Odszkodowanie nie generuje przychodu w CIT

Spółka zawarła z towarzystwem ubezpieczeniowym umowę ubezpieczenia w celu zabezpieczenia własnych należności z tytułu sprzedaży towarów i usług. W umowie tej ubezpieczyciel zobowiązuje się do wypłaty spółce odszkodowania, jeżeli spółka nie otrzyma płatności z tytułu sprzedaży towarów lub usług w wyniku prawnie potwierdzonej bądź faktycznej niewypłacalności klienta. Na mocy tej umowy spółka otrzymała odszkodowanie w kwocie 167 400 zł z tytułu niezapłaconej przez kontrahenta na rzecz spółki należności w kwocie 541 562,68 zł. Kontrahent spółki ogłosił upadłość. Czy otrzymane odszkodowanie stanowi przychód podatkowy na gruncie ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.)?

Przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, jak również inne, niewymienione szczegółowo w ustawie zdarzenia, których skutkiem jest przyrost majątku podatnika. Bez znaczenia również jest źródło pochodzenia tych środków.

Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.Za datę powstania przychodu uważa się dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień: wystawienia faktury albo uregulowania należności.

Oznacza to, że sama wypłata odszkodowania przez ubezpieczyciela w celu zaspokojenia wierzytelności spółki powinna być potraktowana jako zapłata należności. Wobec tego ubezpieczyciel w momencie spłaty wstępuje w prawa zaspokojonego wierzyciela w stosunku do kwoty wypłaconego odszkodowania.

Taki sposób spełnienia świadczenia można uznać za częściową spłatę zobowiązania. W świetle przepisów ustawy o CIT nie ma znaczenia, kto dokonał spłaty zobowiązania, w szczególności że przychód należny z tego tytułu nie powstaje w momencie zapłaty, lecz z chwilą zaistnienia zdarzeń przewidzianych w ustawie, tj. w dniu wydania przez spółkę towaru, nie później niż w dniu wystawienia faktury.

Jeżeli podatnik kwotę należności wynikającą z danej transakcji zaliczył wcześniej do przychodów należnych, uregulowanie części tej należności przez ubezpieczyciela zgodnie z warunkami umowy nie spowoduje obowiązku wykazania otrzymanego z tego tytułu odszkodowania jako przychodu podatkowego.

Oprac. Ewa Matyszewska

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 11 maja 2012 r. (nr IPTPB3/423-95/12-2/PM).