Przy zmianie waluty trzeba wybrać odpowiedni przelicznik

Firma zajmuje się budową stacji transformatorowych i linii elektroenergetycznych. Posiada w banku rachunek walutowy i rachunek w złotych polskich. Z rachunku walutowego reguluje zobowiązania wyrażone w euro po uprzednim zakupie dewiz z tego samego banku. Kurs zakupu dewiz z konta PLN jest kursem negocjowanym z bankiem. Bank obciąża rachunek PLN w wartości wyrażonej w złotych po kursie negocjowanym i dokonuje uznania środków w euro na rachunku walutowym. Spółka nie posiada należności wyrażonych w euro. Ponadto stosuje podatkową metodę rozliczenia różnic kursowych, zgodnie z art. 15a ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Jaki kurs walut należy zastosować do obliczenia wartości różnic kursowych z tytułu wyceny kwot euro na rachunku bankowym podczas regulowania zobowiązań bezpośrednio z rachunku dewizowego?

Regulacje dotyczące kwestii ustalania różnic kursowych są zawarte w art. 15a ust. 2 pkt 3 i ust. 3 pkt 3 i ust. 4 ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 15a ust. 2 pkt 3 tej ustawy dodatnie różnice kursowe powstają, jeżeli wartość otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich wpływu jest niższa od wartości tych środków lub wartości pieniężnych w dniu zapłaty lub innej formy wypływu tych środków lub wartości pieniężnych, według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni, z zastrzeżeniem pkt 4 i 5. Z kolei ujemne różnice kursowe powstają, jeżeli wartość otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich wpływu jest wyższa od wartości tych środków lub wartości pieniężnych w dniu zapłaty lub innej formy wypływu tych środków lub wartości pieniężnych, według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni, z zastrzeżeniem pkt 4 i 5 (art. 15a ust. 3 pkt 3 ustawy o CIT). Ponadto przy obliczaniu różnic kursowych w tych przypadkach uwzględnia się kursy faktycznie zastosowane przy sprzedaży lub kupnie walut obcych oraz otrzymaniu należności lub zapłaty zobowiązań. W pozostałych przypadkach, a także gdy do otrzymanych należności lub zapłaty zobowiązań nie można uwzględnić faktycznie zastosowanego kursu, stosuje się kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień. Dotychczas nie zdefiniowano pojęcia kursu faktycznie zastosowanego, dlatego należy się odnieść do wykładni języka potocznego. Według Uniwersalnego słownika języka polskiego pod redakcją S. Dubisza (Warszawa 2008, tom I, s. 873) "faktycznie" znaczy "zgodnie z faktami, w istocie, rzeczywiście, niewątpliwie, naprawdę".

Taka wykładnia zwrotu "kurs faktycznie zastosowany" na gruncie przepisu art. 15a ustawy o CIT prowadzi do wniosku, iż należy go stosować wówczas, gdy dochodzi do przeprowadzenia transakcji przewalutowania. Ma to miejsce m.in. wtedy, gdy płatność za należności dokonana jest w walucie na rachunek złotowy bądź gdy płatność za zobowiązania w walucie dokonana jest z rachunku złotowego.

W opisanej sytuacji nie dochodzi do przewalutowania, ponieważ nie mamy do czynienia z określeniem rzeczywistej wartości pieniądza w walucie, która była pierwotnie określona w innej walucie. Należy więc zastosować kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień transakcji. Nie ma przy tym znaczenia źródło pochodzenia środków na rachunku walutowym.

z 20 grudnia 2013 r., nr IBPBI/2/423-1248/13/CzP

Oprac. Ewa Ciechanowska