Fundacje i stowarzyszenia mogą korzystać ze zwolnienia

Organizacje prowadzące działalność społecznie użyteczną, np. fundacje czy stowarzyszenia, w zakresie tej działalności mogą skorzystać ze zwolnienia podatkowego. Dochody takich organizacji, przeznaczone na realizację wskazanych przez ustawodawcę celów, mogą być zwolnione z podatku dochodowego. Warunkiem skorzystania z tego zwolnienia jest jednak konieczność dopełnienia kilku obowiązków.

Ważny jest cel statutowy

Zwolnienie obejmuje dochody podatników, których celem statutowym jest tzw. działalność społecznie użyteczna. Skorzystanie ze zwolnienia jest możliwe tylko wówczas, gdy wypracowany przez takiego podatnika dochód zostanie przeznaczony i wydatkowany na cele społecznie użyteczne. Cele te wskazane są wprost w ustawie o CIT. Podkreślić należy, że dochód ma być nie tylko przeznaczony, ale także - bez względu na termin - wydatkowany na cele społecznie użyteczne, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów oraz na opłacenie podatków niestanowiących kosztu uzyskania przychodów.

Ustawa o CIT wskazuje wiele celów, których realizacja mieści się w zbiorczym pojęciu działalności społecznie użytecznej. Podkreślenia w tym kontekście wymaga, że działalność podmiotu ubiegającego się o zwolnienie nie musi być prowadzona w interesie ogółu społeczeństwa, a wystarczy, że poprzez tę działalność realizowany jest interes tylko jednej grupy społecznej czy zawodowej.

Statut danego podmiotu może również przewidywać realizację innych celów niż wymienione w ustawie podatkowej. Jednak w takim przypadku dochód przeznaczony na takie cele nie będzie korzystał z ulgi na działalność statutową. Warto wskazać, że jeżeli dochód przeznaczany jest zarówno na działalność statutową korzystającą ze zwolnienia, jak i inną, wówczas konieczne jest precyzyjne rozdzielenie, w jakim stopniu dochód wydatkowany jest na cele uprawniające do zwolnienia, a w jakim na inne cele.

W celu skorzystania ze zwolnienia, ze statutu danego podmiotu powinna wprost wynikać realizacja celów wskazanych w ustawie o CIT. Nie należy jednak rozumieć powyższego jako nakazu sformułowania celu statutowego dokładnie w taki sposób, w jaki jest on wskazany w omawianej ustawie. Chodzi tutaj raczej o takie sformułowanie postanowień statutu, aby nie było wątpliwości, że dana działalność mieści się w zakresie wskazanym w ustawie. Jednocześnie należy pamiętać, że wskazanie w statucie celów ustanowienia danego podmiotu powinno być dokonane w sposób jednoznaczny, gdyż organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywana wykładni postanowień statutów.

Nie dla spółek

Ustawa o CIT wskazuje ograniczony krąg podmiotów, które mogą skorzystać ze zwolnienia. Dotyczy ono bowiem wyłącznie podatników, których celem statutowym jest przynajmniej jeden z celów społecznie użytecznych wskazanych w tej ustawie. W praktyce zwolnienie obejmie zatem stowarzyszenia, fundacje, szkoły wyższe, instytucje kultury, stowarzyszenia kultury fizycznej i związki sportowe. Jednocześnie należy podkreślić, że zwolnienie nie dotyczy spółek, spółdzielni i przedsiębiorstw państwowych. Oznacza to, że spółka kapitałowa przeznaczająca dochody na cele społecznie użyteczne nie będzie mogła zwolnić z opodatkowania tej części dochodu. Warto wskazać, że zwolnienie nie będzie również dotyczyło spółki, której jedynym udziałowcem będzie fundacja, nawet jeżeli fundacja ta będzie realizować cele wskazane w ustawie.

