatkowy, w którym obowiązkowi sporządzania dokumentacji podatkowej w obrocie krajowym podlegają transakcje pomiędzy tzw. podmiotami krajowymi. Obecnie transakcje pomiędzy podmiotami transparentnymi podatkowo (jak np. spółki osobowe) a ich wspólnikami nie podlegają takiemu obowiązkowi.

Dokumentowaniu dla celów podatkowych mają podlegać w szczególności zasady podziału zysku oraz straty w spółkach osobowych. Warto zauważyć, że obowiązujące przepisy kodeksu spółek handlowych potwierdzają, iż podział ten może być oderwany od wysokości wkładów wniesionych przez poszczególnych wspólników.

Zmiana może dotknąć w szczególności typowe struktury spółek osobowych, w których dwóch wspólników posiada odwrotne prawo do udziału w zyskach spółki w stosunku do wartości wniesionych wkładów.

Gdyby planowane zmiany weszły w życie, fiskus miałby prawo doszacować dochód wspólnikowi mającemu minimalne bądź wyłączone prawo do zysków. Argumentowałby, iż na warunkach rynkowych, niezależne od siebie ekonomicznie i personalnie podmioty nigdy nie zgodziłyby się na taki podział zysków przy znacznej dysproporcji wkładów. Aczkolwiek przy obecnym brzmieniu przepisów kodeksu spółek handlowych argument ten jest chybiony, skoro możliwość takiego podziału przewidują wprost obowiązujące przepisy. Gdyby jednak na żądanie organów kontrolowany podatnik nie przedstawił dokumentacji podatkowej do umowy spółki, organy podatkowe miałyby dodatkowo uprawnienie do nałożenia sankcyjnej stawki podatku dochodowego w wysokości 50 proc. doszacowanego dochodu. Ewidentnie zatem zamiarem Ministerstwa Finansów jest dostarczenie organom podatkowym kolejnego narzędzia mającego na celu reperowanie budżetu państwa.

Dziś organy podatkowe bardzo chętnie korzystają z możliwości weryfikacji transakcji zawieranych pomiędzy podmiotami krajowymi. W szczególności na celowniku fiskusa są transakcje, w wyniku których jeden z podmiotów wykazuje stratę podatkową. W niektórych regionach kraju prowadzi się zdecydowanie więcej takich kontroli niż w innych. Trudno jednak zakładać, że dodatkowe zaostrzenie przepisów o cenach transferowych będzie impulsem dla przedsiębiorców do sztucznego rejestrowania spółek we właściwości organów podatkowych, które prowadzą mniej takich postępowań. Zmiana, wraz z innymi zmianami w zakresie opodatkowania spółek osobowych, spowoduje bowiem, że struktury oparte na spółkach osobowych przestaną być tak atrakcyjne podatkowo dla przedsiębiorców, jak obecnie. A w rezultacie będą oni przede wszystkim zainteresowani poszukiwaniem innych możliwości korzystnych rozwiązań w zakresie opodatkowania swoich dochodów niż optymalizacja z wykorzystaniem spółek osobowych.

Ewidentnie zamiarem Ministerstwa Finansów jest dostarczenie organom podatkowym narzędzia mającego na celu reperowanie budżetu państwa

@RY1@i02/2012/201/i02.2012.201.21500020a.802.jpg@RY2@

Ewa Żbikowska, doradca podatkowy w kancelarii Gide Loyrette Nouel

Ewa Żbikowska

doradca podatkowy w kancelarii Gide Loyrette Nouel