Trudno korzystać z przywilejów w specjalnych strefach ekonomicznych

Wiele firm zastanawia się, jak obniżyć wysokość płaconych podatków. Jednym ze sposobów wydaje się prowadzenie działalności w specjalnej strefie ekonomicznej (SSE). Prześledźmy to na przykładzie.

Zwolnienie podatkowe przewidziane zarówno w ustawie o PIT, jak i ustawie o CIT należy stosować na zasadach ogólnych, tj. nie zawężając jego zakresu wyłącznie do dochodów wygenerowanych w związku z zastosowaniem przez podatnika nowych technologii. Nie jest to powszechne stanowisko organów podatkowych. Jednak taki pogląd za słuszny uznał NSA w wyroku z 25 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 1979/11).

Sąd, wydając wyrok, uchylił zaskarżoną przez spółkę interpretację podatkową. Minister finansów uważał bowiem, że w takim przypadku zwolnieniem objęte mogą być dochody uzyskane z działalności prowadzonej na terenie SSE, ale tylko te wygenerowane w związku z wdrożeniem przez spółkę nowych technologii. Z rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie kryteriów, których spełnienie umożliwia objęcie niektórych gruntów specjalną strefą ekonomiczną, wynika - jak uważał minister - że gdy inwestycja będzie realizowana na gruntach własnych spółki włączonych do strefy, konieczne jest spełnienie dodatkowego warunku. Otóż działalność prowadzona w wyniku inwestycji ma polegać na wytwarzaniu nowych, znacząco ulepszonych towarów niewytwarzanych na rynku polskim, lub świadczeniu usług posiadających te cechy nieoferowane w regionie, lub zostaną wprowadzone nowe rozwiązania technologiczne, niestosowane dotychczas lub stosowane na rynku polskim nie dłużej niż rok. Ponadto spełnienie kryterium musi być potwierdzone opiniami co najmniej dwóch jednostek naukowych.

Sąd uchylił taką interpretację i jednoznacznie wskazał, że zwolnieniu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy o CIT, podlega cały dochód uzyskany przez podatnika na terenie strefy. Według sądu w ustawie o CIT nie zawarto ograniczenia przedmiotowego, uzależniającego zakres zwolnienia od wdrożenia nowych technologii. Uzyskane przez spółkę zezwolenie nie precyzuje też, że zwolnieniu podlegają wyłącznie dochody uzyskane z inwestycji innowacyjnych. Na zakres przedmiotowy tegoż zwolnienia nie ma też wpływu lokalizacja specjalnej strefy ekonomicznej i objęcie nią również terenów realizującego zwolnienie przedsiębiorcy. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, podatnik wdrożył nowe technologie, stworzył nowe miejsca pracy oraz zainwestował wymaganą kwotę, to nabył uprawnienie do zwolnienia podatkowego.

Rozliczenie środków trwałych

Przedsiębiorca działający w SSE może niekiedy w sposób preferencyjny rozliczać używane środki trwałe. Jednak i w tym przypadku pojawiają się kłopoty interpretacyjne związane z określeniem zakresu tego zwolnienia.

Problem pojawia się, gdy np. firma otrzymała zezwolenie, gdy przepisy pozwalały jej na zakup używanych środków trwałych jako dla podmiotu mającego status dużego przedsiębiorcy, ale później przepisy się zmieniły. Zmiana polega na tym, że duże przedsiębiorstwa mogą skorzystać z preferencji tylko w odniesieniu do nowych środków trwałych, a nie używanych. W takim przypadku sądy administracyjne potwierdzają stanowisko fiskusa, że prawa i obowiązki podatkowe związane z działalnością na terenie strefy należy rozpatrywać na gruncie przepisów w brzmieniu obowiązującym obecnie, a nie w chwili udzielenia zezwolenia. Tak uznał NSA w wyroku z 9 czerwca 2011 r. (sygn. akt II FSK 214/10). Sąd wyjaśnił, że jeśli nowe przepisy nie wprowadziły regulacji przejściowych dla podmiotów działających na terenie SSE na podstawie zezwoleń wydanych przed dniem wejścia w życie nowych, to w konsekwencji duży przedsiębiorca został pozbawiony możliwości zakupu używanych środków trwałych, bez względu na to, kiedy uzyskał zezwolenie.

Lokaty bez ulgi

Kolejnym problemem firm strefowych jest opodatkowanie przychodów kapitałowych, nawet jeśli zyski czy odsetki pochodzą z kapitału wygenerowanego z działalności prowadzonej na terenie SSE, który jest zwolniony z podatku dochodowego. Również w tym przypadku zarówno organy podatkowe, jak i sądy uważają, że odsetki od lokat zakładanych przez firmy działające w strefie ekonomicznej nie są objęte specjalnym zwolnieniem od podatku.