Tylko wybrane rodzaje

Ważne jest, że omawiane zwolnienie ma zastosowanie zarówno do dochodów z działalności gospodarczej, jak i dochodów z działalności statutowej. Warunkiem zwolnienia jest bowiem przeznaczenie i wydatkowanie takiego dochodu na cele statutowe wymienione w ustawie o CIT. Stanowisko takie potwierdził NSA w wyroku z 3 lutego 2012 r. (sygn. akt II FSK 1373/10).

Warto przy tym pamiętać, że nie każdy dochód, nawet takiego podmiotu jak fundacja czy stowarzyszenie, może skorzystać ze zwolnienia. Zwolnienie nie dotyczy bowiem dochodów uzyskanych z działalności polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc., oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali lub dochodów uzyskanych z handlu tymi wyrobami. Wyjątkiem są tutaj dochody jednostek naukowych i instytutów badawczych uzyskane z działalności polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego. Zwolnieniem nie są objęte również dochody uzyskane z działalności polegającej na oddaniu środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych do odpłatnego używania w ramach umów leasingu podatkowego.

Lokowanie środków pieniężnych

Ustawa o CIT umożliwia skorzystanie ze zwolnienia również wówczas, gdy podatnik podejmie decyzję o lokowaniu środków pieniężnych poprzez nabycie obligacji Skarbu Państwa lub bonów skarbowych oraz obligacji wyemitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Zwolnione z podatku jest również wydatkowanie środków pieniężnych na nabycie papierów wartościowych lub niektórych, niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych, a także jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Warto podkreślić, że omawiana ustawa zawiera zamknięty katalog sposobów lokowania środków pieniężnych, które nie powodują utraty zwolnienia. Tym samym lokowanie środków pieniężnych w inny sposób niż przewidziany w tej ustawie może prowadzić do zakwestionowania takiego postępowania przez organ podatkowy i powodować zasadniczo utratę zwolnienia.

Wydatek niezgodny z przeznaczeniem

Ze zwolnienia nie korzystają natomiast dochody, bez względu na czas ich osiągnięcia, wydatkowane na inne cele niż cele wymienione w ustawie o CIT. Oznacza to, że dochód przeznaczony na cele społecznie użyteczne, ale faktycznie wydatkowany na inne cele podlega opodatkowaniu. Skutkuje to obowiązkiem obliczenia i zapłaty podatku do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym miał miejsce taki wydatek. Warto podkreślić, że podatnik, który deklaruje przeznaczenie dochodu na cele określone w ustawie o CIT, nie ponosi ryzyka powstania zaległości podatkowej w wyniku wydatkowania tego dochodu w przyszłości na inne cele. Utrata zwolnienia nie wywołuje skutków prawnych wstecz, lecz w momencie dokonania niezgodnego z przeznaczeniem wydatkowania.

Jaka działalność uprawnia do ulgi

Do działalności społecznie użytecznej w rozumieniu ustawy zalicza się m.in.: działalność naukową i oświatową, w tym naukowo-techniczną i kształcenie studentów; działalność w zakresie kultury, w tym w zakresie kultury fizycznej i sportu, wspierania inicjatyw społecznych dotyczących wsi, w tym na rzecz budowy dróg, sieci telekomunikacyjnej i zaopatrzenia w wodę; działalność w zakresie dobroczynności oraz kultu religijnego; działalność w zakresie ochrony zdrowia, pomocy społecznej oraz rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów. Tym samym tylko dochody przeznaczone na powyższą działalność mogą skorzystać ze zwolnienia.

Ważne

Podatnik, który deklaruje przeznaczenie dochodu na cele określone w ustawie o CIT i dające prawo do zwolnienia, nie ponosi ryzyka powstania zaległości podatkowej w wyniku wydatkowania tego dochodu w przyszłości na inne cele

@RY1@i02/2012/131/i02.2012.131.07100070a.803.jpg@RY2@

Dominika Dragan-Berestecka, doradca podatkowy w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Dominika Dragan-Berestecka

doradca podatkowy w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).