Firmy powinny przeprowadzać korektę cen i rentowności bardzo rozważnie, by nie narazić się na kontrole fiskusa

Jednym z narzędzi efektywnego zarządzania cenami transferowymi w międzynarodowych korporacjach są korekty cen transferowych (ang. transfer pricing adjustment, true-up). Najczęściej są one stosowane w rozliczeniach na koniec roku finansowego lub tuż po jego zakończeniu. Mają na celu zagwarantowanie, że stosowana na przestrzeni roku finansowego polityka cen transferowych prowadzi do prawidłowej alokacji zysku między strony transakcji - zważywszy na profil funkcjonalny podmiotów oraz warunki rynkowe kształtujące ostateczną rentowność transakcji.

Problemy spółek

Z informacji Anety Błażejewskiej-Gaczyńskiej, partnera w Ernst & Young, wynika, że tego typu sytuacje zdarzają się w wielu polskich spółkach działających w grupach kapitałowych, szczególnie z końcem roku finansowego. Przykładem niech będzie polska fabryka produkująca i sprzedająca swoje wyroby do powiązanego dystrybutora. Pod koniec roku grupa, do której należy fabryka, decyduje, że zyski realizowane w Polsce są zbyt wysokie i prosi spółkę o korektę wartości sprzedaży do wspomnianego dystrybutora za cały rok. W wyniku korekty marża na działalności operacyjnej spółki spada z ok. 10 proc. do 6 proc. Poziom marży operacyjnej w wysokości 6 proc. wynika natomiast z analizy porównawczej dokonanej na zlecenie grupy (w której wskazano, że podmioty najbardziej porównywalne do polskiej spółki zarabiają ok. 6 proc.).

Innym przykładem jest dystrybutor działający na polskim rynku jako tzw. dystrybutor ponoszący ograniczone ryzyko (ang. limited risk distibutor), który nabywa towary w celu ich odsprzedaży we własnym imieniu i na własny rachunek, ale na ryzyko zleceniodawcy.

- W ciągu roku ceny ustalane są na podstawie danych budżetowych, po czym na koniec roku następuje aktualizacja cen w celu osiągnięcia określonego poziomu rentowności - zauważa Aneta Błażejewska-Gaczyńska.

Nasza rozmówczyni dodaje, że korekty cen transferowych mogą się pojawić w uzasadnionych przypadkach, gdy stosowane przez podmioty ceny bądź uzyskiwane marże powiązane na koniec danego okresu rozliczeniowego różnią się od pierwotnie zakładanych rynkowych poziomów.

Korekty rentowności mogą odbywać się również poprzez rozliczenie usług wewnątrzgrupowych czy np. poprzez transakcje o charakterze opłat licencyjnych (nowa transakcja lub zmiana poziomu ceny dotychczasowych rozliczeń). W tym artykule koncentrujemy się jednak na korekcie przepływów towarowych.

Rodzaje korekt

Korekty zysku mogą odbywać się w wyniku zmiany podejścia (np. jednorazowa decyzja o obniżeniu rentowności spółki) lub jako stały element wcześniej uzgodnionej polityki cen transferowych (przykładowo, mechanizm korekty cen transferowych wynika wprost z umowy dystrybucyjnej).

- W przypadku zakupu/sprzedaży towarów lub produktów korekta może mieć charakter retrospektywny, tj. następuje korekta cen w transakcjach już dokonanych (np. w styczniu 2012 r. korygowane są ceny mające zastosowanie w roku 2011). Z kolei korekta prospektywna koryguje ceny przyszłych transakcji. (Taka korekta jest dopiero widoczna dla celów CIT (i księgowych) w kolejnych okresach rozliczeniowych - wyjaśnia Aneta Błażejewska-Gaczyńska.

Skutki w cenach

W polskich przepisach w zakresie cen transferowych brak jest specyficznych uregulowań dotyczących korekty cen transferowych. Niemniej jednak - jak potwierdza Aneta Błażejewska-Gaczyńska - korekty cen transferowych są co do zasady akceptowane przez polskie organy podatkowe, pod warunkiem że są odpowiednio uzasadnione oraz udokumentowane. Istotne jest, aby mechanizm dokonywania korekt uzasadniony był profilem funkcjonalnym podatnika (np. zapewnienie określonego poziomu rentowności dla producenta kontraktowego wykorzystującego 100 proc. mocy produkcyjnych na rzecz grupy). Nie w każdym bowiem przypadku korekta cen transferowych może być zasadna.