Tak jest nawet w przypadku lokat typu overnight, które teoretycznie nie są przykładem działalności o charakterze inwestycji długoterminowej, ale są inwestycją alternatywną do wykorzystania środków na bieżące potrzeby, podobną do rachunku bieżącego. NSA w wyroku z 21 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II FSK 2039/09) potwierdził stanowisko fiskusa, że dochody z odsetek od lokat terminowych, w tym overnight, nie są dochodami ze źródła przychodów jakim jest działalność określona w zezwoleniu, lecz dochodami uzyskanymi na skutek dokonania określonych operacji finansowych, których celem jest pomnożenie zgromadzonego kapitału

Strata z lat ubiegłych

Firma prowadząca działalność na terenie SSE nie ma również prawa do odliczenia straty poniesionej w latach poprzedzających osiągnięcie zysków z dochodem wypracowanym na terenie strefy w ramach uzyskanego zezwolenia.

Podobnie jest w sytuacji, gdy zezwolenie strefowe zostanie cofnięte. Firma nie będzie mogła rozliczyć dla celów podatkowych poniesionej w poprzednich latach straty, którą ponosiła przez cały okres działalności prowadzonej w strefie.

Strata z działalności strefowej jest bowiem wyłącznie stratą ekonomiczną, a nie podatkową, która podlegałaby rozliczeniu z dochodami osiąganymi w następnych latach podatkowych. Uzyskanie przez przedsiębiorcę pomocy publicznej w postaci zwolnienia podatkowego związane jest wyłącznie z uzyskanym dochodem z działalności gospodarczej w strefie, a nie z poniesioną stratą z tej działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 czerwca (sygn. akt II FSK 2366/10) uznał, że cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności w strefie wywołuje skutki wstecz i powoduje na gruncie prawa podatkowego zrównanie pozycji przedsiębiorcy, który utracił zwolnienie, z pozycją przedsiębiorcy, który z takiego zwolnienia nie korzystał. Cofnięcie zezwolenia nie powoduje swoistego powrotu do stanu sprzed dnia jego wydania.

Sąd nie zgodził się z argumentem, że podatnik, który prowadził działalność w strefie, jest dyskryminowany w stosunku do podatnika, który nigdy z takiego zwolnienia nie skorzystał. Sytuacja tych dwóch podatników jednak różni się diametralnie na korzyść podatnika prowadzącego działalność strefową, który korzystając z pomocy publicznej w postaci zwolnienia podatkowego może zaoszczędzone środki przeznaczyć na rozwój i inwestycje zwiększające przychody. Uzyskanie zezwolenia na działalność w SSE wiąże się dla przedsiębiorcy z jednej strony z uzyskaniem przywilejów, ale z drugiej strony z obowiązkiem podjęcia określonych działań inwestycyjnych i przyjęciem ryzyka związanego z niewywiązaniem się z tych obowiązków.

Przykład

Wymierne korzyści

Firma działająca w strefie musi wyodrębnić dwie kategorie przychodów i kosztów. Pierwsza to przychody wolne od podatku, czyli z działalności prowadzonej na terenie SSE na podstawie zezwolenia. Druga to przychody opodatkowane, czyli z działalności prowadzonej poza strefą lub niemieszczące się w zakresie zezwolenia. Firma musi też odpowiednio przyporządkować koszty do odpowiednich rodzajów przychodów. Maksymalna wielkość otrzymywanej pomocy publicznej równa jest wartości faktycznie niezapłaconego podatku dochodowego od działalności w strefie. Przyjmijmy, że wydatki inwestycyjne firmy wynoszą 1 mln zł, a intensywność pomocy w regionie - 40 proc. Zatem wysokość pomocy wyniesie 400 tys. zł (1 mln zł x 40 proc.). Przedsiębiorcy przysługuje zwolnienie podatkowe w maksymalnej wysokości 400 tys. zł. W roku podatkowym firma osiągnęła zysk w wysokości 200 tys. zł, należny CIT to 38 tys. zł (19 proc. x 200 tys. zł) i tyle wynosi wartość wykorzystanej pomocy. Do wykorzystania w latach kolejnych pozostanie 362 tys. zł (400 tys. zł - 38 tys. zł).

Ważne

Tylko odsetki od środków zgromadzonych na rachunku bieżącym firmy działającej w specjalnej strefie ekonomicznej są zwolnione z opodatkowania

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 17 ust. 1 pkt 34 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Art. 21 ust. 1 pkt 63a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 16 ust. 1 ustawy z 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz.U. nr 123, poz. 600 z późn. zm.). Par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 grudnia 2008 r. w sprawie kryteriów, których spełnienie umożliwia objęcie niektórych gruntów specjalną strefą ekonomiczną (Dz.U. nr 224, poz. 1477 z późn. zm.).