W jaki sposób rozliczyć samochód wykupiony z leasingu

odpowiada Krzysztof Topolewski, radca prawny

Opłaty ustalone w umowie leasingu operacyjnego, w tym także opłata inicjalna oraz wartość wykupu przedmiotu leasingu, ponoszone przez korzystającego (leasingobiorcę) na rzecz finansującego (leasingodawcy) stanowią w całości koszt uzyskania przychodu u korzystającego, zgodnie z art. 17b ust. 1 ustawy o CIT.

Korzystający jest także uprawniony do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztów bieżącej eksploatacji samochodu. Jednakże inaczej niż w przypadku umowy najmu samochodu, do którego w zakresie skutków podatkowych umowa leasingu jest zbliżona, podatnik nie ma obowiązku sporządzania ewidencji przebiegu pojazdu. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 3b ustawy o CIT obowiązek sporządzania ewidencji przebiegu pojazdów nie dotyczy sytuacji, w której samochód osobowy jest używany na podstawie umowy leasingu.

Tak. W okresie trwania umowy samochód pozostaje własnością leasingodawcy i wszelkie wydatki poniesione przez korzystającego nie mogą zwiększyć wartości początkowej przedmiotu leasingu, gdyż jest on zaewidencjonowany w rejestrze środków trwałych i wartości niematerialnych finansującego.

Inwestycje w obcym środku trwałym obejmują wszystkie wydatki na samochód, powodujące ulepszenie środka trwałego. Inwestycje te powinny być amortyzowane przez korzystającego, jeżeli przekraczają 3,5 tys. zł. Stawka amortyzacyjna od inwestycji w obcym środku trwałym ustalana jest indywidualnie. Jeżeli wartość nakładów (inwestycji) jest niższa niż wspomniane 3,5 tys. zł, wtedy wydatek taki stanowi dla podatnika jednorazowy koszt uzyskania przychodu.

Kiedy po podstawowym okresie umowy leasingu operacyjnego finansujący przenosi na kupującego własność środków trwałych będących przedmiotem leasingu, przychodem ze sprzedaży będzie ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży.

Leasingobiorca, wykupując przedmiot leasingu operacyjnego i wprowadzając go do ewidencji środków trwałych, zobowiązany jest ustalić jego wartość początkową według ceny nabycia. Stosownie do art. 16g ust. 3 ustawy o CIT za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem, naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji oraz pomniejszoną o VAT. Kwotą należną jest w tej sytuacji cena samochodu należna leasingodawcy z tytułu sprzedaży pojazdu.

W przypadku dokonania przez strony zmiany podstawowego okresu umowy leasingu (jego skrócenia albo przedłużenia), a następnie wykupienia przez korzystającego przedmiotu leasingu po upływie zmienionego podstawowego okresu umowy leasingu, należy ustalić, czy zmieniona umowa leasingu odpowiadać będzie warunkom opisanym w art. 17b ust. 1 ustawy o CIT. Jeżeli, w wyniku dokonanej zmiany, zachowane zostały warunki określone odpowiednio dla zakwalifikowania danej umowy jako leasingu, wówczas zmiana ta nie wpływa na podatkowe skutki sprzedaży przedmiotu leasingu.

Tak. Okoliczność, że w okresie leasingu podatnik dokonywał odliczeń VAT od rat leasingowych, nie przekreśla jego prawa do odliczenia podatku naliczonego przy wykupie tego samochodu od leasingodawcy. Należy podkreślić, że wykup samochodu po zakończeniu okresu leasingu jest oddzielną transakcją dostawy towaru niezwiązaną z samą umową leasingu. Tym samym podatnikowi przy nabyciu samochodu osobowego przysługiwać będzie oddzielny limit odliczenia. Podatnik jest zatem uprawniony do odliczenia z faktury dokumentującej wykup samochodu VAT naliczony w wysokości 60 proc. wartości podatku wynikającego z faktury, nie więcej jednak niż 6 tys. zł. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na treść wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 22 grudnia 2008 r. w sprawie Magoora (C-414/07). Wynika z niego, że wszelkie ograniczenia dotyczące odliczania podatku naliczonego z tytułu nabycia oraz użytkowania samochodów, a także paliw, które nie istniały w polskich przepisach przed 1 maja 2004 r. stanowią naruszenie klauzuli stand still, a w konsekwencji są niezgodne z prawem wspólnotowym. W oparciu o stanowisko ETS w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawił się odważny pogląd (m.in. WSA w Krakowie w wyroku z 3 kwietnia 2009 r. I SA/Kr 147/09), że prawo do odliczenia VAT za paliwo przysługuje w odniesieniu do wszystkich samochodów wykorzystywanych w ramach opodatkowanej działalności gospodarczej, także do samochodów osobowych.

Zgodnie z par. 13 ust. 1 pkt 5, rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, zwalnia się z podatku dostawę samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych, przez podatników, którym przy ich nabyciu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Dotyczy to samochodów i pojazdów, które są towarami używanymi w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy o VAT. Stosownie do tego przepisu, przez towary używane rozumie się ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel.

Jeżeli odsprzedaż pojazdu będzie podlegać zwolnieniu z VAT, to w deklaracji za miesiąc dokonania tej transakcji należy skorygować podatek naliczony, odliczony przy zakupie. W przypadku gdy podatnik wprowadził pojazd do ewidencji środków trwałych, i jednocześnie jego wartość początkowa przekracza 15 tys. zł, to musi dokonywać korekty przez pięć kolejnych lat. Gdy wartość początkowa samochodu nie przekracza 15 tys. zł, to korekty należy dokonać jednorazowo. Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy samochód o wartości początkowej nieprzekraczającej 15 tys. zł podatnik odsprzeda po zakończeniu roku, w którym przysługiwało mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Wówczas nie będzie obowiązku dokonania korekty.