Opodatkowanie CFC nie przyniosło kokosów

To pierwsze statystyki od czasu wprowadzenia przepisów o zagranicznych spółkach kontrolowanych (z ang. Controlled Foreign Corporation - CFC). Powstały na podstawie zeznań za 2015 r., które były składane do końca września 2016 r. Wtedy też polskie podmioty po raz pierwszy wpłacały 19-proc. podatek od dochodów spółki kontrolowanej.

Z danych MF wynika, że w 2015 r. polscy podatnicy złożyli w sumie 125 zeznań dotyczących CFC, w tym 41 PIT-CFC (składanych przez osoby fizyczne) i 84 CIT-CFC (składanych przez osoby prawne). Łączna kwota podatku należnego, którą wykazały obie te grupy, wyniosła 11,5 mln zł.

Nie tylko z rajów

Czasem CFC są określane jako spółki z rajów podatkowych, choć nie jest to do końca trafne określenie.

Pod pojęciem CFC kryją się bowiem nie tylko spółki z siedzibą w "raju podatkowym" albo z siedzibą w innym kraju, z którym Polska nie podpisała umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (np. w Brazylii). Są to także spółki tworzone za granicą tylko dla przerzucania tam dochodów, by uniknąć podatku dochodowego w Polsce lub zapłacić go mniej (czyli spełniające warunki zapisane w art. 30f ustawy o PIT i art. 24a ustawy o CIT - patrz infografika).

Przeszacowane 3 mld zł

Przepisy o CFC były wprowadzane w Polsce w atmosferze legislacyjnego zaniedbania. Miały wejść w życie od 1 stycznia 2015 r., więc - ze względu na założone vacatio legis - musiały być opublikowane w Dzienniku Ustaw do końca września 2014 r. Tak się jednak nie stało. Niektóre media pisały o skandalu, który miał kosztować budżet państwa nawet 3,3 mld zł.

Przepisy zostały szybko znowelizowane i ostatecznie weszły w życie w pierwotnie zakładanym terminie. W sprawie wcześniejszego niedopatrzenia prowadzone było nawet śledztwo, które w końcu jednak zostało umorzone przez warszawską prokuraturę (na początku marca 2015 r.).

Resort finansów konsekwentnie też dezawuował szacunki o potencjalnych ponad 3-miliardowych stratach dla budżetu. Przekonywał, że spóźnienie - nawet gdyby do niego doszło - nie mogło aż tyle kosztować. Podkreślał, że za wcześnie jeszcze na jakiekolwiek wiarygodne szacunki.

Dementi resortu znalazło teraz potwierdzenie w statystykach.

Trzeba reformy

- Dane o wpływach budżetu z przepisów o CFC faktycznie nie są imponujące - przyznaje dr hab. Dominik Gajewski, dyrektor Centrum Analiz i Studiów Podatkowych SGH. Jego zdaniem potwierdzają one, że CIT wymaga całościowej, przemyślanej reformy, a nie "doraźnego łatania". - Tymczasem ani poprzedni rząd, ani obecny za taką reformę się nie zabrał - wytyka ekspert.

Przypomina komunikat o szacunkowym wykonaniu budżetu państwa (do listopada 2016 r.), z którego wynika, że dochody z CIT wzrosły (w ujęciu rok do roku) o pół miliarda złotych. Dla porównania wpływy z VAT były wyższe o 8,4 mld zł.

- Widać, który podatek stał się priorytetowy dla rządzących, a który jest traktowany trochę "po macoszemu" - komentuje ekspert. Jego zdaniem, aby dochody z CIT mogły rosnąć w większym tempie, potrzebna jest kompleksowa i przemyślana reforma.

Podobnego zdania jest Józef Banach, radca prawny w InCorpore Banach Szczepanik Partnerzy.

- Niewątpliwie same przepisy o CFC nie uzdrowią sytuacji w tym podatku - twierdzi. Zwraca jednak uwagę na inny aspekt. - Wpływy z CFC nie są zbyt imponujące, bo być może duża część podatników zdecydowała się na likwidację takich struktur - podejrzewa ekspert.

Jego zdaniem mógł raczej zadziałać efekt psychologiczny, na który liczył resort finansów. - Z tego powodu trudno byłoby przewidywać, że w przyszłych latach wpływy z CFC będą znacząco wyższe - dodaje Józef Banach.

Od CFC ku większej reformie

Problemy z dochodami z CIT ma nie tylko Polska. Z tego powodu Komisja Europejska zaproponowała na początku 2016 r. projekt unijnej dyrektywy mającej zapobiegać unikaniu opodatkowania (uchwalona w połowie 2016 r.). Rządy poszczególnych państw będą musiały ją wdrożyć do swojego prawodawstwa najpóźniej do końca 2018 r. Większość przepisów w naszym kraju już obowiązuje.

Chodzi m.in. o klauzulę generalną przeciwdziałającą unikaniu opodatkowania czy właśnie przepisy o CFC.

Do końca 2018 r. powinniśmy natomiast zmienić limit dotyczący odliczania odsetek od pożyczek zaciągniętych u podmiotów powiązanych (niedostateczna kapitalizacja). Byłby on uzależniony od dochodu brutto; byłoby to 30 proc. tego dochodu lub w niektórych sytuacjach 3 mln euro. Przy czym Polska będzie mogła go ustalić na bardziej restrykcyjnym poziomie.

Do końca 2019 r. Polska musiałaby też wprowadzić podatek od wyjścia z kapitałem do innego państwa.

Trwają także dyskusje nad projektem wprowadzenia wspólnej (dla całej UE) podstawy opodatkowania w CIT. Projekt napotkał jednak opór m.in. Irlandii i Holandii, w związku z tym nie wiadomo, jak szybko wejdzie w życie.

@RY1@i02/2017/002/i02.2017.002.18300020b.801(c).jpg@RY2@

Co to jest zagraniczna spółka kontrolowana

OPINIA

Trzeba ocenić, czy przepisy o CFC mają sens

@RY1@i02/2017/002/i02.2017.002.18300020b.802.jpg@RY2@

Paweł Toński partner w Crido Taxand

Dane za pierwszy rok obowiązywania przepisów o   zagranicznej spółce kontrolowanej mogą wywołać zdziwienie. W   skali kraju i   budżetu państwa są to wielkości niezauważalne. Takie dane poddają w   wątpliwość sens istnienia przepisów, które nie przynoszą dochodów budżetowi, a   jednocześnie nakładają na podatników bardzo dużo dodatkowych obowiązków administracyjnych. Z   drugiej strony fiskus może mieć nadzieję, że część podatników po prostu wycofała się z   zagranicznych struktur, widząc, że przestają one przynosić korzyści. To oznaczałoby, że przepisy spełniły swoje zadania. Sądzę jednak, że po 2-3 latach obowiązywania przepisów o   CFC należałoby poddać je gruntownej ocenie. Należy ocenić, czy spełniają one swoje zadanie i   czy te dodatkowe obowiązki nakładane na przedsiębiorców mają uzasadnienie. ⒸⓅ

Mariusz Szulc

mariusz.szulc@infor.pl