Spory z ujęciem odszkodowań w kosztach są tylko podatkowe

Zaliczenie odszkodowań do kosztów podatkowych budzi wiele sporów, a wykładnia sądów administracyjnych nie jest jednolita. Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 1728/12 przychylił się do stanowiska podatnika i umożliwił mu ujęcie w kosztach odszkodowań za wypowiedzenie najmu. Stanowisko sądu wynikało z tego, że celem było zakończenie nierentownego kontraktu. A podatnik poprzez wypowiedzenie umowy zredukował wydatki na nierentowne placówki, a więc działał w celu zachowania lub zabezpieczenia przychodów. Przeciwne zdanie zaprezentował natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. W wyroku z 14 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 251/14) uznał, że nawet gdy podatnik odstąpił od umowy z racjonalnych przesłanek ekonomicznych, by ograniczyć ryzyko straty, nie można przyjąć, że wypłacone przez niego odszkodowanie było wydatkiem poniesionym w celu zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów.

Bo tylko odszkodowania, które spełniają ten warunek, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Oczywiście przepisy podatkowe wymieniają też takie, które w żadnych okolicznościach nie mogą pomniejszać przychodów. Dotyczy to np. odszkodowań wymienionych w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, tj. z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług. Z drugiej strony - tj. podmiotu, który takie środki otrzymuje - zalicza je do przychodów podatkowych (na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT).

Problemów z ujęciem odszkodowań w kosztach nie powinno być w ujęciu rachunkowym, ponieważ w księgach rachunkowych są to pozostałe koszty lub przychody operacyjne. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 32f ustawy o rachunkowości w sposób pośredni łączą się one z działalnością operacyjną jednostki.

Obciążenie kontrahenta odszkodowaniem można zaksięgować następującym zapisem: strona Wn konta 202 - Rozrachunki z dostawcami lub 240 - Inne rozrachunki, strona Ma konta 760 - Pozostałe przychody operacyjne.

Z kolei w księgach strony obciążanej karą ujmuje się ją w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych następująco: strona Wn konta 761 - Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma konta 201 - Rozrachunki z odbiorcami lub konta 240 - Pozostałe rozrachunki. [przykład]

Dla ewidencji księgowej ma natomiast znaczenie, czy takie środki podlegają opodatkowaniu VAT. Nie podlegają, gdy nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością ekwiwalentną (mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego). W przeciwnym razie trzeba będzie naliczyć podatek.

PRZYKŁAD

Najem

Spółka zawarła umowę najmu kilku lokali. Jednak wycofała się z dwóch, w związku z czym musiała zapłacić odszkodowanie w kwocie 4000 zł, na podstawie noty obciążeniowej.

@RY1@i02/2014/072/i02.2014.072.008000100.801.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Wystawienie noty obciążającej kontrahenta odszkodowania za wypowiedzenie umowy najmu kwota 4 000 zł

2. Wpływ środków na konto kwota 4 000 zł

@RY1@i02/2014/072/i02.2014.072.008000100.802.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Wystawienie noty obciążającej kontrahenta odszkodowania za wypowiedzenie umowy najmu kwota 4000 zł

2. Wpłata środków na konto kwota 4000 zł

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.). Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.)