Liczy się moment rozliczenia odpisów aktualizujących wartość należności

Problemy ze ściąganiem należności od swoich odbiorców, jakie ma obecnie wiele firm, mogą prowadzić do problemów finansowych, a nawet zagrozić płynności finansowej. Polskie przepisy wprowadzają jednak rozwiązania, które częściowo zapobiegają negatywnym konsekwencjom związanym z nieściągalnymi wierzytelnościami.

Co do zasady, nie uznaje się odpisów aktualizujących za koszty podatkowe. Wyjątkiem są odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.) i od tej części należności, która została uprzednio zaliczona do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona.

Ustawa o rachunkowości przewiduje konieczność dokonywania odpisów aktualizujących w szczególnych przypadkach, np. gdy pochodzą od dłużników postawionych w stan likwidacji. Natomiast nieściągalność wierzytelności zgodnie z przepisami ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) uznaje się za uprawdopodobnioną, m.in. gdy wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.

Jednak ustawa o CIT nie wskazuje momentu, w którym podatnikowi przysługuje prawo do zaliczenia odpisu aktualizującego do kosztów podatkowych.

Niektóre organy podatkowe stoją na stanowisku, że odpisy aktualizujące mogą być ujmowane w kosztach podatkowych w dowolnym momencie, licząc od dnia, kiedy nastąpiło uprawdopodobnienie nieściągalności wierzytelności, jednak nie później niż przed upływem terminu przedawnienia wierzytelności, której odpis dotyczy.

To oznaczałoby, że z chwilą zaistnienia zdarzeń uprawdopodobniających nieściągalność wierzytelności podatnik ma jedynie prawo (a nie obowiązek) zaliczenia do kosztów podatkowych wartości dokonanych odpisów, a górną granicę czasową zaliczenia do kosztów odpisów aktualizujących należności wyznacza przepis ustawy o CIT, zgodnie z którym nie uważa się za koszt podatkowy wierzytelności odpisanych jako przedawnione. (por. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 17 października 2008 r., nr IPPB3/423-1064/08-4/MB, decyzja Izby Skarbowej w Warszawie w sprawie interpretacji z 7 grudnia 2005 r., (nr 1401/PD/4230Z-93/05/BB).

Jednak zgodnie z dominującą ostatnio linią interpretacyjną organów podatkowych odpis aktualizujący powinien zostać zaliczony do kosztów podatkowych w tym roku podatkowym, w którym spełnione zostały wszystkie przesłanki niezbędne do zaliczenia odpisów aktualizujących do kosztów, tj. utworzono odpis aktualizujący wartość tej należności zgodnie z ustawą o rachunkowości oraz nieściągalność tej należności została uprawdopodobniona zgodnie z ustawą o CIT (por. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 24 lutego 2010 r., nr ILPB3/423-1104/09-2/ŁM, interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 3 czerwca 2011 r., nr ITPB3/423-163/11/PS).

Warto też zaznaczyć, że jeśli zdarzy się odwrotnie, tj. nieściągalność wierzytelności zostanie uprawdopodobniona wcześniej, niż dokonano jej ewidencyjnego odpisania, to odpis aktualizujący zalicza się do kosztów uzyskania przychodów w roku, w którym został dokonany.

Większość organów podatkowych zajmuje drugie z przedstawionych stanowisk. A to oznacza, że jeśli podatnik nie zaliczył odpisu aktualizującego do kosztów podatkowych w tym roku podatkowym, w którym spełnione zostały warunki uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, będzie musiał dokonać korekty zeznania rocznego za dany rok.

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.07100020b.802.jpg@RY2@

Hanna Juzyszyn doradca podatkowy, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Hanna Juzyszyn

doradca podatkowy, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna