Przykładowe kwalifikowane prawa własności intelektualnej w ramach nowej ulgi

• PRAWO OCHRONNE NA WZŃR UŻYTKOWY – prawo do wyłącznego korzystania przez określony czas ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Polski. Prawa ochronnego na wzór użytkowy udziela Urząd Patentowy. Wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów. Przykładowe wzory użytkowe to: uchwyt grzejnika, siodełko rowerowe, podajnik papieru, ościeżnica, skrzydło okna. Wzorem użytkowym nie mogą być natomiast: sposoby, układy elektryczne, hydrauliczne, pneumatyczne, algorytmy, maści, roztwory itp.

Czas trwania prawa ochronnego wynosi 10 lat od daty zgłoszenia wzoru użytkowego w Urzędzie Patentowym. Prawa ochronne na wzory użytkowe podlegają wpisowi do rejestru wzorów użytkowych, a ich udzielenie stwierdza się przez wydanie świadectwa. Prawo do uzyskania prawa ochronnego na wzór użytkowy jest zbywalne i podlega dziedziczeniu.

Uwaga. Za wynalazki i wzory użytkowe nie mogą być uznane, m.in.:

• odkrycia, teorie naukowe ani metody matematyczne;

• wytwory o charakterze jedynie estetycznym;

• plany, zasady ani metody dotyczące działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gier;

• wytwory niemożliwe do wykorzystania (w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki);

• programy do maszyn cyfrowych;

• przedstawienia informacji.

• PRAWO Z REJESTRACJI TOPOGRAFII UKŁADU SCALONEGO – definicje układu scalonego oraz topografii układu scalonego określa prawo własności przemysłowej. W przypadku nowego, oryginalnego układu scalonego możliwy jest dobór właściwego dla niego prawa wyłącznego udzielanego przez Urząd Patentowy. W praktyce układ scalony może być chroniony: patentem na wynalazek (układ elektroniczny, sposób wytwarzania), prawem ochronnym na wzór użytkowy, prawem z rejestracji topografii układu scalonego. Na topografię udzielane jest prawo z rejestracji. Musi być ona oryginalna. Topografię uznaje się za oryginalną, jeżeli jest wynikiem pracy intelektualnej twórcy i nie jest powszechnie znana w chwili jej powstania. Prawo ochronne nie zostanie udzielone, jeśli przed zgłoszeniem w Urzędzie Patentowym była ona wykorzystywana jawnie w celach handlowych w okresie dłuższym niż dwa lata. To samo dotyczy sytuacji, gdy wprawdzie topografia nie była wykorzystywana w celach handlowych, ale od jej utrwalenia w dowolnej formie minęło 15 lat.

• PRAWO Z REJESTRACJI WZORU PRZEMYSŁOWEGO – daje ono uprawnionemu możliwość wyłącznego korzystania ze wzoru przemysłowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Polski. Uprawniony może zakazać osobom trzecim wytwarzania, oferowania, wprowadzania do obrotu, importu, eksportu lub używania wytworu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany, lub składowania takiego wytworu dla takich celów. Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego zdobienie. Chodzi o to, by towar miał bardziej atrakcyjny wygląd i był chętniej kupowany. Wzorem przemysłowym może być opakowanie czy symbole graficzne. Wydanie decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego następuje po stwierdzeniu przez Urząd Patentowy, że zgłoszenie wzoru przemysłowego zostało sporządzone prawidłowo. W odróżnieniu od wzoru użytkowego, w przypadku wzoru przemysłowego nie ma wymogu użyteczności takiego rozwiązania. Prawa z rejestracji wzoru udziela się na 25 lat od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, podzielone na pięcioletnie okresy. Udzielenie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. Prawa z rejestracji wzorów przemysłowych podlegają wpisowi do rejestru wzorów przemysłowych. Prawo do uzyskania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego jest zbywalne i podlega dziedziczeniu.

• PRAWO DO PROGRAMU KOMPUTEROWEGO – programy komputerowe, zgodnie z ustawą z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1191 ze zm.) objęte są prawem autorskim. Są to specyficzne kategorie utworów, które zasadniczo podlegają takiej samej ochronie jak utwory literackie. Ochrona przyznana programowi komputerowemu obejmuje wszystkie formy jego wyrażenia. Nie są nią natomiast objęte idee i zasady będące podstawą jakiegokolwiek elementu programu komputerowego, w tym podstawą łączy. Autorskie prawa majątkowe są zbywalne (w przeciwieństwie do osobistych praw autorskich twórcy). Trwają od momentu powstania utworu i wygasają zasadniczo z upływem siedemdziesięciu lat od śmierci twórcy.

• DODATKOWE PRAWO OCHRONNE – prawo ochronne może być udzielone na pewne kategorie wynalazków, tj. produkty lecznicze oraz produktów ochrony roślin (na które został udzielony patent). Podlega ono wpisowi do rejestru dodatkowych praw ochronnych. Decyzje w tej sprawie wydaje Urząd Patentowy. Udzielenie takiego prawa stwierdza dodatkowe świadectwo ochronne. Jest to prawo odrębne od patentu podstawowego. Zapewnia uprawnionemu ochronę po jego wygaśnięciu, przy czym wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego musi być zgłoszony przed wygaśnięciem patentu właściwego. O taką dodatkową ochronę może się ubiegać zarówno posiadacz patentu, jak i jego następca prawny. ©℗

fot. Lightspring/Shutterstock