Wypłata dywidendy rzeczowej nie jest przychodem

Po wypłacie z zysku w formie rzeczowej wartość rynkowa pozostałych w spółce aktywów nie wzrośnie. Zmienią się jedynie ich rodzaj i struktura. Wypłata dywidendy w naturze nie jest dla spółki odpłatnym zbyciem nieruchomości. Wypłata dywidendy w formie rzeczowej przez przyznanie udziału w nieruchomości nie powoduje więc powstania przychodu po stronie spółki

Spółka prowadzi handel hurtowy, detaliczny i wynajmuje nieruchomości. Jej udziałowcami jest dwóch wspólników. Każdy ma po 80 udziałów o wartości 500 zł każdy, co daje kapitał zakładowy 80 tys. zł. Według stanu na 31 grudnia 2008 r. spółka posiadała majątek trwały o wartości 923 735,19 zł. W lipcu 2009 r. nie miała zaległości wobec ZUS i wobec zatrudnionych pracowników. Posiada jednak niepodzielony zysk z lat ubiegłych, zgromadzony na kapitale zapasowym, który po rozwiązaniu uchwałą zgromadzenia wspólników nie zostanie wypłacony w formie dywidendy pieniężnej, lecz w formie dywidendy rzeczowej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej, że podjęcie uchwały o wypłacie zysku w formie przysługującego spółce prawa własności do części nieruchomości oznacza, że powstał u niej przychód. Sąd wyjaśnił, że źródłem dywidendy w spółce jest zysk, a dywidenda może być wypłacona w formie pieniężnej i rzeczowej.

Wypłata z zysku w omawianej sprawie zostanie zrealizowana przez przeniesienie na wspólników prawa własności części nieruchomości, której rynkowa wartość będzie odpowiadała zyskowi, który został przeznaczony do podziału. Zdaniem NSA wypłata z zysku w formie rzeczowej nie różni się, jeżeli chodzi o konsekwencje podatkowe od dywidendy pieniężnej. Co więcej, wypłata przez spółkę dywidendy niepieniężnej nie powinna być utożsamiana z umową sprzedaży ani jakąkolwiek podobną umową o charakterze wzajemnym. Przeniesienie własności części nieruchomości w wyniku wypłaty dywidendy nie ma bowiem charakteru odpłatnego zbycia prawa rzeczowego. Jak wyjaśnił sąd, jest jednostronną czynnością prawną polegająca na przeniesieniu prawa własności nieruchomości na wspólnika uprawnionego do udziału w zysku na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników. Wypłata z zysku na rzecz udziałowców spółki nie jest także czynnością wzajemną, gdyż świadczeniu spółki na rzecz wspólników bezpośrednio nie odpowiada świadczenie z ich strony. Wypłata z zysku na rzecz udziałowców spółki z o.o. nie prowadzi również do zwolnienia się z długu przez spółkę. Spółka przekazuje wspólnikom część posiadanego majątku w formie pieniężnej bądź rzeczowej z tego powodu, że spełnione zostaną przewidziane umową spółki i przepisami prawa wymogi dotyczące podziału zysku.

Zdaniem sądu w przypadku przeniesienia na wspólników prawa własności części nieruchomości, której rynkowa wartość będzie odpowiadała kwocie zobowiązania spółki z tytułu zysku przeznaczonego do podziału wypłaty z zysku, nie znajdzie zastosowania art. 14 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Reguluje on sposób ustalania przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości, praw majątkowych oraz rzeczy ruchomych. W ocenie sądu przeniesienie prawa własności w drodze wypłaty z zysku nie jest bowiem zbyciem, w wyniku którego powstaje po stronie spółki przychód, gdyż wypłata z zysku w formie rzeczowej nie stanowi odpłatnego zbycia praw. Przy wypłacie z zysku na rzecz wspólników nie dochodzi więc do określenia jakiejkolwiek ceny zbywanej rzeczy i praw majątkowych. Wypłata z zysku w formie niepieniężnej w drodze przeniesienia własności części nieruchomości na udziałowców nie spowoduje więc po stronie spółki powstania przychodu z odpłatnego zbycia na podstawie art. 12 ust 1 ustawy. Natomiast możliwe jest opodatkowanie takiego świadczenia po stronie wspólników.

Sąd zwrócił też uwagę, że w wyniku wypłaty z zysku w formie rzeczowej wartość rynkowa pozostałych w spółce aktywów nie wzrośnie. Zmienią się jedynie rodzaj i struktura aktywów spółki. Wypłata z zysku w formie rzeczowej spowoduje natomiast przesunięcie danej pozycji z aktywów na pasywa w bilansie spółki. Nie powstanie jednak z tego tytułu żadne przysporzenie majątkowe, a więc przychód podatkowy w spółce.

z 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1384/10, prawomocny.

Opr. Łukasz Zalewski