Odsetki od wspólnego rachunku można zaliczyć do kosztów

Stosunki między uczestnikami systemu cash poolingu nie powinny być kwalifikowane jako udzielenie pożyczki. Zatem do odsetek wypłacanych między tymi podmiotami nie stosuje się przepisów o niedostatecznej kapitalizacji.

Spółka zamierza zawrzeć z polskim bankiem umowę systemu zarządzania środkami pieniężnymi w grupie rachunków (tzw. umowę cash poolingu). Jej stronami będą podmioty, które wraz ze spółką wchodzą w skład jednej grupy kapitałowej i są polskimi rezydentami podatkowymi. System jest usługą należącą do zakresu usług bankowych, polegających na umożliwieniu przez bank grupie kapitałowej, do której należy spółka, bardziej efektywnego zarządzania środkami pieniężnymi i kredytami oraz korzystania przez poszczególne spółki z grupy ze wspólnej płynności finansowej całej grupy. Tytułem prawnym rozliczeń dokonywanych między poszczególnymi uczestnikami w ramach systemu będzie ich solidarna odpowiedzialność względem banku za wszelkie zobowiązania innych uczestników.

Rozliczenie będzie opierać się na bilansowaniu (tj. zerowaniu na koniec każdego dnia roboczego) sald na prowadzonych przez bank rachunkach bankowych uczestników systemu. W wyniku tych czynności koordynujący i pozostali uczestnicy systemu nabywać będą roszczenia regresowe z tytułu dokonanych spłat. Zgodnie z umową kwoty roszczeń obciążone będą też odsetkami stosownie do określonej stopy procentowej.

Spór dotyczył możliwości zaliczenia do kosztów odsetek wypłacanych przez uczestników systemu zarządzania środkami pieniężnymi w grupie rachunków (umowa cash poolingu). W praktyce chodziło o to, czy do odsetek mają zastosowanie przepisy o niedostatecznej kapitalizacji, które nie pozwalają w określonych przypadkach zaliczać odsetek do kosztów.

Zasadniczo przepisy o niedostatecznej kapitalizacji (art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT, t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) dotyczą odsetek od pożyczek udzielanych przez podmioty powiązane. Definicję pożyczki określa art. 16 ust. 7b ustawy o CIT. Jest nią każda umowa, w której pożyczkodawca zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ich ilość.

Sąd wyjaśnił, że ograniczenia w zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów przewidziane w przepisach o niedostatecznej kapitalizacji dotyczą odsetek od pożyczek (kredytów) udzielanych podatnikowi przez podmioty z nim powiązane. Z kolei w przypadku cash poolingu nie dochodzi do zawierania między uczestnikami systemu zarządzania środkami pieniężnymi umowy pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 7b ustawy o CIT, mimo że umowy te zawierają element kredytowania jednych podmiotów przez inne. Podatnicy przystępujący do tej umowy nie zobowiązują się do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na inny określony w umowie podmiot. Uczestnicy tego rodzaju porozumienia nie wiedzą, kiedy ich środki zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Nie jest więc skonkretyzowana druga strona transakcji i wysokość jej przedmiotu, ponieważ zerowanie salda debetowego na rachunku uczestnika następuje z wykorzystaniem dodatniego salda rachunku zbiorczego, którego stan jest wypadkową sald rachunków wszystkich uczestników.

Sąd wskazał też, że rozliczenia między uczestnikami systemu oparte będą na solidarnej (biernej) odpowiedzialności dłużników. Ocenił, że nie ma podstaw do zrównywania skutków prawnych i podatkowych tego rodzaju rozliczeń z umową pożyczki. Solidarność bierna polega na tym, że każdy z dłużników solidarnych zobowiązany jest wobec wierzyciela do spełnienia całego świadczenia, tak jakby tylko on był dłużnikiem. W przypadku solidarnej odpowiedzialności dłużników, każdy z nich realizuje własne zobowiązanie wobec wierzyciela, a między dłużnikami nie dochodzi do zawarcia umowy, w której jeden zobowiązuje się przenieść na własność innego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Stąd też roszczeń regresowych między dłużnikami nie można traktować jako zwrotu pożyczki.

Oznacza to, że do odsetek powstających w ramach umowy cash poolingu nie stosuje się przepisów o niedostatecznej kapitalizacji. Będzie je można zaliczyć do kosztów.

z 11 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1945/13, nieprawomocny

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2014/052/i02.2014.052.07100030b.802.jpg@RY2@

Jacek Łabanowski partner w Crido Taxand

Sąd podzielając argumentację podatnika, słusznie stwierdził, że przystępujący do umowy cash poolingu nie zobowiązują się do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na inny określony w umowie podmiot oraz nie wiedzą, kiedy ich środki zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Poza tym w umowie cash poolingu nie ma możliwości swobodnego dysponowania środkami przez uczestników. Brak jest więc podstawowych elementów właściwych umowie pożyczki. Co ciekawe, sąd zwrócił ponadto uwagę, że rozliczenia oparte na solidarnej odpowiedzialności dłużników (wbudowanej często w umowy cash poolingu) również wykluczają możliwość doszukiwania się znamion pożyczki. Istotnymi cechami solidarności biernej są bowiem: wielość dłużników, odpowiedzialność każdego z nich za całość długu, możliwość żądania przez wierzyciela całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od jednego. Zaspokojenie wierzyciela przez jednego z dłużników zwalnia pozostałych, a jednocześnie każdy z dłużników spełniających świadczenie realizuje swoje zobowiązanie wobec wierzyciela.

Oprac. Łukasz Zalewski