W jaki sposób amortyzować używany budynek niemieszkalny

radca prawny, partner zarządzający Kancelarii BSO Prawo & Podatki we Wrocławiu

Zgodnie z art. 22j ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (oraz odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych) okres amortyzacji budynków niemieszkalnych, dla których stawka amortyzacyjna z wykazu stawek amortyzacyjnych wynosi 2,5 proc., trwa 40 lat. Pomniejsza się go o pełną liczbę lat, które upłynęły od dnia ich oddania po raz pierwszy do używania do momentu wprowadzenia do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez podatnika, z tym że okres amortyzacji nie może być krótszy niż dziesięć lat.

Powyższe przepisy przewidują zatem możliwość stosowania indywidualnej amortyzacji używanych budynków niemieszkalnych. Podatnik będzie miał prawo do zastosowania indywidualnych stawek amortyzacyjnych, w sytuacji gdy dany budynek niemieszkalny zostanie uznany za używany (lub ulepszony) i dodatkowo budynek ten zostanie po raz pierwszy wprowadzony do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych danego podatnika.

Na podstawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) budynek jest klasyfikowany jako niemieszkalny w przypadkach, gdy mniej niż połowa jego całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne.

Ustawodawca nie wskazał, jakimi kryteriami należy się kierować, by móc uznać budynki niemieszkalne za używane. Do używanych budynków niemieszkalnych nie ma bowiem zastosowania definicja budynku ulepszonego i używanego zawarta w art. 22j ust. 3 ustawy o PIT (oraz odpowiednio w art. 16j ust. 3 ustawy o CIT). W konsekwencji przedmiotowe budynki będzie można uznać za używane, jeśli podatnik wykaże, że przed ich nabyciem były one używane (eksploatowane) przez inny podmiot. Nie jest przy tym konieczne, aby budynek był wykorzystywany na cele prowadzonej działalności gospodarczej (mogą to być także cele prywatne). Jednocześnie to na podatniku będzie ciążył obowiązek wykazania, iż budynek był wcześniej używany. Przepisy ustaw o podatkach dochodowych nie regulują również, jakimi dowodami należy udokumentować używanie. Oznacza to, że mogą to być wszelkie dowody, jeżeli tylko przyczynią się do wyjaśnienia sprawy i – co oczywiste – nie są sprzeczne z prawem (tak art. 180 Ordynacji podatkowej).

Przy ustalaniu minimalnego okresu amortyzacji należy uwzględnić pełną liczbę lat używania budynku, z pominięciem miesięcy. Przykładowo przyjęcie do używania 12,5-letniego budynku oznacza, że okres jego amortyzacji wyniesie 28 lat (od 40 lat należy odjąć pełną liczbę lat, które upłynęły od dnia używania do dnia wprowadzenia do ewidencji podatnika; czyli w naszym przypadku 12 lat). W praktyce oznacza to, że wystarczającym minimalnym okresem używania budynku niemieszkalnego uprawniającym do zastosowania stawek indywidualnych jest jeden pełny rok.

Podatnik powinien mieć także na uwadze, iż minimalny okres amortyzacji nie może być krótszy niż dziesięć lat. Tym samym w przypadku np. 33-letniego używanego budynku niemieszkalnego okres amortyzacji wyniesie dziesięć lat (10-proc. roczna stawka amortyzacyjna).

Omówione powyżej zasady amortyzacji mają zastosowanie do używanych budynków niemieszkalnych, których amortyzację rozpoczęto po 1 stycznia 2007 r. Zgodnie bowiem z przepisami przejściowymi podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych czy też od osób prawnych, którzy rozpoczęli amortyzację przed 1 stycznia 2007 r. z zastosowaniem obowiązujących uprzednio przepisów, stosują dalej dotychczasowe reguły.