Podmioty powiązane sporządzą dokumentację nawet przy niewielkich transakcjach

Transakcje z podmiotami powiązanymi to trudny temat dla podatników. Często nie wiedzą, czy w sytuacji, gdy nie ma ryzyka zakwestionowania cen, brak dokumentacji podatkowej wiąże się z możliwością ukarania ich na podstawie przepisów kodeksu karnego skarbowego. Czy takie zagrożenie istnieje?

Co do zasady brak dokumentacji wiąże się z zastosowaniem wyższej stawki (w wysokości 50 proc.) podatku od doszacowanego dochodu. Już samo takie zagrożenie jest wystarczającą "zachętą" dla podatników do sporządzania dokumentacji. Zdarzają się jednak sytuacje, że ryzyko karnej stawki podatku nie jest istotne z punktu widzenia podatnika.

Jakie to są przypadki?

Przykładem może być sytuacja, gdy kwota transakcji i ewentualnego oszacowanego dochodu jest relatywnie niska albo gdy podatnik ma pewność, że stosowane w transakcji ceny mają charakter rynkowy. Pojawia się wówczas pytanie, czy w takich sytuacjach można nie przygotowywać dokumentacji podatkowej.

A można?

Trzeba zauważyć, że brak dokumentacji podatkowej może się wiązać z ryzykiem zastosowania sankcji z kodeksu karnego skarbowego (dalej: k.k.s.). Co istotne, odpowiedzialności z k.k.s. nie podlega sam podatnik (np. spółka będąca osobą prawną), lecz osoby fizyczne zajmujące się sprawami finansowymi spółki, np. dyrektor finansowy czy pracownik działu finansowego, w szczególności główny księgowy.

Chociaż kodeks nie odnosi się wprost do dokumentacji cen transferowych, to na jego podstawie można pociągnąć osoby fizyczne zajmujące się sprawami finansowymi przedsiębiorstwa do odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia skarbowe związane z dokumentacją cen transferowych.

O jakie przepisy chodzi?

Przepisy podatkowe nakazują podatnikom, na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej, przedłożenie dokumentacji cen transferowych. Władze skarbowe mogą w związku z tym uznać, że dokumentacja cen transferowych stanowi informację podatkową w rozumieniu ordynacji podatkowej. Natomiast zgodnie z art. 80 k.k.s., kto wbrew obowiązkowi nie składa w terminie właściwemu organowi wymaganej informacji podatkowej, podlega karze grzywny. Dodatkowo nieprzedłożenie takiej dokumentacji mogłoby zostać potraktowane jako utrudnianie kontroli podatkowej, czyli czyn podlegający również karze grzywny na podstawie art. 83 k.k.s.

Ponadto według niektórych poglądów dokumentacja cen transferowych może być potraktowana przez władze skarbowe jako księga na gruncie k.k.s. Zgodnie bowiem z art. 53 par. 21 pkt 5 k.k.s. za księgę uważa się (oprócz przykładowo ksiąg rachunkowych czy rejestrów) inne podobne urządzenia ewidencyjne, do prowadzenia których zobowiązuje ustawa. Natomiast zgodnie z art. 60 k.k.s., kto wbrew obowiązkowi nie prowadzi księgi, podlega karze grzywny. Podobnie na podstawie art. 61 k.k.s. karalne jest nierzetelne prowadzenie księgi. Ponadto karze za wykroczenie skarbowe podlega ten, kto wadliwie prowadzi księgę (art. 61 k.k.s.). W konsekwencji istnieje ryzyko pociągnięcia do odpowiedzialności karnej skarbowej wymienionych powyżej osób odpowiedzialnych zarówno z tytułu braku dokumentacji, jak i błędnie sporządzonej dokumentacji cen transferowych.

Czy to już wszystkie kary?

Nie, istnieje także ryzyko pociągnięcia do odpowiedzialności z art. 56 k.k.s. Zgodnie z tym przepisem podatnik, który składając organowi podatkowemu deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Z kolei podatnik, który mimo ujawnienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania nie składa w terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Jak z tego wynika, zagrożenie sankcjami jest realne...

Tak. Nawet w sytuacji, gdy ryzyko doszacowania dochodu nie istnieje lub ewentualny podatek byłby nieistotny z punktu widzenia podatnika, to brak dokumentacji podatkowej wiąże się z ryzykiem zastosowania przepisów kodeksu karnego skarbowego.

@RY1@i02/2015/113/i02.2015.113.07100070b.802.jpg@RY2@

Paweł Sancewicz doradca podatkowy, menedżer w ABC Tax sp. z o.o.

Rozmawiała Ewa Ciechanowska

Podstawa prawna

Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.). Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613).