Wydatki na doradztwo są kosztem w momencie wpisu do ksiąg

Wydatki związane z nabyciem akcji (usługi doradztwa i reklamowe) spółka może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w momencie ujęcia ich w księgach rachunkowych. Art. 15 ust. 4e ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) nie nakazuje ujmowania wydatków w kosztach zgodnie z przepisami o rachunkowości ani przyjętymi przez podatnika zasadami rachunkowości. Trzeba to zrobić zgodnie z ustawą podatkową.

Spółka wchodzi w skład grupy kapitałowej (jest jednostką dominującą). W sierpniu 2012 roku nabyła akcje polskiej spółki, które stanowiły 10,3 proc. jej kapitału zakładowego. Do wydatków poniesionych przez spółkę w związku z nabyciem tych akcji należą m.in.: usługi doradztwa finansowego, prawnego oraz wydatki pozostałe, w tym na reklamę. Celem nabycia było wzmocnienie pozycji spółki oraz całej grupy na rynku sektora chemicznego, gdyż spółka, której akcje nabyto, jest jednym z głównych producentów nawozów na rynku krajowym. Transakcja pozwoli też spółce zwiększyć sprzedaż wyrobów chemicznych. Powyższe wydatki związane z nabyciem akcji zostały zaksięgowane w księgach rachunkowych spółki na podstawie faktur i zapłacone.

Spór sprowadzał się do wyjaśnienia, czy wydatki związane z nabyciem akcji (usługi doradztwa i reklamowe) spółka może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w momencie ich poniesienia. Minister finansów uznał, że będzie można je zaliczyć do kosztów dopiero w momencie ich ujęcia jako kosztów w księgach rachunkowych spółki. A zatem dopiero przyporządkowanie kosztów do określonego okresu sprawozdawczego, zgodnie z ustawą o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz 330 z późn. zm.), pozwoli na określenie dnia, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych. Sąd z takim podejściem się nie zgodził. Podkreślił, że przepisy o rachunkowości nie mają charakteru podatkowotwórczego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) podatnicy muszą prowadzić ewidencję rachunkową, zgodnie z odrębnymi przepisami (o rachunkowości), ale między ustawą podatkową a ustawą o rachunkowości istnieje jedynie związek techniczno-formalny. Polega on na tym, że do celów podatkowych i rachunkowych korzysta się z tej samej ewidencji, czyli ksiąg rachunkowych. Nie oznacza to jednak, że przychody i koszty ujęte w tej ewidencji są podstawą ustalenia dochodu podatkowego. Ustawa o rachunkowości nie może bowiem decydować o sposobie ustalania podstawy opodatkowania.

Sąd, odnosząc się do kosztów uzyskania przychodów, stwierdził więc, że art. 15 ust. 4e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych należy interpretować w ten sposób, że chodzi o koszt w znaczeniu ustawy podatkowej. Za dzień poniesienia kosztu należy zatem uznać dzień wpisania w księgach rachunkowych wydatku na podstawie faktury. Poprzez regulację art. 15 ust. 4e ustawy o CIT ustawodawca chciał jedynie uregulować dzień poniesienia kosztu jako faktyczne ujęcie go w księgach rachunkowych.

z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1700/13, nieprawomocny

Oprac. Łukasz Zalewski

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2014/012/i02.2014.012.07100030b.802.jpg@RY2@

Jacek Pawlik biegły rewident, doradca podatkowy, GPSW

Najważniejszym wnioskiem z tego sporu jest to, że przepisy ustawy o rachunkowości nie mają charakteru podatkowotwórczego. Ewidencja rachunkowa dla wyliczenia podatku dochodowego za dany rok podatkowy ma charakter pomocniczy - techniczno-formalny i odesłanie w spornym przepisie ustawy o CIT (art. 15 ust. 4e) do przepisów o rachunkowości nie oznacza, że przychody i koszty wynikające z ewidencji rachunkowej są podstawą ustalenia dochodu podatkowego. Jasne jest, jak stwierdził sąd, że określenie "ujęcia kosztu w księgach rachunkowych" nie dotyczy kosztu w rozumieniu bilansowym (rachunkowym), a kosztu w rozumieniu podatkowym, bo o takim jest mowa w ustawie podatkowej. Gdyby ustawodawca chciał utożsamiać datę poniesienia kosztu podatkowego z datą ujęcia kosztu bilansowego w księgach rachunkowych, użyłby innych precyzyjnych określeń. Nie można przecież uzależnić momentu poniesienia kosztu podatkowego od przyjętych przez podatnika zasad rachunkowości.