Udziały nabyte nieodpłatnie w celu umorzenia bez CIT

Spółka z o.o. chce od wspólnika nieodpłatnie nabyć udziały własne w celu ich umorzenia. Odpowiednią uchwałę podejmie zgromadzenie wspólników. Na tym samym zgromadzeniu podwyższony zostanie kapitał zakładowy o kwotę stanowiącą równowartość łącznej wartości nominalnej umarzanych udziałów. Podwyższenie to zostanie skierowane do innego wspólnika spółki.

Czy nabywając własne udziały bez wynagrodzenia w celu ich umorzenia, spółka osiąga przychód do opodatkowania?

Umarzanie udziałów w spółce z o.o. regulują przepisy ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030; dalej: k.s.h.). Zgodnie z art. 199 par. 1 k.s.h. udział w spółce może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko gdy jej umowa tak stanowi. Umorzenie może nastąpić za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (przymusowe). Stosownie do art. 199 par. 3 k.s.h. za zgodą wspólnika umorzenie może jednak nastąpić bez wynagrodzenia. W razie umorzenia wymagającego obniżenia kapitału zakładowego umorzenie to następuje z chwilą obniżenia tego kapitału (art. 199 par. 7 k.s.h.).

Jak wynika z treści powołanych przepisów, podstawą do dokonania dobrowolnego umorzenia udziałów przez spółkę jest ich nabycie od udziałowców. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), przedmiotem opodatkowania jest dochód, bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich został on osiągnięty. Dochód stanowi nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym.

Ustawa o CIT nie zawiera definicji przychodu. Zgodnie jednak z ugruntowanym poglądem do tej kategorii należy zaliczyć każdą wartość wchodzącą do majątku podatnika, powiększającą jego aktywa, mającą definitywny charakter, którą może on rozporządzać jak własną, o ile nie została ujęta w katalogu zawartym w art. 12 ust. 4 ustawy o CIT.

Umorzenie udziałów bez wynagrodzenia nie zostało w sposób wyraźny wskazane w art. 12 ust. 1 ustawy o CIT jako skutkujące powstaniem przychodu po stronie dokonującej umorzenia. Jednocześnie nie jest możliwe zakwalifikowanie wartości umorzonych udziałów do któregokolwiek z przychodów wymienionych w tym przepisie. W omawianej sytuacji nie występuje przychód z tytułu umorzonych zobowiązań w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 4d ustawy o CIT. W przypadku umorzenia udziałów bez wynagrodzenia nie dochodzi do umorzenia zobowiązania spółki do zapłaty wynagrodzenia za umarzane udziały, zatem zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia w ogóle nie powstaje. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że w takiej sytuacji spółka uzyskuje od wspólnika zbywającego, którego udziały są umarzane bez wynagrodzenia, przychód z tytułu otrzymanych nieodpłatnych świadczeń. W wyniku umorzenia udziałów bez wynagrodzenia spółka nie otrzymuje żadnego świadczenia od wspólnika zbywającego, a jej stan majątkowy nie ulega zmianie. Uzyskane w ten sposób udziały własne nie powiększają majątku spółki, w związku z ich nabyciem nie odnosi ona żadnej korzyści majątkowej, jako że nabywa udziały nie w celu wykonywania z nich praw, lecz wyłącznie w celu ich umorzenia.

Zatem w wyniku planowanej operacji nie powstanie w spółce przychód, a więc pozostanie ona bez wpływu na dochód podlegający opodatkowaniu CIT.

z 10 grudnia 2013 r., nr ITPB3/423-429a/13/PST

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2014/007/i02.2014.007.07100040b.802.jpg@RY2@

Grzegorz Baran doradca podatkowy w KPP Baran & Pluta

Niewiele jest w polskich przepisach podatkowych przypadków, w których ustawodawca, dość liberalnie podchodząc do kreowanych w spółkach zdarzeń gospodarczych, nie każe rozpoznawać w nich osiągniętego przychodu/dochodu, tym samym uznając brak konieczności opodatkowania takich zdarzeń podatkiem dochodowym. Jeden z nich dotyczy sytuacji przedstawionej w omawianej interpretacji. Spółka z o.o. nabyła nieodpłatnie od swojego udziałowca jego udziały w celu ich późniejszego umorzenia. Skoro więc już w założeniu pada stwierdzenie "nabyła nieodpłatnie", to znając polskiego fiskusa, można by się spodziewać, iż ten od razu zobaczy w takiej transakcji powstały dochód do opodatkowania. Nie tym razem. Izba uznała bowiem brak podstawy prawnej do rozpoznania przychodu w takim przypadku.

Stanowisko to jest słuszne, ponieważ trudno jest stwierdzić, iż w konsekwencji dokonania takiej transakcji mogłoby dojść do przysporzenia majątkowego. Aktywa spółki pozostają przecież niezmienne, a samą wartość nominalną umorzonych udziałów odnosi się, zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, bezpośrednio na kapitał zapasowy. Trudno też mówić o jakiejkolwiek redukcji zobowiązań spółki, gdyż cała transakcja w ujęciu księgowym zmienia jedynie pozycje kapitałowe w pasywach jej bilansu. Próżno również szukać takiej kategorii przychodów w art. 12 ust. 1 ustawy o CIT.