Rząd za klauzulą przeciw obejściu prawa

Znaczna część zmian w podatkach dochodowych ma służyć przeciwdziałaniu nadużyciom podatkowym w stosunkach między podmiotami powiązanymi.

Koniec z unikaniem podatku

Rząd chce m.in. ograniczyć korzyści związane z pożyczką partycypacyjną. Oznaczałoby to, że jeśli dywidendy (i inne dochody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych) nie będą opodatkowane w spółce wypłacającej (zagranicznej), to nie będą zwolnione z podatku w Polsce.

Dziś dochody polskich spółek z dywidend otrzymywanych od zagranicznych spółek zależnych są - po spełnieniu pewnych warunków - zwolnione z opodatkowania w Polsce. Nie ma przy tym znaczenia, czy w państwie siedziby spółki wypłacającej dywidendę podatek został pobrany. Prowadzi to do podwójnego nieopodatkowania (ani w państwie wypacającym, ani otrzymującym dywidendę).

Nowością w ustawach o PIT i CIT ma być mechanizm CFC (ang. controlled foreign corporation). Ma polegać na opodatkowaniu dochodów niektórych zagranicznych spółek kontrolowanych przez podmioty z Polski.

Zmieniłyby się też przepisy o cienkiej kapitalizacji (wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów określonej części odsetek od pożyczki udzielonej przez udziałowca). Dziś mają one zastosowanie do pożyczek udzielanych przez podmioty bezpośrednio powiązane z podatnikiem. Po zmianach obejmą też udziałowców posiadających udział pośredni w kapitale pożyczkobiorcy w wysokości minimum 25 proc.

Zmiany mają też na celu przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania przez spółki, które obecnie wypłacają dywidendę lub wypłacają wynagrodzenie za umorzenie udziałów w formie rzeczowej. Tego rodzaju transakcje będą zrównane z odpłatnym zbyciem rzeczy lub praw majątkowych.

Ten sam projekt przewiduje też zmiany w PIT, w tym przede wszystkim rozszerzenie katalogu zwolnień przedmiotowych.

Nowe uprawnienia ministra

Rząd przychylił się również do ministerialnego pomysłu wprowadzenia klauzuli przeciwko obejściu prawa.

W przyjętym wczoraj projekcie założeń do nowelizacji ordynacji podatkowej resort finansów zaproponował, aby klauzuli nie mógł stosować urząd skarbowy ani urząd kontroli skarbowej. Miałoby to być uprawnienie ministra finansów. Jeżeli podczas toczącego się postępowania podatkowego lub kontrolnego okazałoby się, że istnieje możliwość zastosowania klauzuli, wówczas jego prowadzenie przejmie minister.

Takie rozwiązanie ma zagwarantować jednolitą politykę stosowania nowego rozwiązania, budzącego już dziś wiele kontrowersji. Ma to również wypełniać zalecenia Trybunału Konstytucyjnego, który już raz zakwestionował klauzulę przeciwko obejściu prawa (wyrok z 11 maja 2004 r., sygn. K 4/03).

Z założeń wynika, że decyzja wydana z zastosowaniem klauzuli nie będzie wykonywana aż do prawomocnego wyroku sądu lub do momentu upływu terminu do wniesienia skargi. Jeżeli zobowiązanie podatkowe będzie tylko w części związane z unikaniem opodatkowania, to w odniesieniu do tej części wstrzymane zostanie wykonanie decyzji, a w odniesieniu do pozostałej będą stosowane zasady ogólne.

"Rozwiązanie to wymaga, aby w każdej takiej decyzji została wyszczególniona kwota zobowiązania podatkowego określona w efekcie stosowania klauzuli" - wyjaśnił resort w projekcie założeń.

Magdalena Majkowska

Agnieszka Pokojska

dgp@infor.pl

Projekt nowelizacji ustaw o CIT i PIT trafi do Sejmu, założenia do zmian w ordynacji podatkowej posłużą do przygotowania projektu ustawy