W praktyce można jednak spotkać się z przypadkami, gdzie korekta jest niewystarczająco udokumentowana, np. z umowy nie wynika możliwość dokonania korekty cen. Często korekta odbywa się wyłącznie na podstawie zbiorczej noty wystawionej przez grupę.

- W takiej sytuacji organy podatkowe mogą próbować kwestionować zasadność dokonania korekty i sposób jej rozpoznania - ostrzega nasza rozmówczyni z Ernst & Young.

Odpowiednie dokumenty

Zabezpieczenie pozycji polskiego podatnika przed kwestionowaniem ze strony organów podatkowych wymaga sporządzenia przez spółkę odpowiedniej dokumentacji zawierającej:

dokumentację cen transferowych z dokładnym opisem analizy funkcjonalnej określającej profil funkcji, zaangażowanych aktywów i przypisanych spółce ryzyk na tle całego łańcucha wartości dodanej, którego spółka jest częścią,

uzasadnienie wyboru metody ustalania cen transferowych jako najbardziej adekwatnej do danego typu transakcji,

analizę rynkowego poziomu marż właściwych dla danego typu działalności/transakcji, która udowodni, że poziom dokonanej korekty jest prawidłowy (tj. korekta gwarantuje spółce osiągnięcie rentowności na poziomie odpowiadającym zyskowności porównywalnych podmiotów niezależnych). W tym przypadku pomocna może być analiza rynku zawierająca odpowiednią próbę niezależnych podmiotów porównywalnych (np. wysokość marży, jaką generują na działalności dystrybucyjnej),

wyliczenie kwoty korekty,

w przypadku gdy korekta wynika z odchyleń danych rzeczywistych od założeń budżetu, warto wskazać przyczyny takich odchyleń wraz z uzasadnieniem, której ze stron można je przypisać.

Istotne jest także zapewnienie spójności dokumentacji każdej ze stron transakcji objętych korektą, a także kompleksowej dokumentacji grupowej (tzw. master file), która w spójny sposób opisywałaby stosowaną politykę cen transferowych.

- Wskazane jest również, aby mechanizm dokonywania korekty wynikał wprost z umowy kształtującej relacje między podmiotami powiązanymi. W praktyce organy podatkowe mają preferencję weryfikacji zgodności sposobu kalkulacji wynagrodzenia i mechanizmu jego korekty z postanowieniami umownymi - podpowiada Aneta Błażejewska-Gaczyńska.

Na koniec kluczowe jest, aby korekta cen transferowych została odpowiednio zaewidencjonowana dla celów podatku dochodowego od osób prawnych i VAT (konsekwentnie jako korekta ceny - patrz opinia eksperta poniżej). Dotyczy to również odpowiedniego ujęcia korekty dla celów księgowych.

PRZYKŁAD

Kiedy fiskusa zainteresuje korekta cen

Tak. Nagła korekta cen za cały rok może zwrócić uwagę władz skarbowych, szczególnie jeśli powoduje powstanie znacznej nadpłaty w rozliczeniu rocznym (CIT-8) lub korektę złożonego zeznania rocznego.

Jeżeli korekta prowadzi do znacznego spadku ogólnej rentowności podatnika, organy podatkowe szczególnie wnikliwie będą weryfikowały zasadność oraz ekonomiczną racjonalność rozliczenia. W szczególności mogą one badać faktyczne przesłanki korekty i weryfikować, czy była ona ekonomicznie uzasadnionym mechanizmem zagwarantowania rynkowych cen, czy też stanowiła narzędzie transferu zysku za granicę.

Dlatego warto odpowiednio zabezpieczyć dokonanie takiej korekty.

Ważne

Korekty można dokonywać w różnych okresach rozliczeniowych, np. co kwartał, co pół roku. Zasadniczo jednak nie powinny one odbywać się rzadziej niż raz w roku

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl