Czy trzeba płacić podatek od nieodpłatnego używania nieruchomości i rzeczy

Przez umowę użyczenia rozumie się umowę, na podstawie której użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Umowa użyczenia może być zawarta w dowolnej formie. Może to być forma m.in. pisemna, ustna, akt notarialny. Tylko wtedy gdy wartość rzeczy użyczonej jest większa niż 2 tys. zł, wówczas umowa powinna być stwierdzona pismem dla celów dowodowych. Niezastosowanie się jednak do tego przepisu nie powoduje nieważności umowy użyczenia.

W przypadku zawarcia umowy użyczenia na bezpłatne użytkowanie lokalu mieszkalnego ojcu na potrzeby prowadzonej przez niego działalności gospodarczej nie powstanie u użyczającego syna przychód do opodatkowania.

W przypadku udostępnienia pracownikowi samochodu służbowego dla celów prywatnych za moment otrzymania tego nieodpłatnego świadczenia należy uznać dzień, w którym jego wartość pieniężna może być ustalona. Skoro wartość pieniężna nieodpłatnego świadczenia (udostępnienia samochodu służbowego dla celów prywatnych pracownika) znana jest dokonującemu to świadczenie, po zakończeniu danego miesiąca, przychód u pracownika powstaje w miesiącu ustalenia jego wartości pieniężnej.

Wartość tego nieodpłatnego świadczenia pracodawca powinien dodać do innych przychodów pracownika pochodzących ze stosunku pracy i od łącznej kwoty pobrać miesięczną zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Stosownie do obowiązujących przepisów spółka powinna rozpoznać przychód u swego pracownika, z tytułu wykorzystania samochodu również dla celów prywatnych, o ile tylko w danym okresie rozliczeniowym przekroczony zostaje miesięczny limit kilometrów.

Wartość pieniężną tego nieodpłatnego świadczenia polegającego na nieodpłatnym korzystaniu z cudzego mienia – w tym przypadku samochodów spółki – należy ustalać zgodnie z art. 11 ust. 2a pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ustalając przychód z udostępniania samochodu służbowego do celów prywatnych pracownika, należy wziąć pod uwagę m.in. markę samochodu, rok produkcji, stan techniczny, przebieg, wyposażenie i porównać z cenami usług świadczonych przez działające na tym samym terenie co spółka firmy zajmujące się wynajmem takich samochodów, które po analizie wskazanych kryteriów odpowiadają samochodowi wykorzystywanemu przez pracownika.

Firma jako spółka użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostki samorządu terytorialnego, używając nieodpłatnie środków trwałych, w tym gruntów, od Skarbu Państwa lub miasta nie powinna wykazywać przychodu do opodatkowania z tego tytułu.

Opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przez dostawę towarów rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności:

● przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

● wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny

– jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części.

Zatem nieodpłatne przekazanie towarów stanowi dostawę tylko wtedy, gdy powoduje przeniesienie prawa do rozporządzania wydanymi towarami jak właściciel. Istotny jest przede wszystkim ekonomiczny, a nie prawny aspekt transakcji, bowiem w przypadku tym nie musi nastąpić przeniesienie własności towarów w rozumieniu prawa cywilnego.

Jeżeli więc spółka przekazuje do użytkowania sklepom i lokalom gastronomicznym na podstawie zawartych z nimi umów wymienione materiały POS, które służyły wspieraniu sprzedaży produktów spółki, a sklepy i lokale zobowiązane były do eksponowania przy użyciu tych przedmiotów wyłącznie towarów spółki, z zastrzeżeniem ich zwrotu w przypadku niedotrzymania warunków użytkowania, to nie można mówić o przeniesieniu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, a tym samym o dostawie tych towarów. W konsekwencji czynność ta nie stanowi dostawy towarów.

Natomiast przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów. Tak więc wydanie rzeczy bez przeniesienia na odbiorcę prawa do rozporządzania nimi będzie świadczeniem usług. Jednak nieodpłatna usługa podlega opodatkowaniu tylko wówczas, jeśli nie ma związku z działalnością przedsiębiorstwa. Przekazanie wymienionych materiałów miało taki związek, bowiem jego celem było wsparcie sprzedaży towarów spółki. Wymienione czynności nie podlegają więc również opodatkowaniu VAT jako świadczenie usługi.

Jeżeli spółka prowadzi działalność o charakterze użyteczności publicznej, a jej udziałowcem jest jednostka samorządu terytorialnego i otrzymała środki trwałe do nieodpłatnego używania, to spełnione są przesłanki określone w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych pozwalające na niezaliczenie do przychodów wartości otrzymanych środków trwałych.

Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium RP tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności. Służebność jest ograniczonym prawem rzeczowym. Przepisy prawa cywilnego rozróżniają służebność osobistą i gruntową.

Służebność osobista jest obciążeniem nieruchomości, niemniej ustanawiana jest na rzecz oznaczonej osoby fizycznej. Z kolei służebność gruntowa służy jedynie zwiększeniu użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części. Tylko służebność osobista ma charakter podmiotowy, a zatem tylko nabycie takiej służebności przez zindywidualizowaną osobę powodować może konsekwencje w zakresie podatku od spadków i darowizn. Natomiast nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem nieodpłatnej służebności gruntowej (przechodu, przejazdu i prowadzenia mediów) na rzecz każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego działek gruntu sąsiadujących z nieruchomością, na której położony jest budynek, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. W naszym przypadku przedmiotem umowy będzie ustanowienie służebności gruntowej. W konsekwencji nabycie służebności gruntowej nie jest objęte ustawą o podatku od spadków i darowizn, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn i na stronach tej czynności nie ciążą z tego tytułu obowiązki podatkowe.n